Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Częściowe zawieszenie renty przez KRUS

Autor: Wioletta Dyl • Opublikowane: 12.05.2014

Moja mama od kilku lat pobiera stałą rentę chorobową, ojciec jest na rencie na czas określony. Ojciec ma 40 a gruntu, które otrzymał w darowiźnie od swoich rodziców; mama z kolei ma 20 a. Rok temu dziadkowie przekazali w darowiźnie swoim synom – mojemu ojcu i jego bratu – 50 a (każdy z nich jest właścicielem 1/2, czyli ojcu powinno się należeć 25 a). KRUS uznał, że rodzice mają ponad 1 ha gruntów, i częściowo zawiesił im rentę, wystąpił też o zwrot części świadczenia za ostatni rok. Czy postąpił słusznie? Mam wątpliwości po pierwsze, czy słusznie doliczono do majątku ojca całe 50 a, chociaż jest właścicielem tylko połowy, a po drugie – czy rzeczywiście KRUS powinien zsumować ziemię posiadaną przez oboje rodziców (grunty każdego z nich z osobna nie przekraczają przecież hektara).

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak rozumiem, obojgu Pana rodzicom przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy (jedna stała, druga okresowa). Z powodu uzyskania drogą dziedziczenia przez Pańskiego ojca dodatkowych arów ziemi KRUS uznał, że wobec uzyskania w ten sposób 1 ha ziemi winno nastąpić zawieszenie renty w części, od dnia uzyskania dodatkowych arów, oraz wystąpił w związku z tym o zwrot nienależnie wypłaconej części renty wobec obojga rodziców.

Problem możemy rozpatrywać tu w kilku aspektach. Pierwszy to ten, czy rzeczywiście mamy tu do czynienia z 1 ha przeliczeniowym liczonym dla obojga rodziców.

Niemniej należałoby się najpierw zastanowić, czy mimo posiadania 1 ha Pańscy rodzice prowadzą działalność rolniczą, która uprawniałaby do zawieszenia renty w części. Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t.: Dz. U. z 2008 r Nr 50, poz. 291 ze zm.) mówi, że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust. 2-8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy zawieszenie wypłaty dotyczy części uzupełniającej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy). Stosownie zaś do art. 28 ust. 4 powołanej ustawy uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:

  1. gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:
    1. małżonkiem emeryta lub rencisty,
    2. jego zstępnym lub pasierbem,
    3. osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,
    4. małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c;
  2. gruntów trwale wyłączonych z produkcji rolniczej na podstawie odrębnych przepisów, w tym zalesionych gruntów rolnych;
  3. gruntów i działów specjalnych należących do małżonka, z którym emeryt lub rencista zawarł związek małżeński po ustaleniu prawa do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia;
  4. własności (udziału we współwłasności) nieustalonej odpowiednimi dokumentami urzędowymi, jeżeli grunty będące przedmiotem tej własności (współwłasności) nie znajdują się w posiadaniu rolnika lub jego małżonka.

Zgodnie zaś z ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha fizyczny lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Działki należąca do Pańskiego ojca (40 a) i Pańskiej matki (20 a) stanowią zapewne majątki odrębne, których – jak rozumiem – Pana rodzice nie wnieśli do majątku wspólnego jakąkolwiek umową małżeńską. O tym, czy stanowią one majątki odrębne, stanowi treść darowizn, tj. zapis, czy działki te zostały darowane do majątku odrębnego każdego z rodziców, czy im obojgu jako małżeństwu. Zgodnie bowiem z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa.

 

Powstaje ona z mocy prawa i obejmuje ich dorobek (od chwili zawarcia tego małżeństwa). Do majątku wspólnego należą prawa majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, a także z majątku osobistego każdego z małżonków oraz środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością stanowią majątek odrębny każdego z małżonków. Prawami należącymi do majątku odrębnego każdy z małżonków dysponuje samodzielnie. Oczywiście nie jest to przeszkodą dla korzystania z przedmiotów należących do majątku odrębnego przez oboje małżonków (posiadania ich), np. mieszkanie stanowiące składnik majątku odrębnego może służyć do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych rodziny, która została założona w wyniku zawarcia małżeństwa.

Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władczo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). To oznacza, że sam fakt posiadania (nie własności) wspólnie przez oboje rodziców gruntu powyżej 1 ha może powodować, że KRUS miałby tu rację.

Niemniej jednak kierując się orzecznictwem Sądu Najwyższego, można byłoby się tu upierać, że pomimo posiadania 1 ha Pańscy rodzice nie prowadzą faktycznie działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Prowadzenie działalności rolniczej oznacza bowiem prowadzenie na własny rachunek przez posiadacza gospodarstwa rolnego działalności zawodowej, związanej z tym gospodarstwem, stałej i osobistej oraz mającej charakter wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z jego prowadzeniem – tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r. (sygn. akt I UK 16/05, OSNP 2006/17-18/278), uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 5/04 (OSNP 2004/22/389). Wyjaśniono tam, że wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie ulega zawieszeniu na podstawie art. 28 ust. 1 i 3 w związku z ust. 4 tej ustawy.

Ten sam pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 listopada 2006 r. (sygn. akt III AUa 728/06, Apel.-W-wa z 2007/2/8, OSA 2008/l,/l, Lex nr 252859). W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że skoro rolnik uzyskuje prawo do świadczeń nie dlatego, że wyzbył się własności lub posiadania gospodarstwa, lecz dlatego, że z powodu wieku lub stanu zdrowia utracił zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli możliwość jego prowadzenia, to wypłata świadczeń rolniczych nie może kolidować wyłącznie z utrzymywaniem się statusu ubezpieczonego rolnika, wynikającego z prowadzenia przez niego gospodarstwa. Sąd Najwyższy dalej wywiódł, że porównanie ustępów 1 i 4 art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie może polegać na zestawianiu pojęcia „prowadzenie (kontynuowanie) działalności zarobkowej” z pojęciem „własności lub posiadania gruntu”, gdyż są to pojęcia nieprzystawalne – tak: przywołana uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 2001 r. (sygn. akt III ZP 11/01, OSNAPiUS 2002/1/18). Nadając im sens użyteczny dla rozpatrywanego zagadnienia, należy przyjąć, że właśnie z ich niespójności wynika wniosek, iż zawieszenie wypłaty świadczeń nie dotyczy osoby jedynie posiadającej majątek nieruchomy w postaci gospodarstwa rolnego, lecz tylko takiej, która gospodarstwo rolne prowadzi. Nie może być uznane za prowadzenie działalności rolniczej wykonywanie pracy tylko w gospodarstwie domowym. Ponadto, jeżeli organ rentowy nie kwestionował stanu zdrowia Pana rodziców, w sposób oczywisty ich dotychczasowy i obecny stan zdrowia nie pozwala na pracę w gospodarstwie rolnym.

W tym aspekcie KRUS zatem nie może uznać, że sam fakt zwiększenia (na skutek darowizny na rzecz Pańskiego ojca) areału ziemi oznacza automatycznie prowadzenie działalności rolniczej przez Pana rodziców, a tym samym prawo KRUS do zmniejszenia wysokości renty.

Drugi aspekt to żądanie przez KRUS zwrotu świadczenia, gdyby jednak jakimś cudem uznać, że Pana rodzice taką działalność rolniczą prowadzą. Otóż należałoby wrócić do treści pouczenia, jakie zazwyczaj towarzyszy przy wydaniu decyzji o rencie.

Pouczenia te mają zazwyczaj charakter standardowy i wskazywano w nich wyłącznie, że istnieje obowiązek niezwłocznego zawiadamiania organu wypłacającego świadczenie np. o:

  1. podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pozarolniczej działalności gospodarczej, a także pełnieniu służby;
  2. wysokości osiąganego wynagrodzenia, dochodu, uposażenia;
  3. każdorazowej podwyżce wysokości wynagrodzenia, dochodu, uposażenia;
  4. uzyskaniu przez małżonka prawa do emerytury lub renty;
  5. odbywaniu kary pozbawienia wolności;
  6. pobieraniu emerytury lub renty z innego tytułu – przyznanej przez inny organ;
  7. osoba uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego powinna powiadomić o pobycie w domu pomocy społecznej.

Należy teraz ocenić, czy posiadane przez Pana rodziców pouczenie do decyzji jest prawidłowe. Jeżeli bowiem nie pouczono tam, iż należy powiadomić KRUS o darowiźnie gruntu i związanym z tym zwiększeniem areału ziemi do 1 ha, to KRUS nie będzie mógł żądać zwrotu świadczenia, co wynika z przytoczonych poniżej przepisów.

Art. 52 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniach społecznych rolników stanowi, że zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz ustalania odsetek za opóźnienia w wypłacie świadczeń określają przepisy emerytalne oraz przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa. W tym przypadku na uwadze należy mieć przede wszystkim treść art. 138 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu (ust. 1).

Zarazem jednak zaznaczono, iż za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. A zatem pouczenie, które kierowane jest do różnych świadczeniobiorców, powinno być zrozumiałe dla każdego adresata. Przede wszystkim powinno ono być jasne pod względem językowym, czytelne redakcyjnie i przejrzyste konstrukcyjnie. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2006 roku w sprawie I UK 161/05 (opubl. OSNP 2007/5-6/78), pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie powoduje brak prawa do świadczenia (art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), może polegać na przytoczeniu przepisów określających te okoliczności, ale musi być na tyle zrozumiałe, aby ubezpieczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Prawidłowe pouczenie ma bowiem decydujące znaczenie dla ustalenia obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie I UK 3/04).

Ponadto należałoby, w ślad za poglądem Sądu Apelacyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 11 września 1996 r. (sygn. akt III AUr 105/96; opubl. w OSA 1997 nr 7-8, poz. 21), uznać, że pojęcie nienależnego świadczenia w prawie ubezpieczenia społecznego definiowane jest „z punktu widzenia osoby, która je pobrała”. Dla ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie mają świadomość i zamiar ubezpieczonego, który pobrał świadczenie w złej wierze (tak też: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r., I UK 3/04, OSNP 2005, nr 8, poz. 116) . Dla ustalenia zatem obowiązku zwrotu wymagane są świadomość i premedytacja ubezpieczonego co do tego, że pobrał świadczenie bezprawnie. Obowiązek zwrotu świadczenia wypłaconego i pobranego bez podstawy prawnej obciąża więc tego, kto przyjął je „w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należy”.

Z opisanej przez Pana sytuacji nie wynika, aby Pańscy rodzice z premedytacją pobierali rentę, wiedząc, że im się ona w całości nie należy. Nie mieli oni bowiem zamiaru oszukiwać organu rentowego i wyłudzić świadczenia.

Reasumując, można byłoby ewentualnie stwierdzić, że konsekwencją braku stosownego pouczenia przez KRUS jest w tej sytuacji niemożność nałożenia na Pańskich rodziców obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jednak czy tak jest, można z całą pewnością stwierdzić tylko po zapoznaniu się z treścią pouczenia do otrzymanych przez Pana rodziców decyzji o rencie.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 plus 2 =

»Podobne materiały

Renta z KRUS a posiadanie gospodarstwa

Chciałabym się dowiedzieć, czy grożą mi jakieś konsekwencje związane z posiadaniem pola (spadku) i pobieraniem pełnej renty. Otóż jeszcze w latach 70. otrzymałam w spadku część udziałów w gospodarstwie, ale nigdy nie czerpałam z tego korzyści. Pole leżało odłogiem po śmierci mamy. W latach 80.

 

Częściowa niezdolność do pracy a dodatkowy zarobek

Jestem na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Chciałabym opublikować w pewnym czasopiśmie dwa swoje artykuły na temat filozofii (honorarium łącznie wyniosłoby ok. 500 zł brutto). Czy mogę po prostu nie informować ZUS-u o dodatkowym zarobku? Boję się, że stracę świadczenie albo że lekar

 

Jak przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą?

Co zrobić, aby mama (urodzona w 1957 r.) mogła przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą? Tata jest rolnikiem, ma gospodarstwo po rodzicach, na którym pracuje razem z mamą. Oboje mają też wspólnie drugie gospodarstwo. KRUS podał nam dwie wersje – ustanowienie rozdzielności majątkowej i przeka

 

Zawieszenie renty rodzinnej z KRUS

Moja kuzynka jest uczennicą uprawnioną do renty rodzinnej z KRUS po zmarłym ojcu rolniku. Niedawno otrzymała jednak decyzję o zawieszeniu świadczenia. W uzasadnieniu KRUS powołuje się na fakt, że kuzynka rzekomo nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tymczasem kuzynka, choć jest właścicie

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »