Opublikowane: 26.08.2009

Autor: Monika Cieszyńska

Warunki formalne pisma i ich znaczenie

W artykule tym autorka omawia warunki, jakie powinno spełniać każde pismo procesowe oraz konsekwencje ich niedochowania.

Pojęcia pismo procesowe i pismo sądowe nie są tożsame. Pisma sądowe są to pisma pochodzące od organów postępowania, a kierowane do uczestników postępowania (m.in. zarządzenia, postanowienia, wyroki, zawiadomienia). Natomiast pod pojęciem pism procesowych należy rozumieć wnioski i oświadczenia stron (innych uczestników) postępowania kierowane do organów poza rozprawą.

Przedmiotem niniejszego artykuły będą pisma procesowe, w szczególności ich znaczenie i warunki formalne.

Pisma procesowe są wnoszone przez strony albo innych uczestników postępowania w celu wszczęcia postępowania bądź w jego toku. Pismo procesowe, aby wywołało pożądane skutki prawne, powinno spełniać określone przez prawo wymogi formalne. Ze względu na to, jakie wymogi dane pismo musi spełniać, możemy wyróżnić pisma procesowe zwykłe i kwalifikowane.

Pisma zwykłe powinny spełniać wymogi ogólne określone w art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej w skrócie K.p.c.). Pisma kwalifikowane, oprócz wymogów ogólnych określonych w przywołanym artykule, muszą dodatkowo spełniać wymogi szczególne przewidziane dla danego rodzaju pisma. Przykładami pism kwalifikowanych są: pozew, apelacja, zażalenie, sprzeciw, skarga na czynności komornika, itp.

Co do zasady, pismo procesowe winno mieć formę pisemną. Od tej regóły istnieją nieliczne wyjątki, np. pracownik działający bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić ustnie do protokołu powództwo i inne pisma procesowe.

Pisma procesowe powinny być sporządzone w języku polskim, bowiem tylko on jest uznanym językiem urzędowym obowiązującym w sądach polskich.

Gdy przepis szczególny tak stanowi, pismo procesowe należy wnieść na urzędowym formularzu. Takie formularze dostępne są w sekretariatach sądu, albo na stronie internetowej ministerstwa sprawiedliwości pod adresem www.ms.gov.pl.

Pismo procesowe wnosi się w tylu egzemplarzach, ilu jest uczestników postępowania (powodów, pozwanych) plus jeden egzemplarz dla sądu. Egzemplarze dla uczestników postępowania określamy mianem odpisów pism. Odpisem pisma procesowego jest dalszy jego egzemplarz zgodny z oryginałem – może to być kopia maszynowa tego pisma, w tym wszelkiego rodzaju odbitki kserograficzne czy odbitki wykonane inną techniką. Nie jest wymagane poświadczanie zgodności tych odpisów z oryginałem (tak postanowienie Sądu Najwyższego z 18 października 2002 r., V CKN 1830/2000). Jeśli do pisma procesowego dołączymy załączniki – komplet załączników należy również dołączyć do odpisów.

Pismo procesowe można wnieść albo osobiście w biurze podawczym sądu, albo za pośrednictwem poczty polskiej wysyłając pismo listem poleconym. Jeśli pismo jest składane osobiście, należy mieć ze sobą dodatkowy jego egzemplarz, na którym uzyskamy potwierdzenie wpływu pisma – tj. prezentatę, czyli adnotację zawierającą nazwę sądu, datę wpływu, liczbę załączników i podpis przyjmującego pismo.

W przypadku pisma nadanego na poczcie – datą wniesienia pisma będzie data nadania przesyłki, stąd dla udokumentowania daty wpływu wskazane jest nadanie pisma listem poleconym.

Wymogi ogólne każdego pisma procesowego określone zostały w art. 126 K.p.c. Zgodnie z powołanym przepisem każde pismo procesowe winno zawierać:

1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
2. oznaczenie rodzaju pisma;
3. osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;
4. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
5. wymienienie załączników.

Sąd, do którego wnosimy pismo, winien być rzeczowo i miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy (odsyłam do artykułu na ten temat: Właściwość sądu w postępowaniu cywilnym).

W postępowaniu procesowym mamy dwie strony procesu: stronę powodową i stronę pozwaną, niemniej po każdej stronie może występować więcej niż jedna osoba. Powodem jest ten, kto zwraca się do sądu o udzielenie ochrony prawnej. Pozwany to ten, przeciwko komu kierowane jest roszczenie.

W postępowaniu nieprocesowym występuje wnioskodawca; natomiast pozostałe osoby, których postępowanie dotyczy, określa się mianem uczestników postępowania.

Jeśli dane pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników oraz przedmiot sporu.

Jeśli stroną postępowania jest osoba niepełnoletnia, to w jej imieniu występuje przedstawiciel ustawowy, którym, co do zasady, są rodzice.

Strona w procesie może dochodzić swych praw sama bądź przez pełnomocnika. Pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Osoba prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę prawną przedsiębiorcy, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może udzielić pełnomocnictwa procesowego – w imieniu podmiotu, którego obsługę prawną prowadzi – adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli została do tego upoważniona przez ten podmiot.

W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego pełnomocnikiem rolnika może być również przedstawiciel organizacji zrzeszającej rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem. I podobnie: w sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona konsumentów (ad. 1).

Pełnomocnictwo winno zostać dołączone do akt sprawy. Od pełnomocnictwa należy uiścić opłatę skarbową w wysokości 17 zł; dowód uiszczenia opłaty skarbowej należy również załączyć do pisma wnoszonego za pośrednictwem pełnomocnika.

Przez rodzaj pisma należy rozumieć nazwę pisma, które wnosimy, np. pozew, wniosek o podział majątku, apelacja, zażalenie, skarga itp. Mylne oznaczenie pisma procesowego nie stanowi jednak przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go przez sąd – art. 130 § 1 K.p.c. (ad. 2).

W osnowie wniosku należy zamieścić żądania. Pozew będący szczególnym rodzajem pisma procesowego winien zawierać uzasadnienie, w którym należy zwięźle przedstawić stan faktyczny i uzasadnić swoje żądania. Żądając przeprowadzenia określonego dowodu, należy wskazać konkretnie, na jaką okoliczność go powołujemy, czyli jaki fakt zamierzamy za jego pośrednictwem udowodnić. Wyróżniamy dowody rzeczowe, np. dowód z dokumentów, jak i osobowe, np. dowód z przesłuchania świadka (ad. 3).

Podpis strony, pełnomocnika, przedstawiciela ustawowego musi być własnoręczny, a nie odtworzony mechanicznie. Za stronę występującą bez pełnomocnika, która nie może się podpisać (np. osoba niepiśmienna), pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała (ad. 4).

Załącznikiem jest każdy dokument dołączony do pisma procesowego. W załącznikach wymieniamy wszystkie pisma, które załączamy do sądu, np. dowód z dokumentu, dowód uiszczenia opłaty sądowej itp. (ad. 5). 

Pismo kwalifikowane, oprócz wymogów ogólnych, musi spełniać wymogi szczególne, które określone są w przepisach prawnych dotyczących konkretnego pisma, np. apelacji, zażalenia, pozwu.

Jeżeli pismo zawiera braki formalne uniemożliwiające nadanie dalszego biegu sprawie, przewodniczący wzywa osobę wnoszącą do poprawienia lub uzupełnienia pisma w terminie tygodniowym pod rygorem jego zwrócenia. Jeśli pismo wniosła osoba mieszkająca za granicą, termin do uzupełnienia braków formalnych nie powinien być krótszy niż miesiąc.

W wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych przewodniczący powinien dokładnie wskazać, na czym owe braki polegają i w jaki sposób je uzupełnić. Strona w piśmie uzupełniającym braki formalne powinna powołać się na nadaną sprawie sygnaturę akt. Jeśli braki polegają na wniesieniu brakujących dokumentów, opłaty czy odpisów pisma – osoba je uzupełniająca powinna wystosować tzw. pismo przewodnie, w którym oświadczy, iż uzupełnia braki formalne i załączy – stosownie – brakujący dokument, dowód uiszczenia opłaty czy żądaną ilość odpisów pism.

Powyższy termin tygodniowy jest terminem zawitym i nie może być przedłużony, co najwyżej może zostać przywrócony, jeśli strona uprawdopodobni, że nie ponosi winy za niedotrzymanie terminu i w ciągu 7 dni od ustania przeszkody wraz wnioskiem o przywrócenie terminu dokona uchybionej czynności. Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia.

Jeśli strona nie uzupełni wszystkich braków w terminie, przewodniczący zarządzi zwrot pisma; zarządzenie w tym przedmiocie zostanie doręczone stronie do domu. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku