Opublikowane: 09.12.2009

Autor: Tadeusz M. Nycz

Zmiany w przepisach bhp – część 2

W artykule autor kontynuuje omawianie nowelizacji działu dziesiątego Kodeksu pracy dokonanej z dniem 3 lipca 2009 r. na mocy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825).

W pierwszej części niniejszego cyklu omówiłem zmiany przeprowadzone w dziale dziesiątym Kodeksu pracy dotyczące znowelizowanej treści art. 235 oraz nowo wprowadzonych przepisów art. 235¹ i art. 235².

Trybunał Konstytucyjny w powołanym wcześniej wyroku zakwestionował przede wszystkim nielegalność delegacji do wydania przepisu wykonawczego na podstawie art. 237 § 1 K.p. W związku z tym ustawodawca został zmuszony do przeredagowania tego przepisu.

Obecne brzmienie art. 237 § 1 K.p. zostało znacznie poszerzone, gdyż przepis składa się z 6 punktów, podczas gdy dotychczas były jedynie 3. Umocowanie Rady Ministrów zostało skonstruowane w sposób poprawny, niebudzący legislacyjnych wątpliwości.

Rada Ministrów została upoważniona do określenia w drodze rozporządzenia:

• sposobu i trybu postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy,
• składu zespołu powypadkowego,
• wykazu chorób zawodowych,
• okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,
• sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych,
• podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Przy wydawaniu przepisów wykonawczych na podstawie art. 237 § 1 K.p. normodawca winien uwzględniać aktualną wiedzę w zakresie patagenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierować się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Ponadto w art. 237 K.p. dodano § 1¹ przewidujący upoważnienie dla Rady Ministrów do wydania przepisu wykonawczego określającego instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej, oraz termin, w jakim to powiadomienie winno być przesłane.

W ślad za przeprowadzoną nowelizacją art. 237 K.p., wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 589) obowiązujące od dnia 3 lipca 2009 r.

Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych wydane zostało na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ K.p., co oznacza niewyczerpanie w pełni delegacji ustawowej do wydania przepisu wykonawczego.

Regulacja ta obejmuje:

• wykaz chorób zawodowych,
• okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,
• sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych,
• podmioty właściwe w sprawach rozpoznawania chorób zawodowych,
• wskazanie instytutu medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie, o którym mowa w art. 235 § 5 K.p.

Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy, których właściwość ustala się wedle miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika lub według krajowej siedziby pracodawcy, w przypadku gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tej siedzibie.

Rozwiązanie wskazane wyżej zmierza do tego, aby właściwy powiadomiony o podejrzeniu choroby zawodowej podmiot mógł dokonać w razie potrzeby zbadania stopnia narażenia zawodowego innych pracowników, niż ten, który został objęty zgłoszeniem.

Praktycznie przypadek właściwości według miejsca siedziby pracodawcy dotyczyć powinien sytuacji, gdy praca była wykonywana przejściowo w danym miejscu np. na budowie, która już nie istnieje.

Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej powinno nastąpić niezwłocznie na stosownym formularzu – znormalizowanym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 K.p., czyli przy zastosowaniu formularza określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121).

W razie ostrego przebiegu podejrzewanej choroby zawodowej, albo też podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika, normodawca przewiduje dodatkowy obowiązek telefonicznego powiadomienia wskazanych organów PIP i PIS.

Bardziej szczegółowo, niż dotychczasowe przepisy, uregulowano kwestię zakresu postępowania dowodowego zmierzającego do rozpoznania choroby zawodowej. Obecnie, zgodnie z § 6 ust. 2 omawianego rozporządzenia, narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:

• czynników chemicznych i fizycznych – rodzaj czynnika, wartość stężenia lub natężenia i średni czas narażenia zawodowego,
• czynników biologicznych – rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okres utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika,
• czynników o działaniu uczulającym (alergenów) – rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika,
• czynników o działaniu rakotwórczym – substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 K.p. oraz pierwotna lokalizacje nowotworu i okres latencji,
• sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Uszczegółowione zostały także w § 6 ust. 5 zasady postępowania na wypadek, gdy zakres informacji zawarty w zebranych dokumentach nie jest wystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W takim przypadku lekarz przeprowadzający badanie poszkodowanego pracownika powinien wystąpić o uzupełnienie informacji do:

• pracodawcy – w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym ustalenie wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, a także dane o narażeniu zawodowym, obejmujące wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonywanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych,
• lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej – w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badan profilaktycznych,
• lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej – o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej,
• pracownika lub byłego pracownika – w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej, grupowej praktyki lekarskiej lub zatrudnionego w zakładzie opieki zdrowotnej albo właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej.

Zgodnie z § 7 omawianego rozporządzenia, pracownik lub były pracownik, który nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim, w szczególności odmawiającym rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o ponowne badanie w terminie 14 dni, od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego w tej sprawie.

Kwestionując wydane orzeczenie lekarskie odmawiające rozpoznania choroby zawodowej, poszkodowany może kierować się przesłankami i wskazaniami określonymi w § 6 rozporządzenia w zakresie obowiązku uzupełnienia zebranej w sprawie dokumentacji.

Może zatem wykazać, posługując się konkretnymi zapisami rozporządzenia, że lekarz – badający go pod kątem rozpoznania choroby zawodowej – nie zebrał pełnego materiału dowodowego i nie wystąpił o uzupełnienie dokumentacji w określonym, wskazanym zakresie.

W § 10 rozporządzenia wskazano instytut medycyny pracy właściwy do zawiadomienia w trybie art. 235 § 5 K.p., którym jest Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera w Łodzi.

W pozostałym zakresie regulacyjnym rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w zasadzie powtarza treści poprzedniego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku