Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna bez dożywocia a zachowek

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 12.10.2020

W 2013 roku aktem notarialnym w postaci darowizny został mi przekazany dom wraz z działką. Dostałam nieruchomość od dziadka, nie zapisano dożywocia. Dziadek już nie żyje. I teraz zaczęła się walka o zachowek. Ciotka wie że darowizna była bez dożywocia i chce zachowku od wartości aktualnej nieruchomości. Wartość nieruchomości z aktu to 150 tys. zł. Ciotka, domaga się ode mnie 100 tys. zł pieniędzy z zachowku, bo oszacowała dom na 450 tys. zł. Zrobiłam bardzo duży remont, na wszystko mam faktury – dom wcześniej to była ruina. Dodam, że dziadek w umowie napisał, że „darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia na schedę spadkowa po nim”.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Darowizna bez dożywocia a zachowek

Zachowek dla dzieci

W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, iż cioci, jako córce zmarłego dziadka, należy się zachowek. Zgodnie z art. 991 § 1 k.c. „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”. Jak mniemam, w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku wskazano, iż każde z dzieci dziadka dziedziczy po nim w udziale wynoszącym 1/4, a zatem, o ile zachowek się należy, o tyle byłaby to połowa z 1/4, a zatem 1/8, chyba że ciocia jest osobą trwale niezdolną do pracy, wówczas z 1/4 należałoby się jej 2/3.

 

Z uwagi na zapis o wyłączeniu darowizny spod obowiązku zaliczenia go na schedę spadkową należy wskazać na zapis art. 1039 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Tym samym gdyby miało miejsce tzw. dzielenie spadku (dział spadku), darowizna dokonana na rzecz Pani nie byłaby uwzględniana. Niestety, w chwili obecnej zapis ten nie rozciąga się na zwolnienie od obowiązku zapłacenia zachowku.

 

Istotnym z punktu widzenia Pani interesu jest treść art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

 

„Art. 908. § 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Umowa dożywocia a żądanie zachowku

Gdyby Pani dziadek przeniósł nieruchomość na rzecz Pani umową dożywocia, a nie darowizny, obowiązek zapłaty zachowku by nie wystąpił.

 

Umowa dożywocia to odpłatny i wzajemny stosunek cywilnoprawny, tj. regulujący prawa i obowiązki obydwu stron czynności prawnej. Do obliczania zachowku bierzemy bowiem pod uwagę darowizny, Umowa dożywocia jako umowa odpłatna nie jest darowizną i jako taka nie podlega zaliczeniu przy obliczaniu zachowku. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku (sygn. akt. VI ACa 99/2006), w którym stwierdził, iż „umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z rożnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego”.

 

Reasumując, w mojej ocenie Pani ciocia ma pełne prawo domagać się zachowku, jednak jego wartość, przy założeniu wartości domu na 450 000 zł, jest znaczenie zawyżona, bowiem wynosi on 56 250 zł (450 000/4 = 112 500 zł/2 = 56 250 zł).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • X minus VI =

»Podobne materiały

Zachowek dla siostrzenicy/bratanicy

Przed pięcioma laty siostra przepisała na siebie gospodarstwo ciotki. Ciotka zmarła w zeszłym roku. Czy należy mi się zachowek?

 

Obliczenie zachowku

We wrześniu 2005 r. dostałem od ojca – w drodze darowizny – mieszkanie (z dozgonną służebnością i obowiązkiem pochówku). Tata zmarł w listopadzie 2011 r. Co istotne, za swojego życia dokonywał licznych darowizn na rzecz mojej siostry. Ojciec przekazał jej m.in. pieniądze na wykup mi

 

Darowizna mieszkania od babci a zachowek

W 2002 roku umową darowizny otrzymałem od dziadków ich wspólne mieszkanie własnościowe. W zamian za to ustanowiono na ich rzecz służebność osobistą (m.in. prawo do dożywotniego mieszkania w tym lokalu; opiekę w czasie choroby; sprawienie godnego pogrzebu itd.). W tym roku dziadkowie zmarli – n

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »