Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy żona odpowiada za długi męża?

Autor: Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 24.04.2013

Firma mojego męża (założona jeszcze przed zawarciem naszego małżeństwa) popadła w kłopoty finansowe. W związku z tym małżonek przestał opłacać rachunki (firmowe i prywatne) i bardzo się zadłużył. Zaczęli zjawiać się komornicy. Nie mamy rozdzielności majątkowej. Nie jestem w żaden sposób związana z firmą męża, nigdy nie miałam też na nią żadnego wpływu. Nasze mieszkanie, które zostało wzięte na kredyt, jest zapisane na męża, większość wartościowych przedmiotów należy również do niego. Czy jeśli wystąpię o rozdzielność majątkową, to nie będę musiała odpowiadać za długi męża? Czy jeśli oboje pójdziemy do notariusza (na razie mąż się na to nie zgadza), to nie będzie konieczna rozprawa w sądzie? Czy mimo rozdzielności majątkowej mąż będzie mógł przepisać swój majątek (łącznie z mieszkaniem) na mnie?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W celu udzielenia odpowiedzi na Pani pytania należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) dotyczących stosunków majątkowych małżeńskich. Zgodnie z art. 31 K.r.o.:

 

„§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.)”.

 

Jak zatem wynika z powyższego, mimo że Pani mąż zarejestrował działalność gospodarczą wyłącznie na siebie przed zawarciem związku małżeńskiego, to zarówno majątek wchodzący w skład tego przedsiębiorstwa, jak i niestety jego długi powstałe po zawarciu związku małżeńskiego wchodzą już w skład majątku wspólnego, skoro działalność tego przedsiębiorstwa jest finansowana właśnie z majątku wspólnego małżonków, np. z dochodów uzyskiwanych w ramach tego przedsiębiorstwa, które zgodnie z art. 31 § 2 pkt 2) K.r.o. należą do majątku wspólnego.

 

Następnie należy sięgnąć do treści art. 41 K.r.o., zgodnie z którym:

 

„§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

 

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

 

§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9”.

 

Dodatkową możliwość daje wierzycielom Pani męża art. 7871 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), zgodnie z którym: „tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa”.

 

W związku z powyższym w zaistniałej sytuacji wierzyciele Pani męża uprawnieni są do dochodzenia swoich wierzytelności z majątku osobistego Pani męża, z jego wynagrodzenia oraz z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

 

Oznacza to, że np. komornik nie będzie mógł skutecznie przeprowadzić egzekucji z ruchomości należących do Pani i Pani męża, które zostały nabyte po zawarciu związku małżeńskiego. Co do mieszkania zaś, to jeżeli w akcie notarialnym nabycia znalazło się stwierdzenie, że nieruchomość wejdzie do majątku osobistego Pani męża, to niestety komornik będzie mógł skierować do niego egzekucję.

 

W zaistniałej sytuacji może Pani zatem podjąć działania w ramach obrony swoich interesów, polegające właśnie na uzyskaniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej, i to najlepiej z datą wsteczną, ustaloną na dzień przed powstaniem największych długów Pani męża.

 

Możliwość taką daje art. 52 K.r.o., który stanowi, że:

 

„§ 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

 

§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu”.

 

Jednakże w wyroku z 24 maja 1994 r. (I CRN 61/94, OSP 1995, Nr 4, poz. 96 z glosą krytyczną A. Dyoniaka, OSP 1995, Nr 4, poz. 201) Sąd Najwyższy podkreślił, że rodzina korzystająca z dochodów związanych z działalnością gospodarczą jednego ze współmałżonków musi też ponosić ujemne skutki takiej działalności. Niepowodzenia współmałżonka w działalności gospodarczej i zamiar uniemożliwienia wierzycielom egzekucji z majątku wspólnego nie mogą stanowić ważnego powodu do ustanowienia rozdzielności majątkowej w rozumieniu art. 52 § 1. Również w wyroku z 23 lipca 1997 r. (II CRN 105/97, Prok. i Pr. 1998, Nr 1, s. 29) i w wyroku z 3 września 1997 r. (I CRN 105/96, Prok. i Pr. 1998, Nr 2, s. 33) SN podkreślił, że nie mogą stanowić ważnego powodu do ustanowienia rozdzielności majątkowej same niepowodzenia gospodarcze małżonka i zamiar ich zminimalizowania przez uniemożliwienie wierzycielom egzekucji z majątku wspólnego małżonków.

 

W wyroku z 24 maja 1994 r. (I CRN 50/94, OSN 1994, Nr 12, poz. 246 z glosą aprobującą L. Steckiego, OSP 1995, Nr 4, poz. 95) SN wypowiedział zaś pogląd, że w sprawie o ustanowienie rozdzielności ustawowej obowiązkiem sądu jest również zbadanie, czy powództwo nie zmierza do pokrzywdzenia wierzycieli jednego z małżonków.

 

Powyższe orzecznictwo może zatem stanowić poważną przeszkodę dla uzyskania rozdzielności majątkowej z datą wsteczną. Gdyby nie udało się jej osiągnąć, pozostałoby już Pani tylko ewentualnie zawarcie z mężem notarialnej umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową.

 

Zgodnie bowiem z art. 47 § 1 K.r.o.: „Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa”. Zaznaczyć należy jednak, że na mocy takiej umowy możliwe jest jedynie ustanowienie rozdzielności majątkowej od dnia jej zawarcia na przyszłość.

 

Ponadto zgodnie z art. 7872 K.p.c.: „zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie stanowi przeszkody do nadania klauzuli wykonalności według przepisów art. 787 i art. 7871 oraz prowadzenia na podstawie tak powstałego tytułu wykonawczego egzekucji do tych składników, które należałyby do majątku wspólnego, gdyby umowy majątkowej nie zawarto. Przepis niniejszy nie wyłącza obrony małżonków w drodze powództw przeciwegzekucyjnych, jeżeli umowa majątkowa małżeńska była skuteczna wobec wierzyciela”.

 

Do zawarcia umowy o rozdzielność konieczna jest zgoda obojga małżonków. Brak takiej zgody ze strony Pani męża oraz wskazane powyżej ograniczenia w zakresie ubiegania się o sądowe orzeczenie rozdzielności majątkowej sprawiają, że aby rozdzielność taką uzyskać, musiałaby Pani wystąpić do sądu albo z pozwem o rozwód, albo przynajmniej o separację, gdyż orzeczenia w tym zakresie skutkują ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej.

 

W związku z powyższym należy niestety założyć, że nie będzie Pani, jako żona, w stanie skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności za długi Pani męża, które już istnieją. Natomiast wierzyciele Pani męża swoje roszczenia mogliby realizować z pominięciem składników majątku wspólnego oraz Pani majątku osobistego, jednakże w przedstawionych przez Panią okolicznościach, gdy większość najbardziej wartościowych składników majątku należy do Pani męża, sytuacja ta nie jest dla Pani korzystna.

 

Natomiast przy podziale majątku wspólnego, jak sama nazwa wskazuje, podziałowi podlegają składniki wspólne. Mieszkanie zatem, które nabyte zostało do majątku osobistego Pani męża, takiemu podziałowi nie będzie podlegało i nie będzie Pani miała możliwości ubiegania się o to, aby sąd przyznał je wyłącznie Pani. Mogłaby się Pani ewentualnie ubiegać jedynie o rozliczenie przez Pani męża nakładów, jakie z majątku wspólnego zostały przeznaczone na jego majątek osobisty, czyli np. mogłaby Pani żądać co do zasady zapłaty na Pani rzecz połowy kwot przeznaczonych w czasie trwania małżeństwa na spłatę kredytu zaciągniętego na zakup należącej do Pani męża nieruchomości.

 

Nie ma natomiast formalnie przeszkód, aby Pani mąż przeniósł na Pani rzecz w wyniku podziału majątku wspólnego składniki swojego własnego majątku w ramach rozliczenia z tytułu spłaty należnych Pani w majątku wspólnym udziałów.

 

Należy jednak zaznaczyć, że w sytuacji, gdy już toczą się przeciwko Pani mężowi egzekucje komornicze, takie przeniesienie majątku Pani męża mogłoby zostać przez jego wierzycieli zaskarżone, a w rezultacie składniki te i tak zostałyby poddane egzekucji.

 

Zgodnie bowiem z przepisem art. 527 Kodeksu cywilnego:

 

„§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

 

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

 

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

 

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII - 8 =

»Podobne materiały

Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną

Czy można ustanowić u notariusza rozdzielność majątkową z datą wsteczną? Ile to będzie kosztowało?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »