Opublikowane: 31.03.2008 | Zaktualizowane:

Uzasadniona obawa użycia broni

Wyrok NSA z dnia 31 marca 2008 r. (sygn. akt II OSK 316/07)

Wymienione art 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z 21.05.1999 r. rodzaje przestępstw muszą wiązać się ze wskazaną w początkowej części tego przepisu uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

Tezy

"Wymienione art 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z 21.05.1999 r. rodzaje przestępstw muszą wiązać się ze wskazaną w początkowej części tego przepisu uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1540/06 w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr

Uzasadnienie

K. Z. reprezentowany przez adwokata wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1540/06, oddalającego jego skargę na decyzję cofającą mu pozwolenie na posiadanie palnej broni myśliwskiej. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Wobec stwierdzenia, że przeciwko K. Z. jest prowadzone postępowanie przygotowawcze o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Komendant Wojewódzki Policji w R. wszczął postępowanie o cofnięcie udzielonego wymienionemu pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej. Następnie decyzją z dnia [...] wskazany organ działając na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525) cofnął K. Z. pozwolenie na posiadanie palnej broni myśliwskiej.

Organ podniósł, iż w toku prowadzonych czynności sprawdzających stwierdzono, że przeciwko skarżącemu prowadzone było postępowanie przygotowawcze przez Prokuraturę Rejonową w Z. zakończone skierowaniem aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w Z. o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.

Przestępstwo z art. 286 k.k. znajduje się w katalogu przestępstw przeciwko mieniu, a to z kolei obliguje właściwy organ Policji do cofnięcia pozwolenia na broń. W takim przypadku ustawodawca nie pozostawił organom Policji możliwości innego rozstrzygnięcia sprawy, zawężając ich rolę jedynie do ustalenia stanu faktycznego i wydania stosownej decyzji.

Pismem z dnia [...] skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że jest ona przedwczesna. Jego zdaniem organ winien wstrzymać jej wydanie do czasu ogłoszenia wyroku przez Sąd Rejonowy w Z.. Ponadto skarżący podniósł, że organ nie miał podstaw do przyjęcia, iż broń zostanie użyta w innym celu niż do polowania.

Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, decyzją z dnia [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie stanowi, iż jedną z przytoczonych w nim przesłanek uzasadniających obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego jest prowadzenie wobec danej osoby postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Jak z powyższego wynika, ustawodawca wprowadził restrykcyjną normę prawną przyjmując, że już z samego założenia wspomniana okoliczność uzasadnia powzięcie przedmiotowej obawy.

W tej sytuacji, zdaniem organu, zasadne było cofnięcie zezwolenia na posiadanie broni myśliwskiej w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zalecenie Komendantowi Wojewódzkiemu w R. zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy w Z., ewentualnie zawieszenie postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego toczącego się w Sądzie Rejonowym w Z..

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 17 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd powołał się na przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym organ policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której wydano pozwolenie, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy.

Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Bezspornym jest fakt, że przeciwko skarżącemu został skierowany akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Z. za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Zdaniem WSA z powyższych przepisów wynika, że sam fakt toczącego się postępowania, między innymi przeciwko mieniu, obliguje organ do cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni.

Sformułowanie art. 18 ust. 1 "cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne. Oznacza ono obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych art. 15 ust. 1 pkt 1-6. W przypadku skarżącego zaistniała przesłanka przewidziana w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, której brzmienie pozwala na przyjęcie, że osoba, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko mieniu stwarza niebezpieczeństwo użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Rozważania skarżącego na temat okoliczności związanych ze stawianymi mu karnymi zarzutami, w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu I instancji, nie mają znaczenia, albowiem o jego winie bądź niewinności wyda orzeczenie sąd w toczącej się sprawie karnej. W sprawie, której przedmiotem jest cofnięcie pozwolenia na broń znaczenie ma sam fakt toczącego się postępowania karnego, a ten wątpliwości nie budzi.

Sąd podzielił stanowisko organu, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie stanowi, iż jedną z przytoczonych w nim przesłanek uzasadniających obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego jest prowadzenie wobec danej osoby postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, a ustawodawca wprowadził restrykcyjną normę prawną przyjmując, że już z samego założenia wspomniana okoliczność uzasadnia powzięcie przedmiotowej obawy.

Wobec tego Sąd nie znalazł też podstawy do zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego, którego wynik - zdaniem Sądu - nie zmieni sytuacji prawnej skarżącego.

Nadto zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). W sposób wszechstronny oceniły całokształt materiału dowodowego, dokonując analizy znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a.

Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną K. Z. reprezentowany przez adwokata Andrzeja Siedleckiego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, to jest art. 125 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6 i 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego oraz odmowę zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia prowadzonej przeciwko skarżącemu sprawy karnej. Skarżący zarzucił nadto naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ustawy o broni i amunicji przez uznanie, iż organ administracyjny słusznie cofnął pozwolenie na broń, pomimo że K. Z. nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6, ponieważ cieszy się bardzo dobrą opinią w miejscu zamieszkania i we władzach Polskiego Związku Łowieckiego i nie istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesami bezpieczeństwa lub porządku publicznego, nie został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej ani też nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa, ani też o czyn przeciwko mieniu przy użyciu przemocy.

Wobec tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu rozważenia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia art. 6, 7 i 125 § 1 pkt 1 k.p.a. jest nieuzasadniony. Wskazane jako podstawa zaskarżenia skargą kasacyjną naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) może dotyczyć przepisów proceduralnych stosowanych przez sąd administracyjny I instancji a nie przez organy administracyjne w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji zaskarżonej do sądu.

Przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną jest bowiem wyrok Sądu I instancji a nie decyzja wydana w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie sądowoadministracyjne reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - p.p.s.a. i nie stosuje się w nim, z zasady, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Sąd I instancji prowadząc postępowanie nie mógł naruszyć podanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a.

Trafny jest natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego zarówno przez wadliwą wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy.

Dlatego zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i Naczelny Sąd Administracyjny wyrażały pogląd (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt III SA 2258/02, LEX nr 158939; NSA z 9 października 2001 r., sygn. akt III SA 866/02; NSA z 20 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 955/06, niepubl. i inne), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany i cechami jego charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Wprawdzie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wskazuje przykładowo ("w szczególności") przestępstwa, za które skazanie lub nawet o których podejrzenie uzasadnia najczęściej obawę użycia przez sprawcę broni w sposób określony w początkowej części tego przepisu, lecz nie oznacza to, iż do osób tych nie ma zastosowania omówiona wyżej zasada. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 84/07 (niepubl.) wymienione art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rodzaje przestępstw muszą wiązać się ze wskazaną w początkowej części tego przepisu uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

Obie części tego przepisu są bowiem ze sobą związane w taki sposób, że część druga (po wyrazach "w szczególności") uszczegółowia tylko ogólną przesłankę pozbawienia prawa do posiadania broni, jaką jest stworzenie obawy co do sposobu jej użycia. Dlatego cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia każdy fakt popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, lecz tylko takiego, które jednocześnie wskazuje, że jego sprawca (a także podejrzany, w stosunku do którego toczy się postępowanie karne) może użyć tej broni w sposób sprzeczny z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego.

W dacie wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącego toczyło się postępowanie karne o przestępstwo z art. 286 k.k. Ani organy, ani WSA nie oceniły, czy postawiony mu zarzut powoduje rzeczywiście powstanie uzasadnionej obawy użycia przez sprawcę broni w sposób wskazany w art. 16 ust. 1 pkt 6. Skarżący stanął pod zarzutem pobrania materiałów budowlanych z zamiarem nieopłacenia wystawionych za nie faktur. Jednocześnie tłumaczył się, że nie miał takiego zamiaru, a nie zapłacił ceny, gdyż nie otrzymał ustalonego ryczałtowo wynagrodzenia za wykonane przez siebie prace budowlane. Ze złożonych na rozprawie w NSA dokumentów wynika, że Sąd Rejonowy zwrócił Prokuraturze akt oskarżenia i następnie Prokurator umorzył przeciwko skarżącemu postępowanie przygotowawcze, wobec niestwierdzenia zamiaru wyłudzenia materiałów budowlanych.

Przyjęcie przez Sąd, iż postawienie skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 k.k., bez wyjaśnienia jego okoliczności, dotychczasowego postępowania sprawcy, jego opinii i cech osobowych, stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nastąpiło więc z naruszeniem wymienionych przepisów. Uzasadnia to uchylenie zaskarżonego wyroku a także zaskarżonej decyzji organu II instancji na podstawie art. 188 p.p.s.a.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji

poleć uchwałę znajomemu     wersja do druku