Opublikowane: 04.05.2009

Autor: Łukasz Obrał

Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej

Artykuł przedstawia świadczenia pieniężne, o jakie osoby w trudnej sytuacji mogą ubiegać się z pomocy społecznej.

Osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji, zwłaszcza materialnej, mogą ubiegać się o świadczenia z pomocy społecznej. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. (j.t. Dz. U. 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze. zm.).

W myśl art. 7 tejże ustawy pomocy społecznej udziela się z powodu:

• ubóstwa,
• sieroctwa,
• bezdomności,
• bezrobocia,
• niepełnosprawności,
• długotrwałej lub ciężkiej choroby,
• przemocy w rodzinie,
• potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,
• bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
• braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze,
• trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy,
• trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
• alkoholizmu lub narkomanii,
• zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej,
• klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Prawo do świadczeń przysługuje osobom i rodzinom, których posiadane dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych ustalonych w oparciu o próg interwencji socjalnej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z wymienionych wyżej okoliczności.

W systemie pomocy społecznej przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Od 1 października 2006 r. kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej jest dochód nieprzekraczający kwoty 477 zł netto miesięcznie, natomiast dla osoby w rodzinie – 351 zł netto miesięcznie. Dodać można, że rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty uprawniające do zasiłków okresowego i celowego.

Według art. 13 ustawy o pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń.

Według ustawy o pomocy społecznej możliwe jest uzyskanie następujących świadczeń pieniężnych:

1. zasiłku stałego,
2. zasiłku okresowego,
3. zasiłku celowego,
4. specjalnego zasiłku celowego,
5. zasiłku i pożyczki na ekonomiczne usamodzielnienie,
6. pomocy dla rodzin zastępczych,
7. pomocy na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki osobom opuszczającym niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych, domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze oraz rodziny zastępcze,
8. świadczeń pieniężnych na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla uchodźców.

Zasiłek stały

Zasiłek stały w myśl art. 37 ustawy o pomocy społecznej jest to świadczenie obligatoryjne przysługujące osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, spełniającym kryterium dochodowe. Ustala się go w wysokości:

• w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby,
• w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie.

Kwota zasiłku nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie, zaś od 1 października 2006 r. maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 444 zł. Świadczenie to jest zadaniem zleconym gminie, finansowanym z budżetu państwa.

Zasiłek okresowy

Zasiłek okresowy według art. 38 ustawy o pomocy społecznej jest to świadczenie przysługujące osobom i rodzinom bez dochodów lub o dochodach niższych niż ustawowe kryterium oraz zasobach pieniężnych nie wystarczających na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, zwłaszcza ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie.

Zasiłek okresowy ustala się:

• w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie,
• w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny.

Kwota tak ustalonego zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między:

• kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;
• kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł. Okres, na jaki przyznawane jest to świadczenie, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Wypłata zasiłku jest zadaniem własnym gminy, dotowanym z budżetu państwa.

Zasiłek celowy

Na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej może być przyznawany zasiłek celowy. Jest to świadczenie fakultatywne przyznawane na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zasiłek ten przyznawany jest osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w ustawie.

Zasiłek celowy specjalny

W myśl art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny zasiłek celowy – w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Jest to świadczenie bezzwrotne. Natomiast przywołany przepis przewiduje także możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego, ale na zasadach zwrotu części lub całości kwoty wypłaconego świadczenia.

Osobom bezdomnym i innym osobom nieposiadającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń zdrowotnych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany również w formie biletu kredytowanego.

Art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przewiduje możliwość przyznania pomocy pieniężnej na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego. W takim przypadku zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Natomiast art. 40 ust. 2 wymienionej ustawy daje możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Świadczenie to może być przyznane osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. W takim przypadku może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Pomoc w formie opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe

Jedną z form zasiłku celowego specjalnego jest przewidziana w art. 42 ust. 1 pomoc w formie opłacania przez ośrodek pomocy społecznej składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Pomoc ta przysługuje osobie, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem.

Pomoc w formie opłacania składek jest udzielana, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby opiekującej się nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury albo renty. O opłacanie składek mogą ubiegać się również osoby, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie.

Ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Należy pamiętać, że konieczność sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad osobami bliskimi musi być stwierdzona przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego w zaświadczeniu wydanym nie wcześniej niż na 14 dni przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia.

Składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie przysługuje osobie, która w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia:

• ukończyła 50 lat i nie posiada okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) wynoszącego co najmniej 10 lat,
• posiada okres ubezpieczenia (składkowy i nieskładkowy) wynoszący 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.

Pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie się

Na mocy art. 43 ustawy o pomocy społecznej może być przyznana pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie. Jest to świadczenie fakultatywne i może być przyznane:

• w formie pieniężnej – w postaci jednorazowego zasiłku celowego lub nieoprocentowanej pożyczki, która może być umorzona w całości lub w części, jeżeli przyczyni się do szybszego osiągnięcia celów pomocy społecznej,
• w formie rzeczowej – polega na udostępnieniu maszyn i narzędzi pracy stwarzających możliwość zorganizowania własnego warsztatu pracy oraz urządzeń ułatwiających niepełnosprawnym pracę. Przedmioty te i urządzenia są udostępniane na podstawie umowy użyczenia.

Pomoc dla rodzin zastępczych

Rodzinom zastępczym zarówno spokrewnionym jak i niespokrewnionym przysługuje pomoc w formie świadczeń pieniężnych. Wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania pomocy pieniężnej rodzinom zastępczym reguluje Rozporządzenie Ministra polityki społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 2004 r. Nr 233, poz. 2344 ze zm.)

Podstawą ustalenia wysokości pomocy pieniężnej dla rodzin zastępczych jest kwota 1621 zł (nazywana „podstawą”). Wysokość pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, wynosi miesięcznie w przypadku dziecka:

• do 7 lat – 60% podstawy,
• do 7 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności – 80% podstawy,
• od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności – 60% podstawy,
• od 7 do 18 lat, umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich – 60% podstawy,
• od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności i umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich – 80% podstawy.

Jeżeli dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej posiada dochód – kwotę pomocy pieniężnej pomniejsza się o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka, z tym że pomoc pieniężna nie może być niższa niż 20% podstawy.

Rodziny zastępcze niespokrewnione z dzieckiem otrzymują dodatkowo na każde umieszczone u siebie dziecko 10% podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania.

Starosta może przyznać rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka w wysokości do 150% podstawy.

W przypadku gdy na skutek zdarzenia losowego dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej wymaga dodatkowej pomocy, starosta może przyznać rodzinie zastępczej na częściowe pokrycie skutków tego zdarzenia:

• jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości do 50% podstawy albo okresowe świadczenie pieniężne w wysokości do 50% podstawy wypłacane przez okres trwania bezpośrednich skutków tego zdarzenia,
• pomoc w formie rzeczowej o wartości do 50% podstawy.

Zawodowa, niespokrewniona z dzieckiem wielodzietna lub specjalistyczna rodzina zastępcza otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości do 160% podstawy, nie mniej jednak niż 95% podstawy. Ustalając wysokość wynagrodzenia, starosta bierze pod uwagę między innymi ukończenie dodatkowych kursów i szkoleń w zakresie opieki nad dzieckiem oraz doświadczenie w pracy z dziećmi, zwłaszcza okres pełnienia funkcji rodziny zastępczej.

Zawodowa, niespokrewniona z dzieckiem rodzina zastępcza o charakterze pogotowia rodzinnego w okresie pozostawania w gotowości przyjęcia dziecka otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w wysokości 95% podstawy. Z dniem przyjęcia pierwszego dziecka otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w wysokości 160% podstawy.

Rodzina zastępcza może zrezygnować z przysługującej pomocy pieniężnej.

Pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki

Na podstawie art. 88-90 ustawy o pomocy społecznej oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra polityki społecznej z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 45 z późn. zm.) może być przyznana:

• pomoc pieniężna na usamodzielnienie osobom opuszczającym niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych, domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze oraz rodziny zastępcze,
• pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki osobom opuszczającym niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych, domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze oraz rodziny zastępcze,
• pomoc na zagospodarowanie – w formie rzeczowej.

Pomoc dla uchodźców

Na podstawie art. 91 ustawy o pomocy społecznej uchodźcy udziela się pomocy mającej na celu wspieranie procesu jego integracji. W myśl art. 92 ust. 1 pomocy udziela się w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy i obejmuje ona:

1. świadczenia pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego, w wysokości od 420 zł do 1149 zł miesięcznie na osobę;
2. opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne określonej w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia;
3. specjalistyczne poradnictwo.

Pomoc, o której mowa w art. 91 ust. 1 jest realizowana w ramach indywidualnego programu integracji, uzgodnionego między powiatowym centrum pomocy rodzinie a uchodźcą, określającego wysokość, zakres i formy pomocy, w zależności od indywidualnej sytuacji życiowej uchodźcy i jego rodziny.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku