Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Częściowa niezdolność do pracy a dodatkowy zarobek

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 17.04.2014

Jestem na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Chciałabym opublikować w pewnym czasopiśmie dwa swoje artykuły na temat filozofii (honorarium łącznie wyniosłoby ok. 500 zł brutto). Czy mogę po prostu nie informować ZUS-u o dodatkowym zarobku? Boję się, że stracę świadczenie albo że lekarz orzecznik nie przyzna mi kolejnej renty.

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Osoba pobierająca świadczenie emerytalne lub rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zobowiązana jest informować organy rentowe o wszelkich okolicznościach mających wpływ na wymiar świadczenia, a w szczególności o osiąganiu dodatkowego zarobku, powodującego zawieszenie świadczenia lub zmniejszenie jego wysokości.

 

W omawianym przypadku należy rozważyć dwa zagadnienia, a mianowicie: co rozumie się pod pojęciem przychodu podlegającego zgłoszeniu organowi rentowemu oraz jaki rodzaj działalności może prowadzić do zawieszenia lub zmniejszenia wysokości świadczenia.

 

Pojęcie przychodu używane na gruncie ubezpieczeń społecznych zostało określone w art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74; dalej jako u.s.u.s.) jako przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przy czym w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 maja 1999 r. do przychodu nie wlicza się płaconej przez ubezpieczonego składki z tytułu ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i chorobowego (art. 178 ustawy dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353; dalej jako u.e.r.).

 

Działalność, z wykonywaniem której związany jest obowiązek kontroli wysokości osiąganego dodatkowego zarobku, została określona w art. 104 u.e.r. oraz w art. 9 ust. 4-4b u.s.u.s. Zalicza się do niej:

 

  1. zatrudnienie z tytułu stosunku pracy;
  2. pracę wykonywaną na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym zleceniobiorca (agent) pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy;
  3. członkostwo w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i w spółdzielniach kółek rolniczych;
  4. służbę w Służbie Celnej;
  5. działalność gospodarczą prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz wolny zawód w rozumieniu przepisów art. 4 pkt 11 o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
  6. pracę wykonywaną na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, bez pozostawania w stosunku pracy oraz współpracę przy wykonywaniu tych umów.

 

Do przychodu mającego wpływ na zawieszenie lub zmniejszenie wysokości świadczenia (np. renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy) zalicza się również kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłacanego na podstawie przepisów Kodeksu pracy i kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.

 

Wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu umowy o dzieło będzie więc miało wpływ na ewentualne zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia w przypadku, gdy przyjmujący zamówienie będzie zatrudniony u zamawiającego na podstawie stosunku pracy lub pracę z tytułu umowy o dzieło będzie świadczył na rzecz swojego pracodawcy.

 

Nie mając żadnego stosunku zatrudnienia, może Pani podpisać umowę o dzieło i odprowadzić legalnie podatek od zarobionych pieniędzy. Nie ma to wpływu na rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

 

Rozumiem jednak, że obawia się Pani raczej, że ZUS stwierdzi, że skoro może Pani pisać artykuły, to znaczy, że nie jest Pani niezdolna do pracy. Nie jest to zupełnie tak i nie ma powodów do obaw.

 

Zgodnie z art. 12 u.e.r. (tekst pierwotny: Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118):

 

1. Niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

2. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

3. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

 

Niemożność wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie nie jest równoznaczna z niezdolnością do pracy w rozumieniu art. 12 i 13 u.e.r. W tej mierze w pełni zachowuje aktualność teza wyroku z dnia 30 sierpnia 2001 r. II UKN 521/2000 (OSNP 2003/10 poz. 260), zgodnie z którą „o niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową decyduje wpływ skutków tej choroby na zdolność do pracy dotychczasowej oraz, uzależniona od stanu ogólnego związanego z wiekiem lub brakiem predyspozycji psychofizycznych, możliwość wykonywania innej pracy w ramach posiadanych kwalifikacji lub po przekwalifikowaniu”.

 

W konsekwencji prawidłowa kwalifikacja faktu zachorowania jako przesłanki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej tą chorobą wymaga oceny, czy ubezpieczony zachował zdolność do wykonywania pracy z wykorzystaniem poziomu wykształcenia i kwalifikacji przez odniesienie się do dotychczasowego zawodu.

 

Nie jest to jednak wystarczające – konieczne jest bowiem jeszcze ustalenie możliwości dalszego wykonywania pracy w ramach posiadanych kwalifikacji, lecz w innych warunkach od dotychczasowych.

 

Orzekając o niezdolności do pracy, należy więc brać pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, nie zaś tylko wyuczony zawód, przy uwzględnieniu, że o prawie do renty z tytułu niezdolności do pracy decyduje brak rokowania odzyskania zdolności do pracy w dotychczasowym zawodzie lub brak rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1998 r. II UKN 326/98 OSNAPiUS 2000/1, poz. 36, z dnia 10 czerwca 1999 r. II UKN 675/98 OSNAPiUS 2000/16 poz. 624). O niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową decyduje zatem wpływ skutków tej choroby na zdolność do pracy dotychczasowej oraz możliwość wykonywania innej pracy w ramach posiadanych kwalifikacji lub po przekwalifikowaniu. W wyroku z dnia 30 listopada 2000 r. II UKN 99/2000 (OSNAPiUS 2002/14 poz. 340) Sąd Najwyższy uznał, iż „brak możliwości wykonywania pracy dotychczasowej nie jest wystarczający do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy w sytuacji, gdy jest możliwe podjęcie innej pracy w tym samym zawodzie bez przekwalifikowania lub przy pozytywnym rokowaniu co do możliwości przekwalifikowania zawodowego”. W konsekwencji więc brak możliwości wykonywania pracy dotychczasowej nie jest wystarczający do stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy w sytuacji, gdy jest możliwe podjęcie innej pracy w swoim zawodzie, bez przekwalifikowania lub przy pozytywnym rokowaniu co do możliwości przekwalifikowania zawodowego.

 

Dokonując analizy pojęcia „częściowa niezdolność do pracy”, należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne, jak i ekonomiczne. W sensie biologicznym – to stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym częściową niezdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji; w sensie ekonomicznym – to częściowa utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem takiej pracy. Osobą częściowo niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 3 u.e.r. jest więc osoba, która spełnia obydwa te kryteria, a więc jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym. Sam fakt konieczności zmiany określonego stanowiska pracy przy istnieniu możliwości wykonywania innego nie niżej kwalifikowanego zatrudnienia w danym zawodzie nie uzasadnia przyznania świadczenia (tak w wyroku z dnia 21 grudnia 2004 r., I UK 28/2004 – dotąd niepublikowanym).

 

Podobnie sam fakt istnienia schorzeń powodujących konieczność pozostawania w stałym leczeniu nie stanowi samodzielnej przyczyny uznania częściowej niezdolności do pracy, jeśli leczenie to jest na tyle skuteczne, że przywraca zdolność do pracy, chociaż w pewnych okresach wymaga czasowych zwolnień lekarskich z powodu niezdolności do pracy.

 

Fakt napisania kilku artykułów i związanego z tym dodatkowego zarobku nie jest podstawą do pozbawienia renty.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • osiem plus I =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki