.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy można cofnąć darowiznę?

Autor: Agata Alberska • Opublikowane: 12.08.2016

Moi rodzice przed śmiercią taty przepisali dom w formie darowizny na mnie i mojego męża. Obecnie jesteśmy w trakcie rozwodu, mąż stwierdził, że nie będzie zajmował się domem. Wspomnę, że w umowie darowizny zawarto zapis o dożywotniej służebności dla mojej mamy, która jest sędziwą, schorowaną osobą, więc wiele czynności sprawia jej trudność. Czy można cofnąć tę darowiznę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na wstępie chciałabym wskazać na przepisy Kodeksu cywilnego* (K.c.), które regulują cofnięcie darowizny:

 

„Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

Art. 899. § 1. Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Art. 900. Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.”

 

Rozumiem, że darowiznę otrzymali Państwo od rodziców, z tym że Pani tata już nie żyje. W tym momencie odwołać darowiznę może Pani mama i osoba (czyli m.in. Pani), będąca spadkobiercą taty. Jest to sytuacja skomplikowana, jeżeli spadkobierców jest kilku i nie ma zgody między nimi.

 

Jeżeli jednak zaistnieje zgoda i możliwość odwołania, można cofnąć darowiznę jedynie w przypadku niewdzięczności obdarowanego i to maksymalnie w przeciągu roku od momentu, w którym darczyńca czy też jego spadkobierca dowiedzieli się o niewdzięczności.

 

Za taką niewdzięczność można poczytać odmowę pomocy choremu darczyńcy. W tym miejscu wskazuję na przykładowe orzeczenia:

 

Sąd Okręgowy w Lublinie, sygn. akt I C 352/11, uznał, że:

 

„Pod pojęciem rażącej niewdzięczności rozumieć należy takie zachowanie obdarowanego, które polega na działaniu lub zaniechaniu, skierowanym bezpośrednio lub pośrednio przeciwko darczyńcy i nacechowane jest złą wolą obdarowanego. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, czci lub mieniu darczyńcy oraz o naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych (rodzinnych) łączących go z darczyńcą. Niewdzięczne będzie każde zachowanie obdarowanego, niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę. Przy czym, aby zostało uznane za »rażąco niewdzięczne«, musi cechować je znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej. Pod pojęcie »rażącej niewdzięczności« podpadają przede wszystkim przestępstwa skierowane przeciwko życiu, zdrowiu, czci i godności osobistej, a wreszcie przeciwko majątkowi darczyńcy. Cechy rażącej niewdzięczności mogą mieć także inne zachowania wysoce nieprzyjazne kierowane bezpośrednio wobec darczyńcy, jak i także w stosunku do osoby jemu bliskiej. W każdym jednak przypadku niezależnie od tego, czy będą to działania, czy zaniechania obdarowanego wymagane jest ujawnienie po jego stronie zamiaru pokrzywdzenia darczyńcy (wyrok SN z dnia 7 maja 2003r., sygn. akt IV CKN 115/01, Lex nr 137593; wyrok SN z dnia 26 lipca 2000 r., sygn. I CKN 919/98, Lex nr 50820). Nie chodzi o zwykłe konflikty, lecz o rozmyślne działanie, mające charakter zamierzonych nieprzyjaznych aktów (wyrok SN z dnia 10 listopada 2000r., sygn. akt IV CKN 159/00, Lex nr 52498).”

 

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż mamy do czynienia z rażącą niewdzięcznością obdarowanego, jednakże należy rozpatrzyć sprawę pod kątem osób uprawnionych do odwołania. Jeżeli spadkobiercą po tacie jest tylko Pani, może Pani z mamą darowiznę odwołać. Mogą Panie odwołać darowiznę tylko w stosunku do Pani męża.

 

Jak wskazał sąd, darowizna na rzecz małżonków może być odwołana w stosunku tylko do jednego z nich:

 

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1969 r., sygn. III CZP 133/68:

 

„Okoliczność, że darowizna została dokonana na rzecz obojga małżonków i że przedmiot darowizny wszedł do Ich majątku wspólnego, nie stoi na przeszkodzie odwołaniu darowizny w stosunku do jednego tylko małżonka. W wypadku takim uważa się, że z chwilą skutecznego odwołania darowizny rzecz darowana przestała wchodzić do majątku wspólnego, a udział w niej małżonka, w stosunku do którego darowizna nie została odwołana, staje się jego majątkiem odrębnym.”

 

 

 

 

* Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 - dwa =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton