Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 13.02.2015

Darowizna to umowa cywilnoprawna, poprzez którą darczyńca kosztem swojego majątku doprowadza do wzbogacenia obdarowanego. Może być ona odwołana tylko w ściśle określonych przez prawo przypadkach, jednym z nich jest rażąca niewdzięczność obdarowanego.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Istota darowizny

 

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego* przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Najistotniejszym elementem umowy darowizny, będącej umową jednostronnie rozporządzającą, jest jej nieodpłatność. Nieodpłatność nie zawsze jednak przesądza o tym, że mamy do czynienia z darowizną. Zgodnie z art. 889 Kodeksu cywilnego nie stanowią bowiem darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

 

  1. gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu (umową taką jest umowa użyczenia, nieodpłatne mogą być również, w zależności od woli stron, np. umowy przechowania, dzierżawy, pożyczki, zlecenia, czy poręczenia);
  2. gdy ktoś zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte (np. złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku może przysporzyć korzyści innej osobie, jednak darowizną nie jest).

 

Forma prawna darowizny

 

Zgodnie z art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego  świadczenie darczyńcy, przez które zobowiązuje się on do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Zasada ta nie uchybia przepisom, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron (np. umowa darowizny nieruchomości dla swojej ważności zawsze powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego, a darowizna przedsiębiorstwa powinna być dokonana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi).

 

Odpowiedzialność darczyńcy względem obdarowanego

 

Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania darowizny, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Natomiast jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym (zasady tej nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć).

 

Polecenie w umowie darowizny

 

Zgodnie z art. 893 Kodeksu cywilnego darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem. Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego. W przypadku śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny – także właściwy organ państwowy.

 

Obdarowany może jednak odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków. Ponadto jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje (zasady tej nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy).

 

Odwołanie darowizny

 

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują możliwość odwołania darowizny przez darczyńcę. Zgodnie z art. 896 K.c. darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

 

Ponadto zgodnie z art. 897 K.c., jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

 

Natomiast darowiznę już wykonaną darczyńca może odwołać tylko w przypadku, gdy obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Darowizna nie może być jednak odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego, jak również w przypadku gdy darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

 

 

 

 

___________________________

*Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.)


Stan prawny obowiązujący na dzień 13.02.2015


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziesięć - dwa =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »