Opublikowane: 21.04.2009

Autor: Karol Jokiel

Zarys procedury podziału spółki kapitałowej przez wydzielenie

Artykuł omawia w zarysie procedurę jednego z podstawowych sposobów podziału spółki kapitałowej – podziału przez wydzielenie.

Spółkę kapitałową można podzielić na dwie albo więcej spółki kapitałowe. Nie dzieli się jedynie spółki akcyjnej, jeżeli kapitał zakładowy nie został pokryty w całości. Nie może być dzielona również spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości. Podziałowi nie podlega wreszcie spółka osobowa.

Stosownie do art. 529 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej K.s.h.) podział spółki kapitałowej może być dokonany:

1. przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na inne spółki za udziały lub akcje spółki przejmującej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez przejęcie),
2. przez zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej za udziały lub akcje nowych spółek (podział przez zawiązanie nowych spółek),
3. przez przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na istniejącą i na nowo zawiązaną spółkę lub spółki (podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki),
4. przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną (podział przez wydzielenie).

Najciekawszym z wymienionych wyżej sposobów podziału spółki jest ten polegający na wydzieleniu. Cechą szczególną tego trybu podziału spółki jest to, że spółka dzielona nie przestaje istnieć, a następuje tylko przeniesienie części majątku tej spółki na inną spółkę już istniejącą lub nowo zawiązaną. W myśl ogólnej zasady do podziału przez wydzielenie należy stosować przepisy o podziale spółek, dotyczące odpowiednio spółki przejmującej lub spółki nowo zawiązanej z wyjątkami dotyczącymi podziału przez wydzielenie. Odpowiednie stosowanie przepisów uzależnione jest od tego, czy spółka, do której jest wnoszona część majątku spółki dzielonej, istnieje (wtedy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące spółki przejmującej), czy jest nowo zawiązana.

Na wstępie należy wskazać, że zasadniczo w nauce prawa zdarzają się bowiem zdania odrębne, przyjmuje się, iż wspólnicy spółki dzielonej mogą przejść w komplecie do spółki, do której jest wnoszona część majątku podmiotu dzielonego, jak również dopuszczalnym jest, aby część wspólników pozostała w spółce dzielonej, a tylko część przeszła do innej spółki. O tym, którzy wspólnicy będą wspólnikami nowych spółek, winien stanowić plan podziału (patrz niżej).

W wyniku podziału spółki przez wydzielenie, ci właśnie wspólnicy otrzymają udziały (akcje) w podwyższonym kapitale zakładowym spółki już istniejącej, do której jest wnoszona część majątku spółki dzielonej lub, jeżeli jest to spółka nowo tworzona, otrzymują udziały w kapitale zakładowym nowej spółki. W wyniku podziału spółki przez wydzielenie w spółce istniejącej podwyższany jest kapitał zakładowy, natomiast spółka dzielona powinna obniżyć kapitał zakładowy o wyłączoną wartość majątku. Nie ma konieczności obniżenia kapitału zakładowego, jeżeli kapitały zapasowe i rezerwowe dają możliwość wydzielenia bez potrzeby obniżenia kapitału zakładowego.

Wydzielenie nowej spółki następuje w dniu jej wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku przeniesienia części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę, wydzielenie następuje w dniu wpisu do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej (tzw. dzień wydzielenia – art. 530 § 2 K.s.h.).

Punktem wyjścia dla podziału spółki kapitałowej przez wydzielenie, jak w każdym przypadku podziału, jest sporządzany przez zarząd spółki dzielonej plan podziału. Zgodnie z art. 534 K.s.h. plan podziału powinien zawierać co najmniej:

1. typ, firmę i siedzibę każdej ze spółek uczestniczących w podziale;
2. stosunek wymiany udziałów lub akcji spółki dzielonej na udziały lub akcje spółek przejmujących bądź spółek nowo zawiązanych i wysokość ewentualnych dopłat (chodzi tu o wskazanie proporcji, w jakich wspólnicy spółek uczestniczących w łączeniu będą partycypować w prawach majątkowych i korporacyjnych podmiotu po połączeniu; tzw. parytet wymiany powinien być ustalony w liczbach całkowitych, ze względu na fakt, że nie jest prawnie dopuszczalne przydzielanie ułamkowej części akcji albo udziału);
3. zasady dotyczące przyznania udziałów lub akcji w spółkach przejmujących lub w spółkach nowo zawiązanych;
4. dzień, od którego udziały lub akcje wymienione w pkt 3 uprawniają do uczestnictwa w zysku poszczególnych spółek przejmujących bądź spółek nowo zawiązanych;
5. prawa przyznane przez spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane wspólnikom oraz osobom szczególnie uprawnionym w spółce dzielonej (np. uprzywilejowanie udziałowe);
6. szczególne korzyści dla członków organów spółek, a także innych osób uczestniczących w podziale, jeżeli takie zostały przyznane;
7. dokładny opis i podział składników majątku (aktywów i pasywów) oraz zezwoleń, koncesji lub ulg przypadających spółkom przejmującym lub spółkom nowo zawiązanym;
8. podział między wspólników dzielonej spółki udziałów lub akcji spółek przejmujących lub spółek nowo zawiązanych oraz zasady podziału. 

Do planu podziału należy dołączyć:

1. projekt uchwały o podziale;
2. projekt zmian umowy lub statutu spółki przejmującej lub projekt umowy lub statutu spółki nowo zawiązanej;
3. ustalenie wartości majątku spółki dzielonej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie planu podziału;
4. oświadczenie zawierające informację o stanie księgowym spółki, sporządzoną dla celów podziału na dzień, o którym mowa w pkt 3, przy wykorzystaniu tych samych metod i w takim samym układzie jak ostatni bilans roczny (art. 534 K.s.h.).

Plan podziału należy poddać badaniu biegłego w zakresie poprawności i rzetelności. W tym celu powinien on zostać zgłoszony do sądu rejestrowego spółki dzielonej łącznie z wnioskiem o ustanowienie tegoż biegłego. Plan podziału podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nie później niż na sześć tygodni przed dniem powzięcia pierwszej uchwały w sprawie podziału. Sąd rejestrowy określa wynagrodzenie za pracę biegłego i zatwierdza rachunki jego wydatków. Jeżeli spółki uczestniczące w podziale dobrowolnie tych należności nie uiszczą w terminie dwóch tygodni, sąd rejestrowy ściągnie je w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych. Biegły, w terminie określonym przez sąd, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od dnia jego wyznaczenia, sporządza na piśmie szczegółową opinię i składa ją wraz z planem podziału sądowi rejestrowemu oraz zarządom spółek uczestniczących w podziale.

Opinia ta powinna zawierać co najmniej:

1. stwierdzenie, czy stosunek wymiany udziałów lub akcji jest ustalony należycie;
2. wskazanie metody albo metod użytych dla określenia proponowanego w planie podziału stosunku wymiany udziałów lub akcji wraz z oceną zasadności ich zastosowania;
3. wskazanie szczególnych trudności związanych z wyceną udziałów lub akcji dzielonej spółki.

Zarząd spółki dzielonej winien w międzyczasie sporządzić pisemne sprawozdanie uzasadniające podział spółki, jego podstawy prawne i ekonomiczne, a zwłaszcza stosunek wymiany udziałów lub akcji oraz kryteria ich podziału. W przypadku szczególnych trudności związanych z wyceną udziałów albo akcji spółki dzielonej, sprawozdanie powinno wskazywać na te trudności. Następnie zarządy uczestniczących w podziale spółek powinny zawiadomić wspólników dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie, w sposób przewidziany dla zwoływania zgromadzeń wspólników lub walnych zgromadzeń, o zamiarze dokonania podziału spółki dzielonej i przeniesienia jej majątku na spółki przejmujące bądź spółki nowo zawiązane, w terminie nie później niż na sześć tygodni przed planowanym dniem powzięcia uchwały o podziale.

Wspólnicy spółki dzielonej i spółek przejmujących mają prawo przeglądać następujące dokumenty:

1. plan podziału,
2. sprawozdania finansowe oraz sprawozdania zarządów z działalności spółki dzielonej i spółek przejmujących za trzy ostatnie lata obrotowe wraz z opinią i raportem biegłego rewidenta, jeżeli opinia lub raport były sporządzone,
3. dokumenty stanowiące załączniki do planu podziału,
4. sprawozdania zarządów spółek uczestniczących w podziale sporządzone dla celów podziału,
5. opinię biegłego do planu podziału.

Podział spółki wymaga uchwały zgromadzenia wspólników powziętej większością trzech czwartych głosów, przedstawiających co najmniej połowę kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut spółki przewidują surowsze warunki. Uchwała powinna zawierać zgodę spółki przejmującej lub spółki nowo zawiązanej na plan podziału, a także na proponowane zmiany umowy spółki. Zarząd każdej ze spółek uczestniczących w podziale powinien zgłosić do sądu rejestrowego uchwałę o podziale spółki w celu wpisania do rejestru wzmianki o takiej uchwale ze wskazaniem, czy spółka uczestnicząca w podziale jest spółką dzieloną, spółką przejmującą, czy spółką nowo zawiązaną.

Wpisu do rejestru podziału spółki przez wydzielenie dokonuje się niezwłocznie po zarejestrowaniu obniżenia kapitału zakładowego spółki dzielonej, chyba że wydzielenie następuje z kapitałów własnych spółki innych niż zakładowy – wtedy decyduje data faktycznego przekazania składników majątkowych. Podział spółki kapitałowej podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku