ePorady24.pl Prawo handlowe Spółka z o.o. Zbycie udziałów w spółce z o.o.
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Opublikowane: 24.04.2009

Zbycie udziałów w spółce z o.o.

Autorka omawia zasady, jakie obowiązują przy obrocie udziałami w spółkach z o.o.

Wspólnicy w spółce z o.o. wnoszą wkłady na pokrycie kapitału zakładowego, otrzymując w zamian stosowny udział. Do zarejestrowania spółki konieczna jest całkowita wpłata kapitału zakładowego (obecnie musi wynosić on co najmniej 5000 zł). Udziały muszą zostać pokryte w całości przed złożeniem wniosku do Krajowego Rejestru Sądowego. Udział stanowi zatem cząstkę (część) kapitału zakładowego, jest ogółem (kompleksem) praw i obowiązków wspólnika związanych z określoną częścią kapitału zakładowego. Niewątpliwie więc udział ma charakter majątkowy, jest pewną wartością majątkową wynikającą z bilansu spółki, a przypadającą na ten udział.

 

Co do zasady konkretna kwota pieniężna, otrzymana za udział, winna odpowiadać jego wartości nominalnej, ale może być również od niej wyższa. Warto dodać, iż na gruncie Kodeksu karnego wchodzi on w zakres pojęcia rzeczy ruchomej, co oznacza, że udział w spółce jest przedmiotem ochrony m.in. przepisów o przestępstwach przeciwko mieniu.

 

Zbycie udziału jest prawem każdego wspólnika spółki z o.o. na zasadach równości. Niemniej ustawodawca pozwolił na ograniczenie tego obrotu wolą wspólników w umowie spółki. Stosownie bowiem do art. 182 Kodeksu spółek handlowych (K.s.h.) zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz zastawienie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć. Zbycie udziału może przybrać formę umowy sprzedaży, zamiany, darowizny. Może być zarówno czynnością odpłatną jak i pod tytułem darmowym.

 

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

 

Należy podkreślić, że w umowie spółki nie mogą znaleźć się postanowienia wyłączające w ogóle prawo do zbycia lub zastawienia udziału lub ułamkowej części udziału w spółce. Co najwyżej prawo to może zostać ograniczone. Przy czym tylko te ograniczenia, które zostały wyraźnie przewidziane w umowie spółki będą wiązały wspólników. Nieco inaczej jest w przypadku zbycia części udziału. Tu umowa musi wyraźnie dopuszczać możliwość zbycia.

 

Nabywca udziału musi mieć zatem świadomość, że czynność nabycia nie staje się automatycznie skuteczna wobec spółki i osób trzecich, jeśli w umowie spółki, której nabył udziały, znajdują się ograniczenia co do zbycia udziałów. W tej sytuacji przejście udziału staje się skuteczne wobec spółki dopiero od chwili, gdy spółka otrzyma od jednego z zainteresowanych zawiadomienie o tym fakcie wraz z dowodem dokonania tej czynności, czyli umową zbycia zawartą w pisemnej formie z podpisami notarialnie poświadczonymi. Natomiast wobec osób trzecich przeniesienie udziału staje się skuteczne dopiero z chwilą ujawnienia tego faktu w rejestrze (KRS).

 

Tym samym niewątpliwie w umowie spółki mogą znaleźć się np. zapisy uzależniające skuteczne zbycie udziałów od zgody zgromadzenia wspólników wyrażonej w uchwale. Wówczas umowa w przedmiocie zbycia udziałów bez uprzedniej zgody zgromadzenia nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1993 r., który zajął stanowisko w tej sprawie, umowa zbycia udziałów, zawarta bez zezwolenia spółki z o.o. stanowi czynność bezskuteczną, i to zarówno wobec spółki, jak i w stosunkach między stronami umowy. Umowa taka może stać się skuteczna dopiero wtedy, gdy stosowne zezwolenie zostanie udzielone (sygn. akt II CRN 60/93, OSN 1994 r., nr 7-8, poz. 159).

 

Jedynym więc wyjściem z sytuacji w przypadku braku zgody właściwego organu jest wystąpienie na drogę sądową. Jednakże uprawnienie to przysługuje tylko i wyłącznie zbywcy udziału. Mianowicie, jeżeli wspólnikowi odmówiono zgody na zbycie udziału, może on wystąpić z wnioskiem do sądu rejestrowego, który – jeśli uzna, że zachodzą ku temu ważne powody – może zezwolić na zbycie udziału. Oznacza to, że wspólnik musi wykazać w swoim wniosku, że istnieje jakiś ważny powód, dla którego chce zbyć swoje udziały, np. długotrwała choroba czy wyjazd za granicę, a także za taki powód może być uznana zła sytuacja majątkowa zbywcy. Udzielając zezwolenia na zbycie udziału, sąd rejestrowy wyznacza jednocześnie termin, w którym spółka może przedstawić swojego nabywcę. W wydanym postanowieniu sąd nie określa natomiast ceny nabycia – pierwszeństwo w tym zakresie pozostawiając spółce i wspólnikowi. Dopiero, jeżeli nie dojdzie między nimi do porozumienia w tej kwestii, sąd, na wniosek wspólnika lub spółki, ustali cenę nabycia i termin jej zapłaty. Gdy wskazany przez spółkę nabywca nie uiści w wyznaczonym terminie ceny nabycia, wspólnik może już swobodnie rozporządzać swoim udziałem. Innymi słowy dopiero wtedy wspólnik może zbyć udział dowolnie wybranemu przez siebie nabywcy za cenę, którą strony między sobą ustaliły.

 

Nabywca udziału wchodzi w ogół praw i obowiązków wspólnika, może nim być zarówno osoba trzecia jak i dotychczasowy wspólnik. Zbyć można cały udział, ułamkową część udziału bądź część udziału. Zbycie części udziału wchodzi w grę, jeśli wspólnicy danej spółki mogą posiadać tylko co najwyżej jeden udział, a umowa spółki dopuszcza możliwość takiego zbycia. W przypadku gdy część udziału nabyła osoba trzecia, to ta część udziału staje się samoistnym odrębnym udziałem. Z tym zastrzeżeniem, że minimalna wartość jednego udziału nie może być mniejsza niż 50 zł. Tym samym minimalna wartość części udziału, którą nabędzie osoba trzecia nie może być mniejsza niż 50 zł. To ostatnie ograniczenie z logicznych względów nie dotyczy sytuacji, gdy nabywcą jest dotychczasowy wspólnik, który posiada już w spółce jakiś udział wynoszący co najmniej 50 zł. Wówczas dochodzi do przyrostu wartości jego dotychczasowego udziału. Oczywiście także wartość udziału dzielonego (czyli tego, który pozostał przy dotychczasowym wspólniku) nie może być niższa niż 50 zł.

 

Jeżeli powyższe wymogi nie zostałyby dochowane i doszłoby do dokonania podziału i zbycia części, w wyniku czego powstałby udział o wartości niższej niż 50 zł, to taka czynność prawna byłaby nieważna.

 

Czym innym jest zbycie ułamkowej części udziału. Z ułamkową częścią udziału można wystąpić, gdy udział jest objęty na wspólność w częściach ułamkowych, np. w wyniku spadkobrania czy nabycia udziału w częściach ułamkowych.

 

Należy dodać, że: „Zbycie udziału przenosi na nabywcę nie tylko substrat majątkowy udziału w spółce, lecz także prawa członkowskie, obejmujące prawa i obowiązki wynikające z faktu należenia do spółki” (patrz: uchwała z 20 listopada 1992 r., III CZP 142/92). Jakie obowiązki i jakie prawa będzie miał nabywca zależy od zindywidualizowanej treści nabytego udziału oraz od treści umowy spółki. O ile umowa spółki nie stanowi inaczej, nabywca będzie miał takie prawa jak: prawo uczestniczenia i głosowania na zgromadzeniu wspólników, prawo zaskarżania uchwał podjętych na zgromadzeniu wspólników czy prawo żądania wyłączenia wspólnika oraz prawo do udziału w kwocie likwidacyjnej itp. Natomiast prawo do dywidendy, prawo indywidualnej kontroli, prawo zwrotu dopłat zależy od indywidualnej treści nabytego udziału.

 

Jeśli chodzi o obowiązki, to należy wskazać przede wszystkim na art. 186 Kodeksu spółek handlowych, w myśl którego zbycie udziału powoduje solidarną odpowiedzialność zbywcy i nabywcy za świadczenia niespełnione, należne spółce ze zbytej części. Solidarność odpowiedzialności oznacza, że wierzyciel może zwrócić się o całość roszczenia łącznie do zbywcy i nabywcy, jak i do jednego z nich. Świadczenia niespełnione należne spółce to takie, które powinny być zrealizowane, ale tego nie dokonano. Dotyczy to zarówno zobowiązań pieniężnych jak i niepieniężnych. Należy pamiętać, że roszczenia spółki wobec zbywcy z powyższego tytułu przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym zgłoszono spółce zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału.

 

Inne przykładowe obowiązki, jakie mogą obciążać nabywcę udziału, to: obowiązek dopłat czy powtarzające się lub jednorazowe świadczenia pieniężne bądź niepieniężne.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

 

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IV minus dziesięć =

 

 

 

»Podobne materiały

Zapytaj prawnika ›

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 2
  • 8
  • 0
  • 1
  • 9
  • 9
wizytówka