Autor: Aleksander Słysz

WNT i późniejsza sprzedaż towarów poza UE

Czy w ramach mojej firmy mogę kupować samochody w kraju UE (np. w Danii) bez podatku VAT i sprzedawać je osobom spoza wspólnoty (np. z Ukrainy), nie płacąc przy tym podatku VAT? A jeśli samochód zostanie zakupiony z VAT, to czy po sprzedaży mogę odzyskać podatek?

Nie jest możliwe dokładne opisanie wszystkich możliwości, które mogą mieć miejsce w opisanym stanie faktycznym – generalnie rzecz biorąc, najczęstsze są dwa scenariusze: nabycie stanowi wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) bądź nabycie nie stanowi WNT.

Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz; pod warunkiem, że:

1. „nabywcą towarów jest:

    

   • podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej podatnika,
   • osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w lit. a
      – z zastrzeżeniem art. 10 ustawy o VAT;
2. dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem, o którym mowa w pkt 1 lit. a”.

Zasady te stosuje się również w przypadku, gdy:

1. nabywcą jest podmiot inny niż wymieniony powyżej w pkt 1,
2. dokonującym dostawy towarów jest podmiot inny niż wymieniony powyżej w pkt 2
   
    – jeżeli przedmiotem nabycia są nowe środki transportu (art. 9 ustawy o podatku od towarów i  usług).

Jak wskazuje Adam Bartosiewicz (komentarz praktyczny, Nabycie samochodów a podatek od towarów i usług, Vademecum Doradcy Podatkowego):

„Samochody – czy to nowe, czy to używane – często bywają przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia. W tym przypadku u.p.t.u. przewiduje specjalny tryb rozliczenia podatku od wewnątrzwspólnotowego nabycia. Otóż w takiej sytuacji – jeśli nabyty środek transportu ma być przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju lub jeżeli nie podlega rejestracji, a jest użytkowany na terytorium kraju – podatnik (nabywca) jest obowiązany, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku od wewnątrzwspólnotowego nabycia w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego na rachunek urzędu skarbowego. Jednocześnie z wpłatą podatku podatnik jest obowiązany do złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego informacji VAT-23. Do informacji tej dołącza się kopię faktury potwierdzającej nabycie środka transportu przez podatnika. Wzór informacji VAT-23 został określony w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wzoru informacji o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środków transportu (Dz. U. Nr 84, poz. 784). Zauważyć należy, że dotyczy to wyłącznie pojazdów, które mają być przez nabywcę zarejestrowane na terytorium kraju. Jeśli podatnik nabywający wewnątrzwspólnotowo samochody nie ma zamiaru ich rejestrować przed dalszą odprzedażą, wówczas nie ma obowiązku bezpośredniej zapłaty podatku w terminie 14 dni. Podatek od wewnątrzwspólnotowego nabycia rozlicza się wtedy na zasadach ogólnych. Z praktyki wynika wszakże, że urzędy skarbowe często uważają inaczej, co skutkuje sporami z podatnikami w tym zakresie. Podatek od tego wewnątrzwspólnotowego nabycia – niezależnie od jego odrębnego zapłacenia na powyższych zasadach – jest wykazywany jako podatek należny w deklaracji VAT-7. W celu uniknięcia podwójnego podatku w deklaracji VAT-7 zostało przewidziane pole 37. Wykazuje się w nim kwotę podatku od wewnątrzwspólnotowego nabycia środków transportu, która została zapłacona przed złożeniem deklaracji. Podlega ona odliczeniu od sumy podatku należnego. Wydaje się, że w przypadku zapłacenia podatku od wewnątrzwspólnotowego nabycia po terminie, podatek zapłacony podlega wykazaniu w pierwszej deklaracji składanej po zapłaceniu. Nie może zostać wykazany w korekcie deklaracji za okres wcześniejszy (w którym powinien być zapłacony). Prowadziłoby to do »wyzerowania« odsetek za zwłokę od spóźnionej zapłaty podatku, a tym samym znikłby bodziec »zachęcający« podatników do zapłaty podatku od wewnątrzwspólnotowego nabycia”.

Analogicznie wskazuje m.in. Radosław Kowalski (Vademecum Doradcy Podatkowego – 69022):

„Skoro podatnik zakupił samochód w celu jego odsprzedaży (tzn. nie będzie go rejestrował na terytorium kraju), to nie ma obowiązku zapłaty podatku w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Nie składa też deklaracji VAT-23. Obowiązek zapłaty podatku w szczególnym (14-dniowym) terminie i złożenia deklaracji VAT-23 powstaje jedynie wówczas gdy samochód ma być rejestrowany w kraju przez podatnika, który dokonał jego nabycia wewnątrzwspólnotowego (nawet gdyby bezpośrednio po rejestracji dokonywał odsprzedaży pojazdu).

Z uwagi na to, że samochód jest towarem, którego nabycie wewnątrzwspólnotowe musi być opodatkowane VAT, absolutnie nie ma podstaw do tego aby wystąpić z wnioskiem VAT-24. Konkludując należy zatem stwierdzić, że wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodów, które są towarami (tzn. nie są rejestrowane przez podmiot dokonujący ich nabycia wewnątrzwspólnotowego) rozliczane jest w VAT dokładnie tak samo jak nabycie innych towarów handlowych”.

Konkludując, jako że nie wskazuje Pan na procedurę VAT marża, rozważyć należy co najmniej dwa możliwe schematy działania przy podlegającej opodatkowaniu sprzedaży:

1. Pan (jako nabywca) i duński sprzedawca jesteście zidentyfikowani na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych (numery VAT UE) – dla Pana występuje wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru (czyli niejako jednocześnie podatek Pan nalicza i odlicza), a sprzedawca wykazuje u siebie wewnątrzwspólnotową dostawę (nie płaci Pan podatku VAT w Danii),
2. strony nie posiadają numerów VAT UE – dla Pana jako nabywcy występuje również WNT, lecz sprzedawca musi opodatkować sprzedaż duńskim podatkiem od wartości dodanej, o którego zwrot może Pan wystąpić od duńskiego fiskusa.

Ponadto warto wspomnieć, że gdy sprzedawca w ogóle nie jest podatnikiem podatku VAT i nabywa Pan używany środek transportu w Polsce, nie wystąpi WNT, natomiast jeśli nabędzie Pan nowy środek transportu w Polsce, wystąpi dla Pana WNT.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. eksport towarów.

Odnośnie eksportu – eksport to „potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych wywóz towarów z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej w wykonaniu czynności określonych w art. 7 ustawy o VAT, jeżeli wywóz jest dokonany przez:

1. dostawcę lub na jego rzecz, lub
2. nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju, lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę dla celów wyposażenia lub zaopatrzenia łodzi rekreacyjnych oraz prywatnych statków powietrznych lub innych prywatnych środków transportu, w tym środków transportu, o których mowa w art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 1777/2005 z dnia 17 października 2005 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 77/388/EWG w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 288 z 29.10.2005, str. 1), zwanego dalej »rozporządzeniem nr 1777/2005«”.

Jak wyraźnie widać, można mieć do czynienia z eksportem pośrednim i bezpośrednim, a jeżeli warunki, o których mowa poniżej, nie są spełnione – ze sprzedażą krajową.

Co do zasady w eksporcie towarów, o którym mowa powyżej w literze a, stawka podatku wynosi 0%, pod warunkiem że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej.

Stawka wynosi 0% również w przypadku widocznym literze b, jeżeli podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym dokonał dostawy towarów, posiada kopię dokumentu, w którym urząd celny określony w przepisach celnych potwierdził wywóz tych towarów poza terytorium Unii Europejskiej. Z dokumentu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, musi wynikać tożsamość towaru będącego przedmiotem dostawy i wywozu. Przepisy ust. 7 i 9 art. 19 ustawy o VAT stosuje się odpowiednio.

Organy podatkowe (Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy – w interpretacji indywidualnej z dnia 11.03.2009 r., sygn. akt ITPP2/443-1056/08/AK) wskazują, iż nie w każdym przypadku dokonanie na terytorium kraju dostawy towaru na rzecz kontrahenta z kraju trzeciego traktowane jest jako eksport towarów. Jeśli bowiem nie nastąpi rozpoczęcie procedury wywozu towarów na terytorium kraju, lecz na terytorium innego niż Polska kraju Unii Europejskiej, dostawa taka nie stanowi eksportu towarów, gdyż wywóz towarów nie następuje wówczas z terytorium kraju bezpośrednio poza obszar Wspólnoty.

Stawkę 0% przy eksporcie pośrednim stosuje się, jeżeli podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym dokonał dostawy towarów, posiada kopię dokumentu, w którym urząd celny określony w przepisach celnych potwierdził wywóz tych towarów poza terytorium Unii Europejskiej. Z dokumentu musi wynikać tożsamość towaru będącego przedmiotem dostawy i wywozu.

Jeżeli warunek nie został spełniony, podatnik nie wykazuje tej dostawy w ewidencji za dany okres rozliczeniowy, lecz w okresie następnym, stosując stawkę podatku 0%, pod warunkiem otrzymania dokumentu przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za ten następny okres. W przypadku nieotrzymania tego dokumentu w terminie określonym w zdaniu poprzednim, mają zastosowanie stawki właściwe dla dostawy tego towaru na terytorium kraju. Otrzymanie dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej w terminie późniejszym upoważnia do dokonania korekty podatku należnego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym otrzymano ten dokument.

Nie został określony jakikolwiek wzór dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej, skoro jednak eksportem towarów jest potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych, bezwzględnie decydujące znaczenie mają zasady obowiązujące w prawie celnym. W doktrynie wskazuje się, że dokumentami potwierdzającymi wywóz są: karta 3 SAD lub zastępujący ją komunikat elektroniczny, komunikat IE-599 w przypadku obsługi zgłoszenia wywozowego w systemie ECS.

Tego, jaką procedurę Pan zastosuje i jak całość transakcji będzie wyglądać, nie da się opisać poza konkretnym, indywidualnym, przypadkiem, bowiem istnieje cała masa zdarzeń mających wpływ na to, z jaką transakcją będziemy mieć do czynienia.

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku