ePorady24.pl Prawo cywilne Zasiedzenie Uwłaszczenie
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Opublikowane: 02.03.2010

Uwłaszczenie

Niniejszy artykuł omawia możliwości dochodzenia ustalenia nabycia własności gospodarstw rolnych, które znajdowały się w posiadaniu rolników w dniu 4 listopada 1971 r.

Często dochodzi do sytuacji, gdy wraz ze śmiercią rolnika posiadającego od wielu lat gospodarstwo rolne pojawia się problem, czy pozostawione gospodarstwo wejdzie w skład spadku po tymże rolniku, który nie figuruje w treści księgi wieczystej nieruchomości rolnej jako jego właściciel. Jednakże ta sama kwestia może okazać się istotna również za życia rolnika posiadającego takie gospodarstwo, który postanowił uregulować kwestię jego własności.

 

W powyższej sprawie można uczynić zasadniczo dwie rzeczy – zbadać, czy doszło do zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości lub sprawdzić, czy nieruchomość ta stała się własnością rolnika w oparciu o przepisy ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ze zm.).

 

Niniejszy artykuł dotyczy możliwości związanych z ustaleniem prawa własności na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

 

Po pierwsze wskazać należy, iż wyżej wymieniona ustawa obecnie już nie obowiązuje, gdyż została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81 ze zm.), gdzie w art. 4 stwierdza się jednakże, że pozostaje w mocy nabyta na podstawie uchylonej ustawy z 1971 r. własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne oraz, co ważne, rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazuje się sądom.

 

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

 

Dlatego też, pomimo iż ustawa z 1971 r. już nie obowiązuje, wciąż stosuje się ją przy rozpatrywaniu stanów faktycznych, które istniały w chwili jej wejścia w życie.

 

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy „nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej »nieruchomościami«, i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy [tj. 04.11.1971 r. – przyp. aut.] w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku”.

 

Ponadto (ust. 2): „Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć”.

 

W opisanych powyżej sytuacjach nabycie własności następowało z mocy prawa i nie było uwarunkowane przeprowadzeniem żadnego postępowania. Odpowiednie postępowanie konieczne jest jedynie w celu ustalenia, że własność nieruchomości rolnej została na mocy omawianej ustawy nabyta. Orzeczenie stwierdzające ten fakt nie jest zatem orzeczeniem tworzącym prawo, a jedynie potwierdzającym istnienie prawa.

 

Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo, gdzie w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w Koninie z siedzibą w Słupcy z 07.07.1976 r. I Cz 273/76 wskazano, iż rolnik nabywający z mocy art. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych własność gospodarstwa rolnego staje się jego właścicielem z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem 04.11.1971 r. Ponadto śmierć rolnika po wejściu w życie cytowanej ustawy a przed wydaniem aktu własności ziemi na podstawie jej art. 1 nie ma wpływu na nabyte już przez niego prawo własności gospodarstwa rolnego. W takim wypadku rolnik może rozporządzać w testamencie tym gospodarstwem rolnym i w chwili jego śmierci spadkobiercy stają się właścicielami tego gospodarstwa.

 

Zmiana właściciela nie ma zasadniczo wpływu na inne prawa dotyczące uwłaszczonej nieruchomości, gdyż obciążające dotychczas nieruchomość ograniczone prawa rzeczowe i dożywocie pozostają w mocy.

 

Zmianie uległa właściwość organów odpowiednich do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości rolnej, o ile bowiem uprzednio właściwe były organy administracji, o tyle z wejściem w życie ustawy z 1982 r. sprawy te przejęły sądy. Zmiana ta stworzyła w praktyce wątpliwości co do krzyżowania się kompetencji obu wymienionych organów.

 

Uchwałą z 11.09.1986 r. III CZP 65/86 Sąd Najwyższy stwierdził, że nie jest dopuszczalna droga sądowa dla rozpoznania złożonego po 05.04.1982 r. wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, jeżeli przed wejściem w życie ustawy z 26.03.1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych właściwy organ administracji państwowej odmówił takiemu żądaniu tej samej osoby decyzją ostateczną.

 

Obecnie postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej odbywa się w drodze postępowania nieprocesowego na wniosek osoby zainteresowanej, który składa się w sądzie właściwym według miejsca położenia nieruchomości. Sąd przeprowadza rozprawę.

 

We wniosku należy wskazać dane personalne i adresy uczestników postępowania – osób zainteresowanych wynikiem postępowania, w szczególności poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców. Koniecznym jest również wskazanie dowodów (np. świadków) na okoliczność samoistnego posiadania nieruchomości.

 

Niezbędnym dokumentem jest aktualny odpis z księgi wieczystej lub zaświadczenie, że nieruchomość nie posiada założonej księgi wieczystej. Potrzebne może być złożenie aktualnego wypisu z ewidencji gruntów oraz kopii mapy ewidencyjnej zaopatrzonych w klauzulę, że są przeznaczone do dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, że nieruchomość nie była przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego w postępowaniu administracyjnym.

 

Wysokość opłaty od wniosku, zgodnie z art. 23 pkt 1) ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), wynosi 40 zł.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

wersja do druku

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 - 0 =

15.04.2012

Dzień dobry, do artykułu dotyczącego postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości rolnej na podstawie ustawy z 1971 r. wkradła się pewna nieścisłość. W tekście można przeczytać, że "Wysokość opłaty od wniosku, zgodnie z art. 23 pkt 1) ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynosi 40 zł.".
Sam przepis art. 23 u.k.s.c. w pkt 1) stanowi, że opłatę stałą w kwocie 40 złotych pobiera się od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub samodzielnej jego części, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W ustawie z 1982 r. znajduje się taki przepis szczególny, tj. art. 5 § 4: Postępowanie (w sprawach wymienionych w § 1) jest wolne od opłat sądowych.
Pozdrawiam.

Życzliwy

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

 

 

 

»Podobne materiały

Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie

W 1977 r. moi rodzice kupili od sąsiada kawałek gospodarstwa rolnego (o powierzchni ok. 1,5 ha). Umówili się, że wkrótce podpiszą akt notarialny (sąsiad był w trakcie regulowania kwestii własności tej ziemi), ale ostatecznie nigdy do tego nie doszło. Rodzice od 1977 r. uprawiali to pole, prowadzili hodowlę zwierząt, płacili podatki od nieruchomości. Obecnie nie żyją już ani oni, ani sąsiad (poprzedni właściciel), umowa kupna-sprzedaży zaginęła, a spadkobierca sąsiada utrzymuje, że transakcja nie miała miejsca. Co mogę zrobić? Czy mam prawo do nabycia tej nieruchomości przez zasiedzenie? Dodam, że na tej działce stoi dom, w którym jestem zameldowany; prowadzę tam też nadal hodowlę zwierząt.

 

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 3
  • 2
  • 4
  • 5
  • 2
  • 9
wizytówka