.
Mamy 13 183 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Darowizna określająca zachowek

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 11.02.2017

Czy można dokonać zapisu w akcie darowizny określającego zachowek? Czy może brzmieć: „przekazuję mojej córce mieszkanie, pod warunkiem, że po mojej śmierci zapłaci ona swojemu bratu, a mojemu synowi, kwotę w wysokości 1/4 wartości mieszkania”?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Darowizna określająca zachowek

Fot. Fotolia

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Z przepisu tego wynika najistotniejsza cecha darowizny – jej bezpłatność. O bezpłatności można mówić jedynie wtedy, gdy w wyniku umowy darowizny obdarowany nie będzie zobowiązany do jakiegokolwiek wzajemnego świadczenia.

 

Umowa ta może zawierać również polecenie. Polecenie nie uchybia bezpłatnemu charakterowi darowizny. Jest to dodatkowe postanowienie umowy, na którego mocy nałożony został na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania (art. 893 Kodeksu cywilnego). Przepis ten dość ogólnie wyjaśnia sens polecenia, stanowiąc, że nie czyni ono nikogo wierzycielem. Oznacza to, że osoba, na której rzecz ustanowiono polecenie, nie jest wierzycielem i nie może we własnym zakresie domagać się wypełnienia polecenia. Obowiązek wykonania polecenia spoczywa na obdarowanym. Gdy obdarowany polecenia nie wykona, darczyńca (a po jego śmierci również jego spadkobiercy) uprawniony jest do żądania wypełnienia polecenia. Nigdy zaś z takim żądaniem nie może wystąpić osoba trzecia. Uprawnienie to jest jednak uwarunkowane dwiema przesłankami:

 

  1. darowizna została już dokonana,
  2. polecenie nie ma na celu wyłącznie korzyści obdarowanego.

 

Polecenie jest związane z darowizną i może, choć nie musi, zmniejszać jej wartość, ale nigdy nie może uszczuplać majątku obdarowanego. Polecenie jest instytucją prawną, dlatego należy je odróżnić od zaleceń, wskazówek i rad jakie darczyńca udziela obdarowanemu. Ponadto polecenie, którego treść jest sprzeczna z ustawą lub z zasadami współżycia społecznego, jest nieważne. Nie pociąga jednak to za sobą nieważności darowizny, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością darowizna nie zostałaby dokonana (art. 58 § 3 Kodeksu cywilnego).

 

Polecenie polega na nałożeniu na obdarowanego obowiązku określonego działania lub zaniechania, a nie świadczenia, którego to zwrotu użył ustawodawca w art. 888. Może mieć ono na względzie zarówno majątkowy, jak i osobisty interes osoby, na rzecz której zgodnie z wolą darczyńcy powinno być spełnione, a konkretnie darczyńcy lub osoby trzeciej, a nawet samego obdarowanego. W interesie darczyńcy będzie leżało na przykład nałożenie na obdarowanego obowiązku opiekowania się grobem określonej osoby zmarłej lub darczyńcy (po jego śmierci), w interesie samego obdarowanego – aby korzystając z przedmiotu darowizny, podjął studia lub leczenie, albo by odbył wycieczkę turystyczną lub pielgrzymkę, w interesie zaś osoby lub osób trzecich – aby opiekował się określoną osobą chorą czy też niedołężną, wpłacił określoną kwotę na rzecz kościoła, szpitala czy też domu dziecka lub też by wypłacił określoną sumę pieniędzy albo wydał oznaczoną rzecz (nawet stanowiącą jego osobistą własność) osobie wskazanej przez darczyńcę. Oczywiście w wypadku polecenia obdarowanemu, by wypłacił oznaczoną sumę pieniędzy określonej osobie, może powstać problem, czy doszło do zawarcia umowy darowizny obciążonej poleceniem, czy też tzw. umowy darowizny obciążliwej. Przy rozstrzyganiu tego problemu trzeba uwzględniać wolę i zamiar strony zawierającej umowę darowizny.

 

„Zgodnie z art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego przy tłumaczeniu umów należy badać zgodny zamiar i cel umowy, a nie opierać się na jej dosłownym brzmieniu, przy czym przez zgodny zamiar i cel umowy trzeba rozumieć uzgodnienie istotnych okoliczności, bądź w samej umowie, bądź poza nią” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1975 r., sygn. akt III CRN 160/75, OSPiKA 1977/1, poz. 6).

 

Jak Pan widzi – przenosząc własność nieruchomości na córkę, co do zasady może Pan zapisać polecenie wypłacenia synowi 1/4 wartości nieruchomości albo określonej kwoty. Jest to ryzykowne, bo w skrajnych przypadkach może przekreślić umowę jako darowiznę. Ale musi Pan pamiętać, że nie może Pan ustanowić warunku – że jeśli córka nie wypłaci tej 1/4 wartości, to mieszkanie nie jest jej. Mieszkanie stanie się jej w momencie podpisania darowizny. A dalszy obowiązek może zostać nałożony na nią poleceniem.

 

Lepiej i bezpieczniej jest, aby córka podpisała oświadczenie u notariusza, że zobowiązuje się zapłacić na rzecz brata kwotę np. 50 tys. zł po Pana śmierci.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 minus 10 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl