ePorady24.pl Prawo cywilne Zasiedzenie Zasiedzenie
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Opublikowane: 24.10.2007

Zasiedzenie

W artykule omówiono instytucję zasiedzenia ruchomości i nieruchomości.

Zasiedzenie to pierwotny sposób nabycia prawa, np. własności, związany z upływem czasu. Nabycie pierwotne oznacza, iż nabywca uzyskuje prawo własności bez dotychczasowych obciążeń, niezależnie od dotychczasowego właściciela. Wyjątkowo jednak przyjmuje się, że zasiedzenie nie powoduje wygaśnięcia obciążeń własności, albowiem wykonywanie posiadania przez osobę nieuprawnioną jest skierowane przeciwko właścicielowi, nie zaś przeciwko osobom, którym przysługują do rzeczy prawa rzeczowe ograniczone (tak wyrok Sądu Najwyższego z 29 grudnia 1967 r. OSNC 1968/7/128 przegląd orzecznictwa: A. Szpunar, W. Wanatowska NP 1969/5/774: „W drodze zasiedzenia można nabyć własność nieruchomości gruntowej, lokalowej i budynkowej, przy czym tę ostatnią z tym zastrzeżeniem, że nabyć można ją tylko z prawem głównym, tj. użytkowaniem wieczystym. Każdą nieruchomość można zasiedzieć, niezależnie od tego czyją jest własnością lub jaki jest rodzaj nieruchomości. Nabyć przez zasiedzenie można również rzeczy ruchome, użytkowanie wieczyste czy służebność gruntową.”

 

Rzeczy ruchome można zasiedzieć jedynie posiadając rzecz w dobrej wierze. Przy czym tzw. dobra wiara musi trwać przez trzy lata. Jeżeli w trakcie tego okresu posiadacz dowie się, iż rzecz nie stanowi jego własności (np. nabył ją od osoby nieuprawnionej), to staje się posiadaczem w złej wierze, a zatem nigdy nie nabędzie własności tej rzeczy (postanowienie Sądu Najwyższego – Izba cywilna z dnia 16 września 2003 r., IV CKN 467/2001, LexPolonica nr 376756). W przypadku rzeczy ruchomych, inaczej niż przy nieruchomościach, dobra wiara stanowi przesłankę nabycia prawa własności.

 

Nabyć przez zasiedzenie można również użytkowanie wieczyste, ale tylko wtedy, gdy zostało uprzednio ustanowione w drodze umowy na rzecz konkretnej osoby – postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 1975 r. OSN 1976/12/259 (7 sędziów – zasada prawna, Przegląd Orzecznictwa: Panowicz – J. Lipska, Z. Radwański NP 1979/2/68).

 

Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w przypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.

 

Odmienna regulacja od dotychczas omówionych dotyczy nieruchomości. Posiadacz nieruchomości, niebędący jej właścicielem, nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat 20-u, jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat 30-u posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

 

Zatem, aby nabyć nieruchomość w tym trybie, należy posiadać ją (jak właściciel) nieprzerwanie 20 lat w dobrej wierze lub 30 lat – w złej wierze. Dobra i zła wiara nie są tutaj samodzielnymi przesłankami zasiedzenia nieruchomości, a jedynie skracają bądź wydłużają czas wymagany do nabycia własności. Przesłankami nabycia prawa są bowiem wyłącznie posiadanie samoistne oraz upływ czasu. Dobra wiara nabywcy wymagana jest tylko w momencie dokonywania czynności prawnej, nie musi trwać przez cały okres zasiedzenia. Określone w przepisie art. 172 Kodeksu cywilnego terminy obowiązują od wejścia w życie nowelizacji do Kodeksu cywilnego z 28 lipca 1990 r., tj. od 1 października 1990 r.

 

Okres potrzebny do zasiedzenia może być jednak dłuższy niż 20 czy 30 lat z uwagi na wiek właściciela nieruchomości. Jeżeli bowiem jej właściciel nie ukończył 18 roku życia, to zasiedzenie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.

 

Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia roszczeń.

 

Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, w którym sam posiadał nieruchomość, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza jest to okres przynajmniej 30 lat.

 

Biegu zasiedzenia nie przerywają następujące czynności:

 

  1. złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, o ustanowienie adwokata z urzędu, o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności – bo nie są to czynności podjęte przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia prawa własności,
  2. wadliwe, które nie mogą wywołać skutku prawnego, np. wniesienie pozwu następnie zwróconego (art. 130 § 2 K.p.c.), czynności procesowe niepopierane (np. art. 180 § 2, art. 203 § 2),
  3. złożenie wniosku przez spadkobiercę o stwierdzenie nabycia spadku w stosunku do współspadkobiercy, który jest posiadaczem nieruchomości należącej do spadku,
  4. zarzuty zgłaszane przez przeciwnika wniosku o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie – gdyż to tylko obrona w sprawie,
  5. wniosek o rozgraniczenie,
  6. powództwo posesoryjne – bo nie jest środkiem dochodzenia prawa.

 

Istnieją jednak czynności, które przerywają bieg zasiedzenia, są to m. in.:

 

  1. powództwo windykacyjne właściciela, gdyż jest to „dochodzenie” swego prawa, a jeżeli z powództwem wystąpił jeden z kilku współwłaścicieli – zasiedzenie ulega przerwaniu w stosunku do nich wszystkich,
  2. powództwo o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a stanem rzeczywistym (na podstawie przepisu art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), wytoczone przeciwko samoistnemu posiadaczowi bezpodstawnie wpisanemu do księgi jako jedyny właściciel (Sąd Najwyższy z 28 lipca 1992 r. OSP 1993/5/94), natomiast nie przerywa biegu zasiedzenia powództwo z art. 10 tej ustawy, skierowane przeciwko samoistnemu posiadaczowi, który nie jest wpisany do księgi wieczystej,
  3. wniosek o dział spadku – w stosunku do współspadkobiercy będącego posiadaczem nieruchomości należącej do spadku (Sąd Najwyższy z 18 czerwca 1968 r. OSN 1969/4/62.

 

Do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności uprawniony jest każdy zainteresowany. Nabycie własności w drodze zasiedzenia dokonuje się z upływem oznaczonego w przepisach okresu, to jest po 20 lub 30 latach w przypadku nieruchomości oraz po 3 lat w przypadku ruchomości posiadanej w dobrej wierze.

 

Sąd, po przeprowadzeniu postępowania w trybie nieprocesowym stwierdza jedynie, iż takie nabycie nastąpiło. Oznacza to, iż postanowienie sądu ma charakter deklaratoryjny. W postanowieniu stwierdzającym nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie sąd orzeka, kto w określonej chwili nabył tę własność, bez względu na to czy nabywca jest właścicielem w chwili orzekania (postanowienie Sądu Najwyższego – Izba cywilna, z 3 kwietnia 2003 r., V CK 60/2003, OSNC 2004/6 poz. 101.

 

Na marginesie wskazać należy również, iż nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski w drodze zasiedzenia podlega obowiązkowi podatkowemu, wynikającemu z przepisu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r.o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 142 z 2004 r., poz. 1514 z późn. zm.).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

 

wersja do druku

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 + jeden =

18.09.2011

Czemu powództwo posesoryjne nie przerywa biegu zasiedzenia? Powództwo posesoryjne jest środkiem dochodzenia prawa. Posiadanie w doktrynie uważane jest za prawo. W końcu samo posiadanie można dziedziczyć.

Jarek

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

 

 

 

»Podobne materiały

Podatek od zasiedzenia nieruchomości

Sąd orzekł zasiedzenie gospodarstwa rolnego. Zasiedzenie (w złej wierze) nastąpiło z dniem 1 stycznia 2004 r. W rezultacie moja mama, siostra i ja uzyskałyśmy odpowiednie udziały we własności tego gospodarstwa. Poprzednimi właścicielami byli rodzice mojego taty. Gospodarstwo od kilkunastu lat jest oddane w dzierżawę. Czy współwłaściciele takiego gospodarstwa mają szansę uzyskać zwolnienie od uiszczenia 7% podatku od zasiedzenia nieruchomości?

Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia

Spełniam kryteria do zasiedzenia nieruchomości, ale nie można ustalić jej właściciela. W ewidencji gruntów jestem wpisany jako samoistny posiadacz, w gminie jako płatnik podatku. W sądzie nie mogą odnaleźć księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Czy mogę złożyć wniosek o stwierdzenie zasiedzenia?

 

Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie

W 1977 r. moi rodzice kupili od sąsiada kawałek gospodarstwa rolnego (o powierzchni ok. 1,5 ha). Umówili się, że wkrótce podpiszą akt notarialny (sąsiad był w trakcie regulowania kwestii własności tej ziemi), ale ostatecznie nigdy do tego nie doszło. Rodzice od 1977 r. uprawiali to pole, prowadzili hodowlę zwierząt, płacili podatki od nieruchomości. Obecnie nie żyją już ani oni, ani sąsiad (poprzedni właściciel), umowa kupna-sprzedaży zaginęła, a spadkobierca sąsiada utrzymuje, że transakcja nie miała miejsca. Co mogę zrobić? Czy mam prawo do nabycia tej nieruchomości przez zasiedzenie? Dodam, że na tej działce stoi dom, w którym jestem zameldowany; prowadzę tam też nadal hodowlę zwierząt.

 

Zasiedzenie lokalu mieszkalnego

Jestem spadkobierczynią nieruchomości – lokalu mieszkalnego. Obecnie mieszkanie zajmuje (od wielu lat) kilku lokatorów, którzy otrzymali je jako mieszkanie kwaterunkowe. Jeden z nich wystąpił o zasiedzenie tego lokalu. Czy ma szanse na wygranie takiej sprawy? 

Zasiedzenie gospodarstwa

W 1983 r. kupiłem gospodarstwo rolne od pewnej osoby (mam potwierdzenie wpłacenia określonej kwoty), nie doszło jednak do sporządzenia aktu notarialnego, bo sprzedający wyjechał na stałe do Francji i przestał się interesować nieruchomością. Od tego czasu zajmuję się tym gospodarstwem, uprawiam ziemię, płacę podatek od nieruchomości. Wyremontowałem także budynki gospodarcze, a nawet przejąłem, a następnie spłaciłem zadłużenie. W jaki sposób mogę teraz uregulować kwestię własności? Ile to będzie kosztować?

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 2
  • 9
  • 2
  • 7
  • 4
  • 8
wizytówka