Autor: Jakub Bonowicz

Tworzenie stron internetowych a podpisanie umowy oraz prawa autorskie do strony

Zajmuję się od niedawna tworzeniem stron internetowych. Nie wiem jednak, jak wygląda kwestia praw autorskich i ich przeniesienia na klienta. Czy to, że świadczę usługi na odległość, ma też jakiś wpływ? Proszę o pomoc.

Istotne są dwie kwestie:

1. fakt, że świadczy Pani usługi na odległość (przy użyciu strony internetowej);
2. kwestia przeniesienia praw autorskich.

Świadczenie usług na odległość

Po pierwsze, skoro oferuje Pani usługi na odległość, za pośrednictwem środków masowego przekazu, sieci teleinformatycznych, to jest Pani obowiązana – na podstawie art. 21 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – do podania w ofercie co najmniej następujących danych:

1. firmy przedsiębiorcy (nazwy);
2. NIP;
3. siedziby i adresu przedsiębiorcy.

To jednak nie wszystko. Polskie prawo dotyczące e-commerce nakłada na przedsiębiorcę internetowego cały szereg różnych obowiązków (w wielu wypadkach niezbyt sensownych i często pomijanych).

Pierwsze pytanie: czy Pani działalność ma charakter świadczenia usług drogą elektroniczną?

Reguluje to ustawa z 18.07.2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2002 r. Nr 144, poz. 1204) i nakłada na usługodawcę liczne (nieraz dość uciążliwe i kosztowne) obowiązki. Zgodnie z art. 2 pkt 4 świadczenie usługi drogą elektroniczną jest to wykonanie usługi świadczonej bez jednoczesnej obecności stron (na odległość) poprzez przekaz danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłanej i otrzymywanej za pomocą urządzeń do elektronicznego przetwarzania, włącznie z kompresją cyfrową, i przechowywania danych, która jest w całości nadawana, odbierana lub transmitowana za pomocą sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z 16.07.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne. Sama ta definicja jest dosyć skomplikowana i niewiele wyjaśnia, ważniejsza jest praktyka.

W pojęciu świadczenia usług drogą elektroniczną mieści się szereg działań prowadzonych on-line (usługa wyszukiwania różnego rodzaju treści w internecie, przesyłania i przechowywania danych, oferowania informacji handlowych, zawieranie umów on-line) – tak M. Świerczyński [w:] J. Gołaczyński i in. Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną, Komentarz, Oficyna 2009, Komentarz do art. 2, Nb 28.

Podstawowym warunkiem uznania usługi za świadczoną drogą elektroniczną jest to, że wykonanie usługi powinno nastąpić bez jednoczesnej obecności stron (na odległość). Przy czym decydująca przy rozstrzygnięciu, czy dana usługa jest świadczona na odległość, powinna być ocena, czy możliwe „jest również zamówienie danej usługi bezpośrednio u usługodawcy, to jest w jego placówce handlowej, a nie drogą elektroniczną” (X. Konarski, Komentarz do ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, wyd. Diffin, s. 67). Jeżeli tak nie jest, to usługa nie jest świadczona drogą elektroniczną.

W Pani wypadku strona internetowa wraz z całą infrastrukturą jest tylko środkiem komunikacji z odbiorcami, a nie środkiem świadczenia usług. Klient może przecież np. przyjść do Pani do domu i zamówić stronę internetową, omawiając szczegóły. Nie musi korzystać z internetu. „Samo dostarczanie dóbr (również plików ze stronami internetowymi), choćby następowało ono w wyniku wykonania zawartej elektronicznie umowy, nie jest objęte pojęciem usługi informacyjnej, tj. usługi świadczonej drogą elektroniczną” (M. Świerczyński, op. cit., Nb 43).

W moim przekonaniu oferowanie za pomocą strony internetowej tworzenia stron internetowych nie stanowi świadczenia usług drogą elektroniczną w rozumieniu tej ustawy ze względu na to, że taka usługa z istoty swej nie musi być wykonywana za pomocą sieci. Nie zmienia tego fakt, że klient otrzymuje np. gotową grafikę na stronę w postaci pliku transmitowanego przez pocztę elektroniczną.

Natomiast ma Pani obowiązki wynikające z dwóch innych ustaw:

1. Ustawa z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, („u.o.n.p.k.”) – dotyczy ona obowiązków przedsiębiorcy wobec konsumentów, z którymi zawierane są umowy na odległość (a więc za pomocą internetu). Przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy ktoś, kto korzysta z Pani usług, jest konsumentem (najczęściej osoba zamawiająca stronę prywatną).
2. Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – określa ona obowiązki przedsiębiorcy składającego ofertę w postaci elektronicznej, zapraszającego drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób.

Oznacza to, że powinna Pani zawrzeć następujące informacje:

1. Oznaczyć usługodawcę (Panią) – oznaczenie usługodawcy powinno zawierać:
   1. imię i nazwisko (nazwę),
   2. adres zamieszkania,
   3. organ, który zarejestrował działalność gospodarczą,
   4. numer, pod którym przedsiębiorca zarejestrował działalność.
2. Podać szczegółowe informacje dotyczące umowy zawieranej z klientem:
   1. Czynności techniczne składające się na procedurę zawarcia umowy (art. 66¹ § 2 pkt 1 K.c.). Należy pamiętać, że dla wielu użytkowników korzystanie z usług sieciowych wciąż wiąże się z lękiem i obawą, a także trudnościami natury technicznej. Usługodawca musi więc np. określić, czy użytkownik otrzymuje link z aktywacją konta czy usługi, w jaki sposób dokonuje płatności, jakie systemy transakcji on-line obsługuje i akceptuje itp.
   2. Języki, w których umowa może być zawarta (art. 66¹ § 2 pkt 5 K.c.).
   3. Istotne właściwości świadczenia i jego przedmiotu (art. 9 ust. 1 pkt 2 u.o.n.p.k.).
   4. Skutki prawne potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty (art. 66¹ § 1 pkt 2 K.c.).
   5. Cena lub wynagrodzenie, obejmujące wszystkie ich składniki, a w szczególności cła i podatki (art. 9 ust. 1 pkt 3 u.o.n.p.k.). W szczególności należy wskazać, czy wynagrodzenie usługodawcy za świadczoną usługę zawiera w sobie podatek VAT. W razie braku takiego wskazania postanowienie niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść użytkownika.
   6. Zasady zapłaty ceny lub wynagrodzenia (art. 9 ust. 1 pkt 4 u.o.n.p.k.).
   7. Koszty oraz termin i sposób dostawy (art. 9 ust. 1 pkt 5 u.o.n.p.k.).
   8. Prawo odstąpienia od umowy w terminie 10 dni, ze wskazaniem wyjątków, o których mowa w art. 10 ust. 3 u.o.n.p.k. Chodzi tutaj o prawo konsumenta, który zawarł umowę na odległość, do odstąpienia od umowy bez podania przyczyn. Termin ten liczy się – w przypadku umowy dotyczącej rzeczy – od dnia jej wydania, a w przypadku umowy o świadczenie usług – od dnia jej zawarcia. W przypadku usług zamówienia strony internetowej zastosowanie znajdzie tutaj art. 10 ust. 3 pkt 1 oraz 5 – wyłączają one prawo odstąpienia od umowy, w przypadku gdy świadczenie usług rozpoczęło się za zgodą konsumenta przed upływem terminu 10-dniowego lub też w przypadku świadczeń o właściwościach określonych przez konsumenta w złożonym przez niego zamówieniu lub ściśle związanych z jego osobą.
   9. Koszty wynikające z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli są one skalkulowane inaczej niż wedle normalnej taryfy (art. 9 ust. 1 pkt 7 u.o.n.p.k.).
   10. Termin, w jakim oferta lub informacja o cenie albo wynagrodzeniu mają charakter wiążący (art. 9 ust. 1 pkt 8 u.o.n.p.k.).
   11. Minimalny okres, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenie ciągłe lub okresowe (art. 9 ust. 1 pkt 9 u.o.n.p.k.).
   12. Prawo wypowiedzenia umowy, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.o.n.p.k. Chodzi tutaj o prawo wypowiedzenia umowy o świadczenie ciągłe lub okresowe, jeżeli czas trwania umowy nie jest oznaczony (np. bezterminowa rejestracja w serwisie). W takim wypadku każda ze stron może wypowiedzieć umowę bez wskazania przyczyn, z zachowaniem terminu miesięcznego, chyba że strony zastrzegły krótszy termin wypowiedzenia.
3. Informacje o charakterze techniczno-organizacyjnym – aktualna informacja o:
   1. zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczenia i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy (art. 66¹ § 2 pkt 3 K.c.);
   2. metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które usługodawca jest obowiązany udostępnić drugiej stronie (art. 66¹ § 2 pkt 4 K.c.);
   3. kodeksach etycznych, które stosuje, oraz ich dostępności w postaci elektronicznej (art. 66¹ § 2 pkt 6 K.c.).
4. Informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego: miejsce i sposób składania reklamacji (art. 9 ust. 1 pkt 10 u.o.n.p.k.). Zwykle reklamacja składana jest drogą elektroniczną na wskazany przez usługodawcę adres.

W zasadzie najlepiej to zrobić w ten sposób: skoro zawiera Pani umowy o wykonanie strony internetowej, to należy sporządzić umowę i określić w niej wszystkie ww. elementy. Nie musi Pani podpisywać takiej umowy z klientami – wystarczy, że jej treść znajdzie się na Pani stronie internetowej ze wzmianką, że zamówienie usługi u Pani odbywa się według zasad określonych w tejże umowie. Oczywiście klient musi być wyraźnie poinformowany o treści umowy i musi mieć do niej łatwy dostęp.

Umowy, które Pani będzie zawierała, to umowy o dzieło (art. 627 Kodeksu cywilnego) – takie umowy nie wymagają formy pisemnej (czyli złożenia podpisów przez strony), mogą być więc zawierane na odległość, elektronicznie, nawet bez certyfikowanego podpisu elektronicznego.

Ponadto teoretycznie powinna Pani udostępnić konsumentowi informacje, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.o.n.p.k.: imię, nazwisko, firma (nazwa), numer EDG, organ, który zarejestrował – na piśmie (art. 9 ust. 4 u.o.n.p.k.), najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia usługi przez Panią. Przepis ten jest jednak martwy. Absurdem byłoby wysyłanie do konsumenta listu z informacjami, o których mowa wyżej, nie mówiąc już o straconym czasie i kosztach. Wystarczy wysłanie e-maila z takimi informacjami, nawet w stopce (chociaż mail to nie jest forma pisemna!).

Prawa autorskie

Uregulowane jest to w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 04.02.1994 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 83).

Przedmiotem prawa autorskiego jest utwór – każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiekolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (art. 1 ust. 1). Strona WWW jest co do zasady utworem (zwykle spełnia te cechy), a zatem podlega prawno-autorskiej ochronie. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Tak więc to Pani przysługują prawa autorskie do tworzonych przez Panią dzieł, nawet jeśli wykonuje je Pani na czyjeś zlecenie (pomijając przypadki, gdy wykonuje je Pani na podstawie umowy o pracę – wówczas co do zasady prawa te przysługują pracodawcy – art. 12 ust. 1).

Prawa autorskie dzielą się na osobiste (osobista więź twórcy z utworem), które zawsze pozostają przy twórcy, oraz majątkowe (prawo do eksploatacji utworu). Jeśli chodzi o autorskie prawa majątkowe, to:

1. mogą być one przeniesione na inne osoby w drodze umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych
2. albo twórca może jedynie upoważnić inną osobę do korzystania ze swojego utworu (licencja).

Przy umowie o przeniesienie autorskich praw majątkowych prawa te przechodzą na nabywcę. To on decyduje o eksploatacji utworu i jego wykorzystywaniu (oczywiście w granicach zakreślonych umową). Natomiast przy licencji autorskie prawa majątkowe pozostają przy Pani. Licencjobiorca może jedynie korzystać z utworu. Może Pani taką licencję wypowiedzieć i wówczas po upływie okresu wypowiedzeniu prawo do korzystania z utworu nie przysługuje licencjobiorcy. Biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia ze stroną WWW, to zdecydowanie bardziej potrzebom obrotu odpowiada to, że zamawiający stronę nabędzie do niej autorskie prawa majątkowe.

Wszystko byłoby dobrze, gdyby nie to, że zgodnie z art. 53 pr. aut. umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności! Oznacza to, że jeśli Pani oraz kontrahent nie macie certyfikowanych podpisów elektronicznych, to do przeniesienia praw autorskich majątkowych niezbędne jest złożenie podpisów pod umowami. Bez tego umowa jest nieważna i co najwyżej domniemywa się, że udzielona została jedynie licencja (art. 65 pr. aut.). Oczywiście nabycie praw autorskich leży w interesie klienta, a nie Pani, ale z pewnością zależy Pani na zadowolonych klientach.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

Kategoria: IT

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku