Aktualizacja: 14.02.2011

Autor: Tadeusz M. Nycz

Wykroczenia przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową – część 1

Omówienie przepisów dotyczących wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową zamieszczonych w ustawach innych niż Kodeks pracy.

Pojęcie wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową zasadniczo jest sformułowaniem literaturowym, gdyż ustawodawca takim zwrotem w sprawach wykroczeń się nie posługuje. Mamy natomiast pojęcie przestępstw przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, znajdujące się w dziale XXVIII Kodeksu karnego, czyli art. 218-221.

Ta systematyka materialnego prawa karnego – z punktu widzenia przedmiotu ochrony – daje podstawę do twierdzenia, że czyny o niższej szkodliwości społecznej będące wykroczeniami można wedle analogicznej systematyki nazwać wykroczeniami przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową.

W strukturze wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową mieściłyby się wykroczenia przeciwko prawom pracownika zamieszczone w art. 281-283 Kodeksu pracy. Niniejszy artykuł poświęcony jest wykroczeniom przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową występujących w innych ustawach niż Kodeks pracy.

Pojęcie wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową pozostaje także w ścisłym związku z zagadnieniami proceduralnymi, w tym sensie, że są to wykroczenia, w sprawie których oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy.

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (zwanego dalej K.p.w.) oskarżycielem publicznym we wszystkich sprawach o wykroczenia jest Policja, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W myśl art. 17 § 2 K.p.w. w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika określone w Kodeksie pracy, w sprawach o wykroczenia określone w art. 119-123 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także w sprawach o inne wykroczenia związane z wykonywaniem pracy zarobkowej, jeżeli ustawa tak stanowi, oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy.

Prawo materialne, czyli przepisy charakteryzujące czyny, jakie ustawodawca uznaje w tym zakresie za zabronione, reguluje obecnie 12 wymienionych niżej, według chronologii ich uchwalenia, ustaw.

1. Ustawa z dnia 24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 35, poz. 163, z późn. zm. oraz z 2010 r. Nr 182, poz. 1228), której art. 22 przewiduje, że ten, kto działając w imieniu zakładu pracy narusza przepisy niniejszej ustawy, a w szczególności uniemożliwia działalność społecznego inspektora pracy, podlega karze grzywny od 20 do 5000 zł. Tej samej karze podlega, kto nie wykonuje zalecenia zakładowego społecznego inspektora pracy.

 

2. Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o pracy na morskich statkach handlowych (Dz. U. Nr 61, poz. 258 z późn. zm. oraz z 2007 r. Nr 21 poz. 125), której art. 92-94 przewidują różne rodzaje czynów stanowiących wykroczenia przeciwko prawom osób wykonujących pracę na morskich statkach handlowych. Czyny te zagrożone są karą grzywny od 20 do 5000 zł.

 

3. Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335, z późn. zm. oraz z 2009 r. Nr 157, poz. 1241), która w art. 12a. 1 przewiduje, że ten, kto, będąc pracodawcą lub będąc odpowiedzialnym w imieniu pracodawcy za wykonywanie przepisów ustawy, nie wykonuje przepisów ustawy albo podejmuje działania niezgodne z przepisami ustawy, podlega karze grzywny od 20 do 5000 zł.

 

4. Ustawa z dnia 5 kwietnia 2002 r. o europejskich radach zakładowych (Dz. U. Nr 62, poz. 556, z późn. zm. oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238), która w art. 39 przewiduje, że ten, kto, będąc członkiem zarządu centralnego lub zarządu innego szczebla w obrębie przedsiębiorstwa lub grupy przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym albo przedstawicielem w państwie członkowskim, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, lub osobą działającą w jego imieniu:
   1) uniemożliwia utworzenie lub utrudnia działanie specjalnego zespołu negocjacyjnego, europejskiej rady zakładowej lub informowanie pracowników i konsultacje z pracownikami prowadzone w trybie określonym porozumieniem zawartym na podstawie art. 18,
   2) dyskryminuje członka specjalnego zespołu negocjacyjnego, członka europejskiej rady zakładowej lub przedstawiciela reprezentującego pracowników zgodnie z porozumieniem zawartym na podstawie art. 18 w związku z pełnioną przez niego funkcją,
   – podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny od 20 do 5000 zł.

 

5. Ustawa z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz. U. Nr 166 poz. 1608, zm. Dz. U. z 2009 r. Nr 221, poz. 1737), która w art. 27 przewiduje, że ten, kto, będąc pracodawcą użytkownikiem lub działając w jego imieniu, nie zapewnia pracownikowi tymczasowemu bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy tymczasowej lub nie wyposaża stanowiska pracy pracownika tymczasowego w maszyny i inne urządzenia techniczne, które spełniają wymagania dotyczące oceny zgodności, podlega karze grzywny od 20 do 5000 zł.
   
   Tej samej karze podlega, kto, będąc pracodawcą użytkownikiem lub działając w jego imieniu, nie wypełnia uzgodnionych na piśmie z agencją pracy tymczasowej obowiązków pracodawcy, w tym:
   1) nie dostarcza pracownikowi tymczasowemu odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej;
   2) nie zapewnia pracownikowi tymczasowemu napojów i posiłków profilaktycznych;
   3) nie zapewnia przeszkolenia pracownika tymczasowego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz szkolenia okresowego;
   4) nie zapewnia ustalenia w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, któremu uległ pracownik tymczasowy;
   5) nie informuje pracownika tymczasowego o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz zasadach ochrony przed zagrożeniami;
   6) nie wypełnia innych obowiązków, uzgodnionych z agencją pracy tymczasowej, związanych z wykonywaniem pracy tymczasowej przez pracownika tymczasowego.

 

6. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm. oraz z 2010 r. Nr 257, poz. 1725), która w art. 119-123 przewiduje szereg czynów wyczerpujących znamiona wykroczenia wraz z przyporządkowanymi im zróżnicowanymi karami. Ze wzglądu na złożoność tej problematyki będzie ona przedmiotem odrębnego szczegółowego omówienia.

 

7. Ustawa z dnia 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz. U. Nr 62, poz. 551, z późn. zm. oraz z 2006 r. Nr 149, poz. 1077), która w art. 133 ust. 1 przewiduje, że ten, kto, będąc członkiem właściwego organu SE, spółki uczestniczącej, spółki zależnej albo kierownictwa zakładu, znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca statutowej siedziby SE:
   1) uniemożliwia lub utrudnia utworzenie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub organu przedstawicielskiego, a w szczególności nie powiadamia uprawnionych organizacji związkowych o terminie i sposobie przeprowadzenia wyborów członków specjalnego zespołu negocjacyjnego,
   2) uniemożliwia lub utrudnia działanie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub organu przedstawicielskiego,
   3) dyskryminuje członka specjalnego zespołu negocjacyjnego, członka organu przedstawicielskiego lub przedstawiciela pracowników w związku z pełnioną przez niego funkcją,
   – podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny od 20 do 5000 zł.

 

8. Ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. Nr 79, poz. 550, zm. Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 805), która w art. 19. ust. 1 przewiduje, że ten, kto wbrew przepisom ustawy:
   1) uniemożliwia utworzenie rady pracowników,
   2) nie podaje informacji, o której mowa w art. 7 ust. 5,
   3) nie organizuje wyborów rady pracowników lub je utrudnia,
   4) nie informuje rady pracowników lub nie przeprowadza z nią konsultacji w sprawach określonych w ustawie lub utrudnia przeprowadzenie konsultacji,
   5) dyskryminuje członka rady pracowników w związku z wykonywaniem przez niego czynności związanych z informowaniem i przeprowadzaniem konsultacji,
   – podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny od 20 do 5000 zł.
   
   Tej samej karze podlega członek rady pracowników lub osoba, o której mowa w art. 15, jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 16 ust. 1, ujawnią dane, co do których pracodawca zastrzegł poufność.

 

9. Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o przekazaniu środków finansowych świadczeniodawcom na wzrost wynagrodzeń (Dz. U. Nr 149, poz. 1076, z późn. zm. oraz z 2007 r. Nr 181, poz. 1290), która w art. 10i. 1 przewiduje, że ten, kto, wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 10d lub 10g, nie przekazuje środków na wynagrodzenia w sposób określony w tym przepisie, podlega karze grzywny od 20 do 5000 zł.

 

10. Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o spółdzielni europejskiej (Dz. U. Nr 149, poz. 1077), która w art. 111. 1 przewiduje, że ten, kto, będąc członkiem właściwego organu SCE, podmiotu uczestniczącego, spółki zależnej albo kierownictwa zakładu, znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca statutowej siedziby SCE:
    1) uniemożliwia lub utrudnia utworzenie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub organu przedstawicielskiego, a w szczególności nie powiadamia uprawnionych organizacji związkowych o terminie i sposobie przeprowadzenia wyborów członków specjalnego zespołu negocjacyjnego,
    2) uniemożliwia lub utrudnia działanie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub organu przedstawicielskiego,
    3) dyskryminuje członka specjalnego zespołu negocjacyjnego, członka organu przedstawicielskiego lub przedstawiciela pracowników w związku z pełnioną przez niego funkcją,
    – podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny od 20 do 5000 zł.

 

11. Ustawa z dnia 25 kwietnia 2008 r. o uczestnictwie pracowników w spółce powstałej w wyniku transgranicznego połączenia się spółek (Dz. U. Nr 86, poz. 525), która w art. 52 ust. 1 przewiduje, że te, kto, będąc członkiem organu zarządzającego spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek, właściwego organu spółki uczestniczącej, spółki zależnej albo kierownictwa zakładu, niezależnie od miejsca statutowego siedziby spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek:
    1) utrudnia utworzenie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub organu przedstawicielskiego, w szczególności nie powiadamia uprawnionych organizacji związkowych o terminie i sposobie przeprowadzenia wyborów członków specjalnego zespołu negocjacyjnego,
    2) utrudnia działanie specjalnego zespołu negocjacyjnego lub zespołu przedstawicielskiego,
    3) dyskryminuje członka specjalnego zespołu negocjacyjnego, członka zespołu przedstawicielskiego lub przedstawiciela pracowników w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek w związku z pełnioną przez niego funkcją.
    – podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny od 20 do 5000 zł.

 

12. Ustawa z dnia 22 października 2010 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 230, poz. 1507), której art. 3 przewiduje, że w okresie od 22.12.2010 r. do 31.12.2012 r. kierownik samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, który wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 2 ust. 1 [ustawy z dnia 22.10.2010 r. Dz. U. Nr 230, poz. 1507], nie przekazuje środków na wzrost wynagrodzeń w sposób określony w tym przepisie – podlega karze grzywny od 20 do 5000 zł.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku