.
Mamy 13 359 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Czy po długim czasie rodzeństwo może domagać się zachowku?

Autor: Marek Gola

Ponad 20 lat temu otrzymałam umową darowizny wraz z byłym już mężem gospodarstwo rolne od teściów, a oni w zamian przeszli na emeryturę z KRUS. Nadal jestem współwłaścicielką całego gospodarstwa, gdyż nie przeprowadziliśmy podziału majątku. W 2014 i 2016 roku teściowie zmarli, a rodzeństwo byłego męża upomina się o zachowek. Czy po długim czasie rodzeństwo może domagać się zachowku? Przecież darowizna była przeprowadzona ponad 20 lat temu.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c. oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Z treści Pani pytania wynika, że ponad 20 lat temu otrzymała Pani wraz z mężem (aktualnie byłym) tytułem darmym gospodarstwo rolne od teściów. W zamian za taką czynność teściowie mogli liczyć na emeryturę z KRUS. Rodzice byłego męża zmarli odpowiednio w 2014 i 2016 r. W chwili obecnej rodzeństwo męża domaga się zachowku. Zastanawia się Pani, czy rodzeństwo byłego męża ma do tego prawo. Pomimo rozwodu nie doszło jeszcze do podziału majątku i jest Pani współwłaścicielką gospodarstwa rolnego.

 

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż koniecznym byłoby rozpytanie byłego męża, czy po rodzicach przeprowadzono postępowanie spadkowe, a jeżeli tak, to kto i w jakiej części spadek nabył. Do przeprowadzenia postępowania spadkowego po rodzicach byłego męża nie jest konieczne posiadanie przez spadkodawców w chwili śmierci aktywów (tzn. czynnego majątku), albowiem sąd w tym postępowaniu nie ustala co było objęte spadkiem, lecz kto i na jakiej podstawie dziedziczy.

 

Rodzeństwo byłego męża ma rację wskazując na roszczenie zachowku, albowiem rodzeństwo ma prawo do wyrównania swojego udziału.

 

Zasadnym jest wskazanie, iż istotnym z punkt widzenia Pani interesu jest przepis art. 994 § 1 K.c., zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

 

Pomimo treści ww. przepisu pragnę wskazać na poglądy orzecznictwa. Zgodnie z tezą wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04 Sądu Apelacyjnego w Białymstoku „na poczet zachowku nie dolicza się darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 k.c.). »A contrario« należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania”.

 

W mojej ocenie w tej sytuacji należałoby podzielić „nieformalnie” gospodarstwo na dwie części – pierwsza nabyta przez Pani byłego męża, który jest spadkobiercą po swoich rodzicach, a druga nabyta przez Panią, która spadkobiercą po teściach nie jest i nie będzie (mniemam, że nie ma testamentu na Pani rzecz).

 

Stanowisko to znajduje wyraz także w doktrynie prawa cywilnego. Andrzej Kidyba w Komentarzu do Kodeksu cywilnego, TOM IV, Spadki wyd. II (2011) wskazał, iż „darowizny uczynione na rzecz spadkobierców oraz osób uprawnionych do zachowku są doliczane do spadku bez względu na czas ich dokonania”. Stanowisko to zostało nadto zaaprobowane w glosie Michała Niedośpiała. Jak wynika z glosy „jeżeli chodzi o spadkobierców, to doliczenie darowizny do spadku jest niezależne od tytułu powołania do spadku (ustawa, testament), jak też od tego, czy spadkobierca obdarowany jest jednocześnie osobą uprawnioną do zachowku”. Mowa jest bowiem o spadkobiercach, którzy zostali obdarowani. Pani spadkobiercą nie jest.

 

Przedstawione powyżej stanowisko znalazło ostatnimi czasy wyraz w poglądzie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I ACa 548/12, w którego tezie wskazano, iż „wynikające z art. 994 § 1 k.c. ograniczenie doliczania darowizn za okres 10 lat nie dotyczy sytuacji gdy darowizny zostały dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku”.

 

Zgodnie z art. 991 § 1 K.c. zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

 

W chwili obecnej, moim zdaniem, o ile gospodarstwo weszło w skład majątku wspólnego, to nie można uznać, że doszło do darowania go w całości na rzecz Pani byłego męża, a zatem nie może ono w całości wchodzić do spadku po rodzicach byłego męża. O zachowku można jedynie mówić w odniesieniu do części, którą otrzymał były mąż.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V plus X =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl