Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Apelacja w postępowaniu cywilnym

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 04.06.2013 • Zaktualizowane: 04.06.2013

Artykuł omawia istotę instytucji prawnej apelacji w postępowaniu cywilnym oraz warunki skutecznego wniesienia takiego środka odwoławczego.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Apelacja jest podstawowym środkiem odwoławczym, służącym do zaskarżenia merytorycznych orzeczeń sądów pierwszej instancji (w procesie – wyroków, zaś w postępowaniu nieprocesowym – postanowień). Funkcją apelacji nie jest jednak – co często pokutuje w powszechnym odczuciu – powtórzenie całego postępowania przeprowadzonego przed sądem pierwszej instancji, ale ponowienie i uzupełnienie go w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do wszechstronnego sprawdzenia (skontrolowania) zasadności oraz legalności (zgodności z prawem) zaskarżonego orzeczenia w granicach określonych przez wnoszącego apelację.

 

Instytucję prawną apelacji regulują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) – ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), a konkretniej przepisy art. 367-391 K.p.c.

 

Apelacja jest w swojej istocie przede wszystkim pismem procesowym (art. 126 K.p.c.) i, jak każde pismo procesowe, musi zawierać:

 

  1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowana, imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
  2. oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sporu;
  3. oznaczenie rodzaju pisma;
  4. wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od niej zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna;
  5. osnowę (treść) wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;
  6. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
  7. wymienienie załączników.

 

Do apelacji należy ponadto dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem go nie złożył.

 

Równocześnie jednak z charakteru apelacji, jako środka odwoławczego, wynikają pewne szczególne wymogi, którym winna ona czynić zadość:

 

  1. oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości czy w części,
  2. zwięzłe przedstawienie zarzutów,
  3. uzasadnienie zarzutów,
  4. powołanie, w razie potrzeby, nowych faktów i dowodów oraz wykazanie, że ich powołanie w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie było możliwe albo że potrzeba powołania się na nie wynikła później,
  5. wniosek o zmianę lub o uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia (art. 368 K.p.c.).

 

Z wyjątkiem sytuacji wyraźnie uregulowanych apelacja podlega opłacie sądowej w takiej wysokości jak pozew.

 

Apelację odpowiadającą wszystkim wyżej wymienionym warunkom wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok (nie zaś bezpośrednio do sądu, który ma sprawę rozpatrzyć), w terminie dwutygodniowym od doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem. Trzeba w tym miejscu wskazać, że zasadniczo sąd sporządza uzasadnienie wyroku tylko na żądanie strony, zgłoszone w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia sentencji wyroku. Jeżeli strona nie zażądała uzasadnienia w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia. Dopiero kilka miesięcy temu dodano w K.p.c. przepis, zgodnie z którym termin na złożenie apelacji uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła apelację bezpośrednio do sądu drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok.

 

Po doręczeniu apelacji stronie przeciwnej sąd pierwszej instancji przedstawia niezwłocznie akta sprawy sądowi drugiej instancji. Strona przeciwna zaś może w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia jej apelacji wnieść odpowiedź na apelację wprost do sądu drugiej instancji.

 

Apelację od wyroku sądu rejonowego rozpoznaje merytorycznie sąd okręgowy, a od wyroku sądu okręgowego jako pierwszej instancji – sąd apelacyjny (art. 367 § 2 K.p.c.).

 

W postępowaniu apelacyjnym zasadą jest rozpoznanie sprawy na rozprawie, w ramach posiedzenia jawnego, o terminie i miejscu której sąd zawiadamia strony (art. 375 K.p.c.).

 

W kontekście wspomnianej możliwości przywoływania nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym należy wspomnieć, że jest ona istotnie ograniczona. Otóż sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później, którą to okoliczność strona jest zobowiązana wykazać (art. 381 K.p.c.). Co więcej, w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Jednakże w razie zmiany okoliczności można żądać zamiast pierwotnego przedmiotu sporu jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się (np. w sprawach o czynsz najmu) można nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy.

 

Co do palety możliwych rozstrzygnięć sądu drugiej instancji należy wspomnieć, że może on:

 

  1. oddalić apelację, jeżeli jest bezzasadna;
  2. w razie uwzględnienia apelacji zmienić zaskarżony wyrok i orzec merytorycznie co do istoty sprawy;
  3. w razie stwierdzenia nieważności postępowania (np. gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw) zawsze uchylić zaskarżony wyrok, znosząc postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością, i przekazać sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;
  4. jeżeli pozew ulega odrzuceniu (np. gdy o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest już w toku) albo zachodzi podstawa do umorzenia postępowania (np. gdy apelacja została cofnięta), zawsze uchylić wyrok oraz odrzucić pozew lub umorzyć postępowanie;
  5. wreszcie uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

 

Warto wspomnieć, co ma duże znaczenie praktyczne oraz taktyczno-procesowe, że sąd nie może uchylić lub zmienić wyroku na niekorzyść strony wnoszącej apelację, chyba że strona przeciwna również wniosła apelację (art. 384 K.p.c.).

 

Sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu wyrok, jednakże gdy apelację oddalono, uzasadnienie sąd sporządza tylko wówczas, gdy strona zażądała doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem (czyli na wniosek). Uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji ma istotne znaczenie w razie planowanego wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego.


Stan prawny obowiązujący na dzień 04.06.2013


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

»Podobne materiały

Przywrócenie terminu procesowego

Artykuł omawia zagadnienia związane z przywróceniem terminu procesowego w postępowaniu cywilnym.

 

Zasady ponoszenia kosztów procesu w postępowaniu cywilnym

Artykuł omawia główne zasady, jakie obowiązują przy rozdziale kosztów postępowania w procesie cywilnym.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »