.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Bezprawne wykorzystanie zdjęć

Autor: Hanna Żurowska • Opublikowane: 30.06.2015

Pracowałem przez pewien czas w firmie reklamowej jako grafik. Zwolniłem się i założyłem własną działalność, niestety już na wstępie popełniłem błąd, wykonałem katalog dla firmy ogrodniczej, wykorzystując zdjęcia produktów, które wykonała moja była firma reklamowa. Miałem pełną świadomość, że te zdjęcia wykonali pracownicy mojego byłego pracodawcy. Obecnie prowadzone jest postępowanie sądowe przeciwko mnie o bezprawne wykorzystanie zdjęć tej firmy. Jak mam się bronić? Czy ma jakieś znaczenie fakt, że żaden z pracowników mojego byłęgo pracodawcy nie był zatrudniony jako fotograf? Mój klient nie posiada żadnego potwierdzenia, że płacił za wykonanie zdjęć. Jest tylko słowo przeciwko słowu. Czy moja sprawa z góry jest przesądzona?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na początek przedstawię unormowania prawne, które regulują przedstawioną przez Pana sytuację.

 

Otóż zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – utwór to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Utwór, określany również jako „dzieło” jest dobrem prawnym stanowiącym przedmiot niematerialny.

 

Zatem aby wytwór niematerialny można było zakwalifikować jako „utwór”, powinien on spełniać łącznie następujące przesłanki:

 

  • stanowić rezultat pracy człowieka,
  • stanowić przejaw działalności twórczej,
  • mieć indywidualny charakter.

 

Definicja utworu potwierdza, iż zakresem ochrony objęty może być wyłącznie uzewnętrzniony przejaw działalności twórczej, cechujący się oryginalnością i indywidualnością.

 

Kto jest zatem twórcą?

 

Zgodnie z art. 8 ww. ustawy prawo autorskie przysługuje twórcy. Domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.

 

Jakie prawa przysługują twórcy?

 

Otóż twórcy przysługują dwa odrębne prawa: o charakterze majątkowym i osobistym.

 

Treść autorskich praw majątkowych określa art. 17 Pr.aut., który stanowi, iż twórcy (o ile ustawa nie przewiduje inaczej) przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

 

Autorskie prawa majątkowe mają zagwarantować twórcy możliwość ekonomicznej eksploatacji utworu.

 

Natomiast autorskie prawa osobiste chronią związek twórcy z dziełem, a w szczególności prawo do: autorstwa utworu, oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępnienia go anonimowo, nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania , decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności oraz nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

 

Autorskie prawa majątkowe, w przeciwieństwie do autorskich praw osobistych, mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy.

 

Komu jeszcze przysługują autorskie prawa majątkowe?

 

„Art. 9. 1. Współtwórcom przysługuje prawo autorskie wspólnie. Domniemywa się, że wielkości udziałów są równe. Każdy ze współtwórców może żądać określenia wielkości udziałów przez sąd, na podstawie wkładów pracy twórczej”.

 

„Art. 11. Autorskie prawa majątkowe do utworu zbiorowego, w szczególności do encyklopedii lub publikacji periodycznej, przysługują producentowi lub wydawcy, a do poszczególnych części mających samodzielne znaczenie – ich twórcom. Domniemywa się, że producentowi lub wydawcy przysługuje prawo do tytułu”.

 

Ponadto zgodnie  z art. 12 ustawy „jeżeli ustawa lub umowa nie stanowi inaczej pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron”.

 

Na podstawie tego artykułu pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe z chwilą przyjęcia utworu. W takim przypadku nie zachodzi potrzeba zawarcia np. po przyjęciu utworu, dodatkowej umowy dotyczącej przejścia praw autorskich.

 

Jeżeli pracodawca i pracownik nie określili inaczej w umowie o pracę kwestii praw autorskich do utworów, które pracownik stworzył w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, to pracodawca nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

 

Obowiązki pracownicze mogą być sprecyzowane w umowie o pracę, w bezpośrednich poleceniach służbowych (jednak tylko tych, które zostały wydane w granicach obowiązków pracowniczych danego twórcy), w układach zbiorowych i normach wewnątrzzakładowych, ale też planach repertuarowych, wydawniczych, redakcyjnych, programowych itp.

 

Zasada ta nie będzie miała natomiast zastosowania do utworów sporządzonych w ramach powierzonych zadań i obowiązków na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia, dzieł wykonanych w ramach konkursu.

 

Zasada ta nie odnosi się do utworów naukowych i programów komputerowych, w stosunku, do których uregulowano to odmiennie.

 

Art. 14 ust. 1 przewiduje, iż w przypadku utworu naukowego stworzonego przez pracownika zatrudnionego w instytucji naukowej, instytucji tej przysługuje jedynie pierwszeństwo opublikowania takiego utworu, za wynagrodzeniem dla pracownika.

 

Art. 74 ust. 3 dotyczy programów komputerowych. Przepis ten jest korzystniejszy dla pracodawcy niż zasada wynikająca z art. 12 ust. 1. Stanowi on, że jeśli umowa nie stanowi inaczej, prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy (bez potrzeby odrębnego przyjęcia utworu i nie wskazuje także ograniczenia praw autorskich pracodawcy ze względu na cel umowy o pracę i zgodny zamiar stron).

 

Autorskie prawa majątkowe do twórczości pracowniczej przysługują pierwotnie pracownikowi–twórcy. Dopiero z chwilą przyjęcia utworu przez pracodawcę, jeżeli chwila przejścia nie została uregulowana w umowie inaczej, przechodzą one, w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zamiaru stron, na pracodawcę.

 

Rozwiązanie umowy o pracę pomiędzy pracodawcą a pracownikiem nie powoduje utraty przez pracodawcę tych nabytych autorskich praw majątkowych.

 

Należy pamiętać, że pracodawca zgodnie z prawem autorskim jest zobligowany w ciągu dwóch lat (jeżeli strony nie określą innego terminu) od przyjęcia utworu przeznaczonego w umowie o pracę do rozpowszechnienia, do jego rozpowszechnienia. W przypadku niedopełnienia tego, twórca–pracownik może wyznaczyć na piśmie dodatkowy termin pracodawcy do rozpowszechnienia, a po jego bezskutecznym upływie przejmuje autorskie prawa majątkowe wraz z własnością przedmiotu, na którym utwór utrwalono, z powrotem.

 

W sytuacji, gdy np. pracownik agencji reklamowej, którego głównym obowiązkiem jest pozyskiwanie klientów, wykona w godzinach pracy fotografię, pozostanie on właścicielem praw autorskich, a zatem pracodawca nie będzie mógł wykorzystać takiego zdjęcia np. w celu przeprowadzenia kampanii reklamowej bez zgody autora zdjęcia będącego jednocześnie pracownikiem.

 

Jeszcze inaczej będzie wyglądała sytuacja fotografa zatrudnionego na etacie w agencji reklamowej, który, posługując się sprzętem swojego pracodawcy, wykonuje różnego rodzaju zdjęcia, w tym również te, które nie były zlecone przez pracodawcę. W takim przypadku do fotografii wykonanych w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy będzie miał zastosowanie art. 12 prawa autorskiego, natomiast do zdjęć prywatnych przepis ten nie będzie miał zastosowania.

 

Krótko mówiąc, jeśli agencja reklamowa będzie chciała wykorzystać prywatne zdjęcia fotografa, będzie musiała uzyskać od niego zgodę bądź w formie licencji, bądź kupić autorskie prawa majątkowe do takich zdjęć, nawet jeśli fotograf korzystał przy wykonywaniu prywatnych zdjęć ze sprzętu pracodawcy.

 

Podsumowując, zasadniczo autorskie prawa majątkowe do utworu pracowniczego nabywa z chwilą przyjęcia utworu pracodawca (w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron). Wyjątki od tej zasady dotyczą utworów naukowych oraz programów komputerowych. Strony umowy o pracę mogą przy tym uregulować kwestie praw autorskich do utworów powstających w ramach wykonywania obowiązków pracowniczych odmiennie od modelowych zasad wynikających z przepisów.

 

Odnosząc powyższe uregulowania do Pana sytuacji w pierwszej kolejności należałoby ustalić, kto miał prawa autorskie majątkowe do zdjęć wykonanym w tej firmie reklamowej.

 

Tak jak wyżej opisałam, jeżeli pracownicy wykonywali te zdjęcia w ramach swoich obowiązków wynikających ze stosunku pracy (określonych przez pracodawcę) to prawa autorskie nabył pracodawca, nazwa stanowiska nie ma znaczenia. I w takiej sytuacji mógł wnieść przeciwko Panu pozew o naruszenie jego praw autorskich.

 

Natomiast jeżeli pracownicy wykonywali te zdjęcia prywatnie lub też w ramach odrębnej umowy z pracodawcą np. umowy o dzieło lub zlecenia, to prawa autorskie przysługują tym osobom, a nie pracodawcy. Wówczas te osoby mogłyby ewentualnie wnosić przeciwko Panu pozew o naruszenie ich praw, a nie pracodawca.

 

Nie znam dokładnie sytuacji, zakresu obowiązków tych osób, treści pozwu, więc nie mogę bardziej konkretnie ocenić, w jakiej jest Pan sytuacji.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 minus II =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl