.
Mamy 11 988 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Bezskuteczność uznania ojcostwa

Autor: Wioletta Dyl • Opublikowane: 22.05.2013

Mój syn uznał dziecko przed urzędnikiem urzędu stanu cywilnego. Dziecko ma dzisiaj 2 lata. Syn nie płaci alimentów, a ja wyrokiem sądu zostałem zobowiązany do ich uiszczania. Nie miałbym nic przeciwko temu, ale mam podejrzenia co do ojcostwa mojego syna. Czy mogę coś zrobić, żeby doprowadzić do badań genetycznych na ojcostwo? Czy sąd może na mój wniosek przeprowadzić rozprawę i ustalić bezskuteczność uznania ojcostwa?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak rozumiem z przekazanych przez Pana informacji, uznanie dziecka przez Pana syna nastąpiło około 2 lat temu (tyle bowiem ma dziecko), a więc już pod rządami znowelizowanego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

 

Nowelizacja K.r.o., która weszła w życie 13 czerwca 2009 r., spośród instytucji odnoszących się do ojcostwa w największym stopniu zmodyfikowała uznanie dziecka – pojęcie to zostało zastąpione „uznaniem ojcostwa”. Ale przede wszystkim nowelizacja ta dokonała istotnej zmiany w zakresie wzruszenia złożonego przez mężczyznę oświadczenia o uznaniu ojcostwa danego dziecka. Od czerwcowej zmiany K.r.o. uznanie dziecka może zostać „unieważnione” przez postępowanie o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Wcześniej takie postępowanie określano mianem „unieważnienia uznania”. Regulacje odnoszące się do uznania ojcostwa zawarte są w art. 73-83 K.r.o.

 

Zgodnie z brzmieniem art. 73 § 1 K.r.o.: „uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna”. Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym.

 

Z kolei treść art. 78 § 1 K.r.o. stanowi, że: „mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi […]”.

 

„Przepisy o ustaleniu bezskuteczności uznania ojcostwa stosuje się odpowiednio do matki dziecka, która potwierdziła ojcostwo” (art. 79 K.r.o.). Granicą jest także osiągnięcie pełnoletniości przez dziecko – po tej dacie wystąpienie z powództwem jest już niedopuszczalne (art. 80 K.r.o.). Ustalenia bezskuteczności uznania nie można również żądać po śmierci dziecka, chyba że samo uznanie nastąpiło już po śmierci dziecka (art. 83 § 1 i 2 K.r.o.).

 

Jeśli sąd uwzględni powództwo, ustają wszelkie prawne konsekwencje pokrewieństwa pomiędzy dzieckiem a ojcem: władza rodzicielska, prawa i obowiązki z nią związane, prawo dziedziczenia itd. Wyrok ma skutek wsteczny – przyjmuje się, że uznanie w ogóle nie miało miejsca.

 

W ramach postępowania powód powinien wykazać, że uznający nie może być ojcem dziecka, może w tym celu oprzeć się na całym wachlarzu wniosków dowodowych, m.in. o powołanie świadków, ale także (i obecnie głównie) o badania porównawcze materiału genetycznego (test DNA), które praktycznie w 100% są w stanie wykazać ojcostwo (lub mu zaprzeczyć).

 

Trzeba pamiętać, że badanie pokrewieństwa między ojcem i dzieckiem może być wykonane na zlecenie prywatne z protokolarnym pobraniem materiału biologicznego (respektowanym zwykle przez sądy jako podstawa do wszczęcia postępowania sądowego). Występuje wtedy konieczność pobrania materiału przez osoby wykwalifikowane (tj. pielęgniarka lub lekarz) w obecności świadków. Konieczne jest również spisanie danych osobowych z dowodów osobistych w specjalnie skonstruowanym formularzu. W takim przypadku wydawana jest opinia biegłego sądowego, który czuwa nad prawidłowością badań.

 

Badanie takie może się również odbyć na zlecenie prywatne, ale bez pobrania protokolarnego. Polega ono na analizie dostarczonych przez klienta próbek (taka forma ekspertyzy nie jest uznawana przez sądy). Próbki oznaczone za pomocą danych osobowych porównywane są następnie genetycznie w celu wykonania jednoznacznej ekspertyzy potwierdzającej lub wykluczającej pokrewieństwo między konkretnymi osobami. W tego typu badaniach na pobranie materiału biologicznego muszą wyrazić pisemną zgodę wszyscy prawni opiekunowie dziecka (zwykle matka i domniemany ojciec), chociaż w przypadku prowadzonego postępowania sądowego sąd zwykle przychyla się do prośby wykonania takiego badania i wystawia zlecenie ustalenia ojcostwa.

 

A zatem jeśli np. matka nie wyraża zgody na badanie ojcostwa, jedyną drogą jego uzyskania jest postępowanie sądowe i wykonanie go na zlecenie sądu lub prokuratora. Zgodnie bowiem z art. 86 K.r.o.: „powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego [...]”.

 

Nawet jeżeli prywatnie zleci Pan anonimowe badania genetyczne, gdzie zostanie dokonane porównanie DNA Pana syna i dziecka w laboratorium identyfikacji genetycznej i badanie wykluczy ojcostwo, to i tak trzeba będzie postarać się o nakaz sądowy do przeprowadzenia takiego badania, które stanowiłoby dowód dla sądu.

 

Mimo że zasadniczo wymagana jest zgoda matki dziecka (opiekuna prawnego) na pobranie materiału genetycznego (najczęściej wymaz z jamy ustnej), to odmowa wykonania takiego badania może dla niej oznaczać przegranie procesu. Przyjmuje się, że jeżeli po dopuszczeniu przez sąd omawianego środka dowodowego strona odmówi zgody na np. pobranie krwi, sąd powinien rozważyć przyczyny odmowy, mając na względzie w szczególności poziom umysłowy oraz stopień wyrobienia życiowego strony odmawiającej i na podstawie art. 233 § 2 ocenić, jakie znaczenie nadać takiej odmowie (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1955 r., sygn. akt I CR 1970/54). Przeszkody w przeprowadzeniu takiego dowodu stwarzane przez stronę mogą być podstawą opartego na domniemaniu faktycznym ustalenia sądu zgodnego z twierdzeniami strony przeciwnej (zob. wyrok SN z 9 stycznia 2001 r., II CKN 1140/00). Zatem sąd może uznać, że ojcem jest inna osoba, jeśli wskazują na to inne dowody.

 

Z powyższego dość jednoznacznie wynika, że Pan, jako domniemany dziadek dziecka, nie jest osobą uprawnioną do wszczęcia postępowania o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Mógłby Pan jedynie prywatnie zlecić dokonanie analizy DNA na pokrewieństwo dziecka z Pana synem (inna sprawa, w jaki sposób mógłby Pan uzyskać materiał genetyczny dziecka do zbadania), która jednak nie stanowiłaby dowodu w sądzie. Pomimo jej nieprzydatności w sądzie, mogłaby stanowić przyczynek do powzięcia działań przez Pana syna co do uzyskania nakazu sądowego do wykonania takich badań bądź złożenia wniosku do prokuratora.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden + 7 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe spadek.info

porady budowlane prawo-budowlane.info

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton