Mamy 7054 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

Uregulowanie sprawy własności mieszkania rodziców

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 09.04.2017

Mój ojciec zmarł 23 lata temu. Dotychczas nie przeprowadzaliśmy postępowania spadkowego. Rodzice byli właścicielami mieszkania. Obecnie chcielibyśmy (tzn. mama, ja i brat) uregulować prawnie sprawę własności. Mieszkam za granicą od kilkunastu lat, jak wygląda postępowanie w takiej sytuacji? Czy mogę zrzec się spadku (czyli części mieszkania) na rzecz mamy lub brata?

Iryna Kowalczuk

Z uwagi na to, że Pana ojciec wraz z matką byli współwłaścicielami mieszkania, to w skład spadku po zmarłym ojcu wszedł udział wynoszący połowę tego mieszkania. Skoro własność mieszkania stanowi składnik majątku wspólnego małżeńskiego, dział spadku po Pana ojcu powinien być przeprowadzony łącznie z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego. Wynika to z art. 689 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), który wskazuje, iż jeżeli cały majątek spadkowy lub poszczególne rzeczy wchodzące w jego skład stanowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu.

 

Spadek po Pana ojcu, o ile nie pozostawił on testamentu, nabył zatem Pan, Pana mama oraz brat, każdy po 1/3 udziału w spadku.

 

Jako że w skład spadku wchodzi udział 1/2 w majątku wspólnym małżeńskim, to Pan oraz dwoje pozostałych spadkobierców nabyliście w spadku udziały po 1/6 we własności mieszkania.

 

Dział spadku połączony z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego może polegać na przyznaniu np. jednemu spadkobiercy własności wszystkich rzeczy wchodzących w skład spadku po Pana ojcu bez spłat (lub ze spłatą) na rzecz pozostałych spadkobierców. Nie ma ku temu przeszkód prawnych, o ile wszyscy spadkobiercy wyrażą na to zgodę.

 

Sądowy dział spadku połączony z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego na podstawie zgodnego projektu podziału przedłożonego przez wszystkich spadkobierców jest faktycznie najtańszą formą przeprowadzenia postępowania działowego, jeżeli w skład spadku wchodzą przedmioty majątkowe o dużej wartości.


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Stosownie do art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.), opłata od wniosku o dział spadku jest stała i wynosi 500 złotych, a jeżeli ten wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, opłata wynosi 300 złotych.

 

Art. 38 ust. 1 ustawy wskazuje, iż opłatę stałą w kwocie 1000 złotych pobiera się od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej.

 

Wedle ust. 2 art. 38 ustawy, jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

 

Mając na względzie powyższe przepisy ustawy, należy wskazać, iż opłata sądowa od wniosku o dział spadku połączony z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego, jeżeli zawiera on projekt zgodnego podziału, wyniesie 600 zł.

 

Okoliczność, że jeden ze spadkobierców przebywa poza granicami Polski nie musi być dużym problemem w przeprowadzeniu postępowania działowego w sądzie.

 

Postępowanie o dział spadku i podział majątku wspólnego odbywa się w ramach postępowania nieprocesowego. Jak wskazuje art. 513 K.p.c. – niestawiennictwo uczestników nie tamuje rozpoznania sprawy. Przepisów o wyroku zaocznym nie stosuje się.

 

Tak więc istnieje możliwość, że sąd wyda postanowienie w sprawie podziału bez obecności Pana na rozprawie.

 

Może Pan także ustanowić pełnomocnika, który będzie Pana reprezentował przed sądem. Art. 86 K.p.c. wskazuje, iż strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.

 

W myśl art. 87 § 1 K.p.c. – pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

 

Może Pan zatem ustanowić Pana mamę lub brata pełnomocnikiem. Pełnomocnictwo może być albo procesowe – bądź to ogólne, bądź do prowadzenia poszczególnych spraw – albo do niektórych tylko czynności procesowych (art. 88 K.p.c.).

 

Zgodnie z art. 91 K.p.c. – pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:

 

  1. wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;
  2. wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;
  3. udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;
  4. zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;
  5. odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

 

Jeżeli upoważni Pan kogoś do reprezentowania Pana przed sądem w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku oraz postępowania działowego, to ta osoba będzie reprezentowała Pana przez sądem. W Pańskim imieniu ta osoba będzie mogła składać w toku postępowania wnioski, pisma itp., a sąd będzie kierował korespondencję dla Pana na ręce tej osoby.

 

Pełnomocnictwo procesowe nie wymaga formy notarialnej lub poświadczonej urzędowo. Może zostać ono udzielone w formie zwykłej pisemnej lub być złożone ustnie do protokołu.

 

Stosownie do art. 681 K.p.c. – jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego, stosując przepisy rozdziału.

 

Jeżeli więc nie było przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po Pana ojcu, to można połączyć postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku z postępowaniem działowym. Ze względu na wskazany powyżej przepis art. 681 K.p.c. pełnomocnictwo procesowe powinno być udzielone do postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i do postępowania działowego.

 

Pan powinien zatem napisać pełnomocnictwo o treści: Ja, IMIĘ NAZWISKO, ur. DATA URODZENIA, zamieszkały: ADRES ZAMIESZKANIA, nr PESEL (o ile Pan posiada) ustanawiam niniejszym moim pełnomocnikiem procesowym mojego (brata) IMIĘ NAZWISKO, ur. DATA URODZENIA, zamieszkałego (ADRES ZAMIESZKANIA), nr PESEL, i upoważniam go do reprezentowania mnie w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku po moim ojcu IMIĘ NAZWISKO, zmarłym w dniu (DATA ŚMIERCI) oraz w postępowaniu o dział spadku po moim ojcu i podział majątku wspólnego małżeńskiego, stosownie do przełożonego w sądzie projektu podziału.

 

Takie pełnomocnictwo napisane ręcznie lub maszynowo (komputerowo) i podpisane przez Pana będzie wystarczające do reprezentowania przed sądem.

 

Art. 89 § 1 K.p.c. wskazuje, iż pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem dla strony przeciwnej. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zdania pierwszego nie stosuje się w przypadku dokonania czynności procesowej w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jednak pełnomocnik powinien powołać się na pełnomocnictwo, wskazując jego datę, zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87.

 

Mając na względzie powyższy przepis, wraz ze złożeniem wniosku do sądu powinno zostać także złożone pełnomocnictwo. Może się zdarzyć, że sąd zażąda uwierzytelnienia pełnomocnictwa (ale wyłącznie wówczas, gdyby miał jakieś wątpliwości). Gdyby tak się stało, to Pan powinien udać się do konsula RP lub notariusza w celu poświadczenia podpisu na pełnomocnictwie.

 

Poświadczenie własnoręczności podpisu następuje poprzez złożenie podpisu w obecności konsula, który potwierdza tożsamość osoby składającej podpis na podstawie okazanego dokumentu tożsamości.

 

Gdyby Pan poświadczał własnoręczność swojego podpisu przez notariusza publicznego, to wówczas musiałby uzyskać także klauzulę apostille, wydawaną przez odpowiednie organy w kraju, w którym Pan przebywa. Myślę jednak, że prawdopodobieństwo tego, iż sąd zażąda urzędowego poświadczenia podpisu pod pełnomocnictwem, jest niewielkie.

 

Jako że dział spadku i podział majątku wspólnego małżeńskiego ma być przeprowadzony na podstawie zgodnego projektu przedłożonego przez strony, warto aby Pan podpisał się osobiście pod tym projektem.

 

Jeżeli więc stworzycie Państwo projekt działu spadku połączonego z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego, to proszę podpisać ten projekt, a także wniosek o wszczęcie postępowania i przesłać je mamie lub bratu pocztą, a następnie żeby ten wniosek podpisali pozostali spadkobiercy i żeby dopiero po podpisaniu przez wszystkich uczestników tego projektu i wniosku o przeprowadzenie postępowania działowego został złożony w sądzie wraz z pełnomocnictwem.

 

Oczywiście może się zdarzyć, że mimo ustanowienia pełnomocnika, podpisania przez Pana wniosku o przeprowadzenie postępowania działowego i zgodnego projektu podziału majątku, sąd wezwie Pana do osobistego stawiennictwa na rozprawie, np. w celu odebrania zapewnienia spadkowego.

 

W myśl art. 671 § 1 K.p.c., za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę.

 

Wedle § 2 art. 671 K.p.c. – w zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome o:

 

  1. istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi
  2. testamentach spadkodawcy.

 

Pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym sędzia powinien uprzedzić składającego zapewnienie (art. 671 § 3 K.p.c.).

 

Jeżeli sąd wezwie Pana do osobistego stawiennictwa na rozprawie, a Pan nie będzie mógł stawić się w sądzie na tę rozprawę, to będzie Pan mógł wystąpić do sądu o przesłuchanie Pana przez polskiego konsula, jednocześnie wyjaśniając powody, dla których nie będzie Pan mógł stawić się w sądzie na jego wezwanie (duża odległość, koszty, brak czasu itp.)

 

Istnieje możliwość przesłuchania Pana przez konsula. Art. 1134 K.p.c. wskazuje bowiem, iż sądy mogą występować do polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego o przeprowadzenie dowodu lub o doręczenie pisma, jeżeli osoba mająca być przesłuchana lub odbiorca pisma jest obywatelem polskim przebywającym za granicą.

 

Reasumując, w sprawie sugerowałabym:

 

  1. sporządzenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku połączony z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego wraz z projektem tego podziału;
  2. podpisanie wniosku i projektu podziału przez Pana;
  3. sporządzenie przez Pana pisemnego pełnomocnictwa dla mamy lub brata do reprezentowania Pana przed sądem w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i postępowaniu działowym;
  4. złożenie w sądzie podpisanych przez wszystkich spadkobierców zmarłego ojca wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i o dział spadku wraz z podpisanym przez wszystkich projektem podziału oraz podpisanym przez Pana pełnomocnictwem.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V minus jeden =

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

»Podobne materiały

Koszty przyjęcia spadku po ojcu

Z jakimi kosztami wiąże się przyjęcie spadku po ojcu (w skład majątku wchodzi mieszkanie), jeśli spadkobierców jest dwóch – ja i moja siostra? Jaki byłby podatek, gdyby tata dokonał darowizny?

wizytówka Szukamy prawników »