ePorady24.pl Prawo handlowe Spółka z o.o. Zbycie udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Aktualizacja: 14.08.2012

Autor: Karol Jokiel

Zbycie udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Artykuł omawia warunki skutecznego zbycia udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz konsekwencje tego typu transkacji.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać skonstruowana jako podmiot, w którym każdy wspólnik ma tylko jeden udział, albo jako spółka, w której każdy wspólnik ma więcej niż jeden udział.

 

Udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (w skrócie spółka z o.o.), w świetle przepisów Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.) – ustawy z dnia 15 września 2000 r. (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), to zasadniczo ogół praw i obowiązków wspólnika w spółce z o.o. (zarówno tych o charakterze korporacyjnym np. prawo do uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników, jak i majątkowym np. prawo do dywidendy). Równocześnie jednak pojęcie „udziału” rozumieć należy jako cząstkę kapitału zakładowego, skoro „kapitał zakładowy spółki dzieli się na udziały o równej albo nierównej wartości nominalnej” (art. 153 K.s.h.).

 

W polskim prawie obowiązuje zasada, że nie można przez czynność prawną (np. umowę) wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne (art. 57 § 1 Kodeksu cywilnego). Natomiast Kodeks spółek handlowych nie wyłącza zbywalności udziału (udziałów), stąd zasadą jest możliwość jego (ich) przeniesienia w drodze czynności prawnej (np. darowizny, umowy sprzedaży) na inną osobę. Poczynić tu należy pewne zastrzeżenie – jeżeli według umowy spółki wspólnik może mieć tylko jeden udział, umowa spółki musi wyraźnie dopuszczać możliwość zbycia części takiego udziału (art. 181 K.s.h.), przy czym w wyniku podziału nie mogą powstać udziały niższe niż 50-złotowe.

 

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

 

W pozostałych przypadkach zbycie udziału (udziałów) jego części lub części ułamkowej mogą ograniczyć wyłącznie wspólnicy jedynie w drodze umowy spółki. Jeśli zatem brak odpowiednich zapisów w samej umowie spółki, każdy wspólnik może swobodnie rozporządzać swoim udziałem (udziałami).

 

Określenie sposobu ograniczenia zbywalności udziałów (może to być np. ograniczenie co do osoby nabywcy, jego kwalifikacji czy zastrzeżenie prawa pierwokupu na rzecz wspólnika lub wspólników), podobnie jak określenie sankcji naruszenia ustanowionego ograniczenia pozostawiono wspólnikom, z tą jedynie uwagą, iż nie można całkowicie wyłączyć zbycia udziału (udziałów). Najczęściej spotykanym w praktyce sposobem ograniczenia zbywalności udziału (udziałów) w spółce z o.o. jest konieczność uzyskania jej zgody na transakcję.

 

Jeżeli inaczej nie postanowią wspólnicy w umowie spółki – pozwolenia na zbycie, jeżeli jest ono konieczne, udziela zarząd w formie pisemnej. W przypadku gdy odmówił on tej zgody, sąd rejestrowy może pozwolić na zbycie, jeżeli istnieją ważne powody (np. istnienie konfliktów między wspólnikami, trudności finansowe wspólnika pragnącego zbyć udziały). W tym ostatnim przypadku spółka może jednak w terminie wyznaczonym przez sąd rejestrowy przedstawić innego nabywcę. W razie braku porozumienia, cenę nabycia udziału (udziałów) i termin jej zapłaty ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika lub spółki, po zasięgnięciu – w miarę potrzeby – opinii biegłego.

 

Jeżeli wskazana przez spółkę osoba nie uiściła ceny nabycia w wyznaczonym terminie, wspólnik może rozporządzać swobodnie swoim udziałem, jego częścią lub ułamkową częścią udziału, z wyjątkiem jednak sytuacji, gdy wspólnik nie przyjął oferowanej zapłaty.

 

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, umowa zbycia udziału (udziałów) zawarta bez zezwolenia spółki stanowi czynność bezskuteczną zarówno wobec spółki jak i w stosunkach między stronami (tak wyrok z 7 września 1993 r., II CRN 60/93).

 

Kilka słów należy poświęcić formie prawnej czynności zbycia udziału. Zgodnie z przepisem art. 180 K.s.h. zbycie udziału, jego części lub części ułamkowej powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Forma ta jest zastrzeżona pod rygorem nieważności. Zwykła forma pisemna umowy sprzedaży udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością obowiązywała na gruncie przepisów Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy. Obecnie jest ona już niewystarczająca.

 

Zbycie udziału staje się skuteczne wobec spółki dopiero od chwili, gdy spółka otrzyma od jednego z zainteresowanych zawiadomienie o tym, wraz z dowodem dokonania czynności, czyli umową zbycia zawartą w odpowiedniej formie (art. 187 § 1 K.s.h.). Innymi słowy, skutkiem przytoczonego przepisu prawa jest to, iż za wspólnika wobec spółki do czasu odpowiedniego zawiadomienia uważa się zbywcę udziału. Dotyczy to zarówno praw wspólnika (np. udziału w posiedzeniach zgromadzenia wspólników, poboru dywidendy), jak i jego obowiązków (np. w zakresie dopłat).

 

Samo zawiadomienie spółki o zbyciu udziału nie wymaga żadnej szczególnej formy, choć wskazanym jest zachowanie przynajmniej zwykłej formy pisemnej, i może być dokonane przez którąkolwiek ze stron transakcji.

 

Po otrzymaniu zawiadomienia o zbyciu udziału (jego części lub części ułamkowej) spółka powinna wpisać nowego wspólnika do księgi udziałów (art. 188 § 1 K.s.h.). Wobec osób trzecich przeniesienie udziału staje się jednak skuteczne dopiero z chwilą ujawnienia tego faktu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po wpisaniu nowego wspólnika do księgi udziałów, do zarządu spółki należy złożenie do sądu rejestrowego nowej (zaktualizowanej) listy wspólników z określeniem liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich (art. 188 § 3 K.s.h.).

 

Transakcja zbycia udziału, która doprowadziła do takiej zmiany w strukturze udziałowej spółki z o.o., że nabywca stał się wspólnikiem posiadającym co najmniej 10% kapitału zakładowego, w przeciągu siedmiu dni od zawiadomienia spółki o transakcji podlega zgłoszeniu przez zarząd na stosownym formularzu do Krajowego Rejestru Sądowego – art. 38 § 1 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym.

 

Umowa sprzedaży udziału w spółce z o.o. podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, według stawki 1% liczonej od ceny sprzedaży (art. 7 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych). Do zapłaty podatku obowiązany jest kupujący. Mając to na uwadze, winien on ujawnić transakcję we właściwym urzędzie skarbowym, składając odpowiednią deklarację.

 

Przychód ze sprzedaży udziału podlega u sprzedającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

 

Warto na marginesie wspomnieć, że w przypadku zbycia udziału nabywca odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia (np. zaległe dopłaty, wyrównanie wartości wkładu) należne spółce ze zbytego udziału lub zbytej części udziału. Oznacza to więc, iż spółka może żądać całości lub części świadczenia od nich obu łącznie lub od każdego z osobna, a zaspokojenie spółki przez którąkolwiek ze stron transakcji zbycia udziału zwalnia z zobowiązania drugą stronę. 

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

 

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 - IX =

 

 

 

»Podobne materiały

Zapytaj prawnika ›

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 2
  • 7
  • 9
  • 9
  • 2
  • 3
wizytówka