ePorady24.pl Prawo spadkowe Testament Testament ustny
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Opublikowane: 03.12.2007

Testament ustny

Artykuł omawia zagadnienia związane z instytucją testamentu ustnego.

Testament ustny to jeden z testamentów szczególnych, które mogą zostać sporządzone tylko w określonych okolicznościach wskazanych przez przepisy prawa, po spełnieniu określonych przesłanek przewidzianych w przepisach prawa oraz charakteryzują się mocą ograniczoną czasowo.

 

Zgodnie z art. 952 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu (własnoręcznej, notarialnej, oświadczenia przed osobą urzędową) jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie, przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

 

Obawa rychłej śmierci musi być uzasadniona obiektywnymi okolicznościami. W grę mogą wchodzić takie stany chorobowe lub skutki nagłych wypadków, które w świetle wiedzy medycznej oraz doświadczenia życiowego mogą spowodować rychły zgon spadkodawcy. Ważne w tym względzie będą również indywidualne cechy organizmu spadkodawcy. Podkreślmy – obawa rychłej śmierci musi istnieć w chwili sporządzania testamentu.

 

O testamencie ustnym możemy też mówić, kiedy spadkodawca składa oświadczenie woli na wypadek śmierci w sytuacji, w której ze względu na obiektywne okoliczności nie ma on możliwości sporządzenia testamentu w zwykłej formie lub sporządzenie takiego testamentu byłoby bardzo utrudnione. Taka okoliczność miałaby miejsce, gdyby spadkodawca nie był w stanie sporządzić testamentu własnoręcznego lub gdyby nie mógł udać się do osoby urzędowej uprawnionej do przyjęcia oświadczenia (np. do wójta, notariusza) lub osoby tej nie można było przywołać do spadkodawcy.

 

Aby testament ustny był ważny, spadkodawca, co wynika z art. 952 § 1 K.c., musi oświadczyć swoją ostatnią wolę ustnie. Oznacza to, że powinien on w obecności świadków wyraźnie stwierdzić, co i komu przeznacza na wypadek śmierci.

 

Aby oświadczenie spadkodawcy było ważne, musi on oświadczyć swoją wolę w obecności co najmniej trzech świadków. Wszyscy oni muszą być jednocześnie obecni przy składaniu przez spadkodawcę oświadczenia ostatniej woli i muszą mieć świadomość tego, iż są świadkami testamentu ustnego. Jak wskazał Sąd Najwyższy, Izba cywilna w postanowieniu z dnia 14 lipca 2005 r. (sygn. akt. III CK 688/2004), świadkiem testamentu ustnego jest osoba, do której spadkodawca kieruje swoje oświadczenie woli, która jest obecna przy jego składaniu, jest świadoma swojej roli świadka testamentu, gotowa do jej spełnienia i rozumie treść oświadczenia spadkodawcy. W miarę możliwości powinna to być osoba specjalnie wezwana przez spadkodawcę do spełnienia takiej roli.

 

Nie każda osoba może być świadkiem testamentu ustnego. Według art. 956 K.c. nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:

 

  1. kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych,
  2. niewidomy, głuchy lub niemy,
  3. kto nie może czytać i pisać,
  4. kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament,
  5. skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

 

Natomiast art. 957 § 1 K.c. wskazuje, iż nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

 

Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w art. 957 § 1 K.c., nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.

 

Istnieją dwa sposoby stwierdzenia treści testamentu ustnego. Zgodnie z art. 952 § 2 K.c. treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.

 

Drugi sposób określony jest w § 3 artykułu 952 K.c., według którego w wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została stwierdzona przez spisanie oświadczenia spadkodawcy, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

 

Stwierdzenie treści testamentu ustnego jest zatem dopuszczalne po spełnieniu następujących warunków:

 

  1. treść testamentu nie została stwierdzona w piśmie sporządzonym zgodnie z art. 952 § 2 K.c.,
  2. spadkodawca zmarł,
  3. nie upłynęło 6 miesięcy od chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).

 

Termin sześciu miesięcy, określony w art. 952 § 3 K.c., ma istotne znaczenie, ponieważ sąd spadku nie może przesłuchać w charakterze świadka osoby wskazanej po upływie sześciu miesięcy od otwarcia spadku, nawet gdy postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku wszczęte zostało wcześniej (tak orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2003 r., sygn. akt. 186/01).

 

Zgodnie z art. 955 Kodeksu cywilnego testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

 

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden + 4 =

 

 

 

»Podobne materiały

Testament ustny

Czy testament sporządzany w stanie zagrożenia śmiercią musi być napisany przez spadkodawcę własnoręcznie, czy wystarczy własnoręczny podpis? Czy musi być obecnych 3 świadków przy sporządzaniu tej formy testamentu, czy istnieją okoliczności zezwalające na 2 świadków? Czy wyklucza się jako świadka spadkobiercę? Jaki stopień pokrewieństwa ze spadkobiercą wyklucza świadka sporządzenia testamentu?

Testament szczególny

Zmarła moja ciocia, która nie miała dzieci ani męża. Jej rodzice również nie żyją. Ciocia zostawiła testament. Problem w tym, że został on spisany przez sąsiada, ponieważ ciocia była ciężko chora i nie mogła pisać. W zasadzie było tylko dwóch świadków. Teoretycznie trzecim świadkiem był mój tata (brat cioci), ale chyba sąd by tego nie uznał. Ciocia uczyniła mnie swoim spadkobiercą. Ja i mój ojciec opiekowaliśmy się nią, ale domyślam się, iż nie ma to znaczenia w sprawie spadkowej. Czy sąd uzna dokument spisany przez sąsiada za testament szczególny (ustny)? Czy dziedziczenie po cioci nastąpi według ustawy? Mój tata miał jeszcze brata, który nie żyje od wielu lat. Czy dzieci tego zmarłego brata i mój ojciec będą spadkobiercami ustawowymi?

Zapytaj prawnika ›

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 2
  • 7
  • 9
  • 8
  • 0
  • 0
wizytówka