.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy mam prawo do dziedziczenia czegokolwiek?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 20.08.2016

Mój tata zmarł 4 lata temu. W 2009 r. spisał testament, w którym powołał swoją żonę do spadku. Czy mam prawo do dziedziczenia czegokolwiek? Czy mama może pozbawić mnie tego prawa?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Po analizie Pana sytuacji mogę stwierdzić, że przysługuje Panu roszczenie o zachowek od Pana mamy jako spadkobierczyni testamentowej.

 

Kwestia zachowku została uregulowana w przepisach art. 991–1011 Kodeksu cywilnego (K.c.).

Zachowek jest to część spadku należna osobom najbliższym zmarłego niezależnie od tego, kto został przez niego powołany do spadku w testamencie. Ustanowienie prawa do zachowku opiera się na założeniu, że każdy człowiek w razie śmierci ma moralny obowiązek pozostawienia choćby części majątku swoim najbliższym.

 

W praktyce zachowek może być egzekwowany wtedy, gdy zmarły pozostawił testament, w którym albo w ogóle pominął osoby najbliższe, albo zapisał im zbyt małą część majątku. Problem zachowku nie istnieje, gdy osoby do niego uprawnione otrzymają w spadku po zmarłym lub w formie darowizny część majątku równą lub wyższą od tej, jaka należałaby się im z racji zachowku.

 

Zgodnie z art. 991 § 1 K.c. „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

 

Niewątpliwie Pan jest osobą uprawnioną do zachowku po śmierci ojca, który przepisał cały swój majątek na rzecz Pana mamy.

 

Co do zasady roszczenie o zachowek należy wytoczyć przeciwko spadkobiercy i domagać się zapłaty określonej kwoty pieniężnej, zależnej oczywiście od wartości przysługującego udziału spadkowego.

 

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego punktem odniesienia przy obliczaniu stanu czynnego spadku dla potrzeb obliczenia wysokości należnego zachowku może być jedynie chwila otwarcia spadku będąca chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1; 924 i 925 K.c.).

 

Trzeba bowiem pamiętać, że bardzo istotne podczas ustalania zachowku jest określenie wartości schedy, od której będzie on wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na tę wartość składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci.

 

Ważnymi w Pana sprawie regulacjami prawnymi będą przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) dotyczące doliczania do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę (ojca).

 

Stosownie do art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku – zgodnie z poniższymi przepisami – darowizny uczynione przez spadkodawcę.

 

Natomiast według art. 994 § 1 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

 

Dlatego też do ostatecznego obliczenia wartości zachowku należy najpierw obliczyć wartość spadku zgodnie z jego stanem (składnikami, wierzytelnościami oraz długami) w chwili śmierci spadkodawcy, po czym obliczyć wartość tego spadku po cenach aktualnych (cenach spełnienia roszczenia o zapłatę zachowku) i dopiero dokonać kalkulacji ułamkowej wartości tego spadku stanowiącej odpowiedni zachowek.

 

Nie ma ustawowego obowiązku dokonywania obliczenia wartości składników majątku spadku i zachowku przez rzeczoznawcę i obliczenia takiego można dokonać samodzielnie. W razie jakiegokolwiek sporu pomiędzy spadkobiercami a osobami uprawnionymi do zachowku co do jego wysokości niezbędne może się jednak okazać przeprowadzenie postępowania sądowego, w którym sąd może posiłkować się wiedzą biegłego – wówczas on wycenia wartość spadku i należnego zachowku.

 

Sposób na wyliczenie zachowku jest następujący:

 

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) x udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x ułamek należnego zachowku (1/2 lub 2/3) - darowizny (lub wartość spadku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

 

W pierwszej kolejności należy obliczyć udział spadkowy, który przysługuje każdemu ze spadkobierców po śmierci ojca, z założeniem, że ojciec nie zostawił testamentu.

 

Spadkobiercami ustawowymi Pana ojca (zakładam, że Pan nie ma rodzeństwa) jest Pan i żona zmarłego, każde w 1/2 udziału.

 

Powyższe wynika z przepisu art. 931 § 1 K.c., który wskazuje, że „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku”.

 

Zachowek należny Panu odpowiada wartości 1/4 (połowie z 1/2) udziału w spadku albo 1/3 (dwie trzecie z 1/2) tego udziału, jeżeli Pan w chwili śmierci ojca był trwale niezdolny do pracy.

 

Zgodnie z art. 1007 K.c. roszczenie o zachowek wygasa po pięciu latach od chwili ogłoszenia testamentu.

 

Podsumowując, obecnie może Pan żądać od mamy zachowku w wysokości 1/4 lub 1/3 (jeżeli jest Pan niezdolny do pracy) całości spadku, który pozostawił po sobie Pana ojciec.

 

Aby skutecznie dochodzić zachowku, proponuję w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po Pana ojcu (jeśli takie nie zostało przeprowadzone) – aby móc wykazać w sądzie, że jest Pan spadkobiercą ustawowym swojego ojca, a Pana mama została powołana do spadku w całości. Następnie należałoby wystąpić do mamy z pisemnym wezwaniem o zapłatę zachowku w określonym terminie. Jeżeli mama nie odpowie na Pana wezwanie i nie zapłaci Panu należnego zachowku, to wówczas pozostaje Panu droga sądowa – złożenie pozwu o zachowek.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć minus VI =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »