.
Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Badanie DNA bez zgody matki dziecka

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 25.10.2010

Jestem w separacji z żoną, która rozpowiada, że syn nie jest mój. Chciałby zrobić test DNA i dowiedzieć się, jak jest naprawdę. Czy muszę mieć na to zgodę żony?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak wynika z art. 85 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.io.), „domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka”.

 

Zgodnie z § 2 tegoż artykułu „okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne”.

 

Stosownie do art. 306 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.) „pobranie krwi w celu jej badania może nastąpić tylko za zgodą osoby, której krew ma być pobrana, a jeżeli osoba ta nie ukończyła trzynastu lat lub jest ubezwłasnowolniona całkowicie – za zgodą jej przedstawiciela ustawowego”.

 

Zgodnie z art. 233 K.p.c. „sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu”.

 

Strony mogą wnioskować o przeprowadzenie badania z DNA i dobrowolnie poddać się badaniu. Wagę tego badania podkreśla jednak także fakt, że w razie braku aktywności stron sąd może z własnej inicjatywy postanowić o przeprowadzeniu tego dowodu. Polskie prawo nie przewiduje przymusu oddania krwi do przeprowadzenia badania. Wymagana jest zgoda osoby badanej, a jeżeli nie ukończyła ona 13. roku życia, potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego, czyli w przedstawionej sytuacji matki dziecka. Sytuację, w której odmawia się wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania, rozważał Sąd Najwyższy.

 

„Odmowa zgody na pobranie krwi dla przeprowadzenia dowodu z jej badań, koniecznej ze względu na kategoryczne brzmienie art. 306 kpc, powinna być oceniana w świetle art. 233 § 2 kpc” (uchwała całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 06.12.1955 r., sygn.. akt C.Prez. 166/52 OSN 1953/2 poz. 31; orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27.01.1955 r., sygn. akr I CR 1970/54 Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości 1956/1 str. 46 ). Nie ma podstaw do odstępowania od tej wykładni, albowiem brak obowiązku prawnego podania się zabiegowi pobrania krwi nie uwalnia od procesowych skutków odmowy.

 

Skutki zastosowania przepisu art. 233 § 2 K.p.c. można określić przez art. 231 K.p.c., dopuszczający ustalanie faktów w drodze domniemania opartego na wnioskowaniu pośrednim, którego podstawę stanowią fakty ustalone uprzednio w sposób pewny. Sąd stosujący art. 233 § 2 K.p.c. może przyjąć, że przeprowadzenie dowodu dałoby wynik zgodny z twierdzeniem strony żądającej jego przeprowadzenia.

 

W sprawie o ustalenie ojcostwa sposób ustalania podstawy faktycznej wyroku przy wykorzystaniu domniemań faktycznych opartych na odmowie zgody wymaganej w art. 306 K.p.c. komplikuje się ze względu na szczególny tryb ustalania ojcostwa oparty na domniemaniu wynikającym z faktu obcowania pozwanego z matką dziecka w tzw. okresie koncepcyjnym (art. 85 § 1 K.r.io.). Domniemanie to wiąże sąd na podstawie art. 234 K.p.c., ale ze względu na brak zakazu ustawowego może być obalone. Możliwość obalenia została jednak ograniczona w art. 85 § 2 K.r.io. wymaganiem, aby ojcostwo innego mężczyzny było bardziej prawdopodobne.

 

Z takiego uregulowania wypływają następujące konsekwencje.

 

Jeżeli w sprawie istnieją okoliczności potwierdzające w ocenie sądu obcowanie matki dziecka z pozwanym w okresie koncepcyjnym, a matka, odmawiając zgody na pobranie krwi (własnej lub dziecka) do badań biologicznych, uniemożliwia ich przeprowadzenie, to nie można wykluczyć obalenia domniemania z art. 85 § 1 K.r.io. za pomocą domniemania wynikającego z art. 233 § 2 K.p.c., ale tylko wówczas, gdyby prowadziło do wniosku, że większe jest prawdopodobieństwo ojcostwa innego mężczyzny, a wniosek ten został wprowadzony zgodnie z regułami określonymi w art. 233 § 1 K.p.c. Oznacza to, że uwadze składu orzekającego, ustalającego podstawę faktyczną wyroku, nie uszłaby żadna istotna okoliczność przyznana, udowodniona lub znana powszechnie i urzędowo.

 

Istnienia lęku o wynik badań kodu genetycznego DNA i uznania go za motyw działania pozwanej matki nie prowadzi do automatycznego wniosku o większym prawdopodobieństwie ojcostwa innego mężczyzny.

 

Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał wartość poznawczą dowodu z badań DNA (por. wyrok z dnia 10.11.1999 r., sygn. akt I CKN 885/99 OSNC 2000/5 poz. 96) i stanowisko to jest jednolite. Co do zasady nie pozostają z nim w sprzeczności wyroki podkreślające konieczność wszechstronnej oceny zebranego materiału (art. 233 § 1 K.p.c.). Wymóg wszechstronności pozwala bowiem uwzględnić obiektywną wartość dorobku nauk przyrodniczych, a z drugiej strony nakazuje stawiać wysokie wymagania opiniom opierającym się na analizie DNA tak pod względem zakresu i metody badań, jak też ich opracowaniu w aspekcie biologicznym i matematyczno-statystycznym.

 

W razie niejasności lub wątpliwości opinii sąd powinien zasięgać pomocy znawcy hemogenetyki w celu wyjaśnienia sformułowań specjalistycznych.

 

Reasumując, na pobranie krwi dziecka potrzebna jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego, czyli najczęściej matki. W razie odmowy sąd może zarządzić pobranie krwi od dziecka, ale tylko wtedy, gdy w okolicznościach sprawy dobro dziecka tego wymaga. Sama odmowa nie jest jednak obojętna dla wynika postępowania. Sąd oceni, jakie znaczenie jej nadać. Przeszkody w przeprowadzeniu dowodu z badania krwi, stwarzane przez matkę, mogą być podstawą opartego na domniemaniu faktycznym ustalenia sądu zgodnego z twierdzeniami strony przeciwnej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dziesięć + II =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »