.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Cofnięcie darowizny mieszkania

Autor: Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 07.04.2015

8 lat temu darowałam mieszkanie własnościowe synowi. Bez mojej wiedzy syn zamienił to mieszkanie na mieszkanie komunalne. W mieszkaniu komunalnym zameldował się wraz z żoną. Niebawem się rozwiódł i został przez byłą żonę wymeldowany z tego mieszkania. Co zrobić, żeby odzyskać darowane mieszkanie lub nabyć prawo do zamieszkania w tym mieszkaniu?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Po szczegółowej analizie przedstawionego przez Panią stanu faktycznego sprawy, w celu udzielenia odpowiedzi na Pani pytanie koniecznym jest w pierwszej kolejności sięgnięcie do przepisów Kodeksu cywilnego regulujących instytucję darowizny, w tym odnoszących się do podstaw jej odwołania.

 

I tak, zgodnie z treścią art. 898 K.c.:

 

„§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.”

 

Omówienia wymaga w tym miejscu wskazana przez ustawodawcę „rażąca niewdzięczność” obdarowanego jako podstawa odwołania wykonanej darowizny.

 

Jak podnosi się w literaturze przedmiotu (tak m.in. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Wyd. 5, Warszawa 2013), kazuistyka wynikająca z orzecznictwa sądowego, jakie powstało na tym tle, jest stosunkowo obszerna i obejmuje bardzo różne przejawy zachowania obdarowanego, które kwalifikowane są jako rażąca niewdzięczność. Można tu wskazać na fakt pozostawienia darczyńcy bez koniecznej pomocy, pomimo istnienia zobowiązania do alimentacji w pierwszej kolejności na podstawie przepisów K.r.o. innych osób (wyr. SA w Poznaniu z 15.2.1994 r., I ACR 684/93, Wok. 1994, Nr 11, s. 51), przypisywanie darczyńcy wobec osób trzecich postępowania godzącego w jego dobre imię (tzw. obmawianie – wyr. SN z 12.5.1998 r., II CKN 729/97, Legalis).

 

Podkreślenia jednak wymaga, co zdaje się mieć istotne znaczenie w Pani sprawie, że Sąd Najwyższy w wyroku z 2.12.2005 r. (II CK 265/05, Biul. SN 2006, Nr 3) uznał, iż zawiedzione oczekiwania darczyńcy co do należytego zajmowania się przez obdarowanego przedmiotem darowizny nie mogą uzasadniać odwołania darowizny na podstawie art. 898 § 1 K.c. (por. też w tej kwestii wyr. SA w Szczecinie z 14.4.2005 r., I ACA 60/05, OSA 2006, Nr 10, poz. 35, s. 39; wyr. SN z 4.2.2005 r., I CK 571/04, Legalis; wyr. SN z 1.12.2004 r., III CK 63/04, Legalis; wyr. SN z 7.5.2003 r., IV CKN 115/01, Legalis; wyr. SN z 17.11.2011 r., IV CSK 113/11, Legalis).

 

Zatem, przenosząc powyższe na grunt Pani sprawy, uznać należy, iż samo to, że syn dokonał zamiany otrzymanego od Pani mieszkania na inne mieszkanie nie jest podstawą do skutecznego odwołania przez Panią poczynionej darowizny.

 

Jednakże, nawet gdyby odwołanie takie okazało się skuteczne, to rozliczenie z tego tytułu musiałoby nastąpić w oparciu o przepisy regulujące kwestie zwrotu nienależnego świadczenia.

 

Odwołanie darowizny powoduje odpadnięcie podstawy świadczenia, zgodnie z treścią art. 410 § 2 K.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

 

Wobec tego, na mocy art. 410 § 1 K.c., zastosowanie znalazłyby tu poniższe przepisy K.c.:

 

„Art. 405. Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

 

Art. 406. Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.

 

Art. 407. Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyścią na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.

 

Art. 409. Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.”

 

Wobec tego, jeżeli Pani syn w chwili obecnej nie jest już wzbogacony poczynioną przez Panią darowizną, to mogłaby Pani ewentualnie domagać się jej zwrotu (jej ekwiwalentu) od byłej żony Pani syna, jeżeli Pani syn przekazał na jej rzecz nieodpłatnie swoje prawa do otrzymanego w zamian za darowany lokal mieszkania. Jeżeli jednak przejście praw do mieszkania na Pani byłą synową nastąpiło nieodpłatnie (np. w ramach podziału majątku wspólnego, choć prawo do lokalu komunalnego nie jest samo w sobie składnikiem majątku wspólnego małżonków), to niestety brak będzie osób, od których mogłaby Pani żądać zwrotu wartości darowanego mieszkania.

 

Powyższe rozważania są jednak czysto teoretyczne, gdyż znalazłyby zastosowanie jedynie w razie skutecznego odwołania darowizny, a odwołanie takie, jak zostało to wskazane na wstępie, w okolicznościach niniejszej sprawy miałoby raczej znikome szanse powodzenia.

 

Jednocześnie należy podkreślić, iż w zakresie poczynionej przez Panią darowizny ww. rozwiązania są zasadniczo jedyną możliwością realizacji Pani praw, brak jest bowiem podstawy prawnej do tego, aby mogła Pani domagać się dopuszczenia Pani do zamieszkania w ww. lokalu komunalnym.

 

Na koniec tylko warto wskazać, iż z chwilą otrzymania darowizny obdarowany staje się wyłącznym właścicielem darowanej rzeczy, a co za tym idzie, darczyńca prawa te traci i nie może skutecznie i w sposób dla obdarowanego wiążący decydować o dalszych losach darowanej rzeczy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI + 6 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl