Autor: Artur Bubrowiecki

Spółka LTD w Anglii a zwrot podatku VAT w Polsce

W latach 2004-2009 byłem właścicielem spółki LTD w Anglii. W 2006 r. zakupiłem sporo towaru w Polsce, za który zapłaciłem 22% VAT. Później rozliczyłem wszystko w spółce, zapłaciłem podatek w Anglii, więc wystąpiłem o zwrot VAT-u w Polsce, na co zgodził się urząd skarbowy. W 2009 r. zamknąłem jednak spółkę, zlikwidowałem także jej konta. Urząd skarbowy nagle zaczął twierdzić (powiedziano mi o tym przez telefon), że przelewu nie może dokonać na moje prywatne konto, a przecież to spółki już nie istnieje. Co powinienem teraz zrobić? Czy nie należą mi się odsetki? Czy reaktywacja spółki coś może zmienić w mojej sytuacji?

Zwrot podatku VAT w roku 2007 podmiotom nieposiadającym siedziby lub miejsca zamieszkania albo stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju dokonywany był w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z dnia 29 kwietnia 2004 r. Nr 89, poz. 851 z późn. zm.).

Rozporządzenie to w § 7 wskazywało, iż zwrot podatku jest dokonywany w złotych polskich na rachunek bankowy podmiotu uprawnionego w kraju lub w kraju jego siedziby albo miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności. W przypadku gdy zwrot podatku jest dokonywany na rachunek w kraju siedziby lub miejsca zamieszkania albo stałego miejsca prowadzenia działalności podmiotu uprawnionego, urząd skarbowy nie ponosi kosztów związanych z dokonaniem tego zwrotu. Oznacza to, iż zwrot podatku w oparciu o przepisy tego rozporządzenia dokonywany był na rachunek bankowy firmy, którą, jak rozumiem, w międzyczasie Pan zlikwidował.

Niestety przepisy w tym zakresie są bardzo sztywne, stąd polskie urzędy skarbowe, korzystając z tych absurdalnych uregulowań, odmawiają zwrotu podatku, powołując się na fakt, iż skoro firma (podmiot uprawniony) już nie istnieje, to nie może być mowy o zwrocie tego podatku na rachunek bankowy byłego właściciela tej firmy. Z sytuacją taką mamy do czynienia już od kilku lat i ma ona miejsce nie tylko w sytuacji, gdy o zwrot ubiega się zagraniczny podatnik, ale również wówczas gdy likwidowana jest polska firma.

Na szczęście korzystne dla podatników są rozstrzygnięcia polskich sądów administracyjnych, które nie zgadzają się z takim postępowaniem, powołując się przede wszystkim na zasadę neutralności podatku VAT jako fundamentu europejskiego systemu podatku od wartości dodanej. Przykładowo w wyroku WSA z dnia 19.01.2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 2790/2006) sąd stwierdził, iż przepis art. 87 ust. 2 ustawy o VAT określa jedynie techniczny sposób przekazania nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i nie stanowi materialnoprawnej podstawy do zwrotu tego podatku. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do absurdalnej sytuacji, w której podatnik byłby zmuszony ponosić koszty utrzymania rachunku bankowego związane z prowadzeniem działalności gospodarczej także po jej zakończeniu, jedynie z obawy, iż zamknięcie rzeczonego rachunku narazi go na utratę prawa do zwrotu różnicy podatku. Wprawdzie wyrok ten odnosi się do zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym po zakończeniu działalności, ale z pewnością w drodze analogii może mieć on zastosowanie również w przypadku zwrotu podatku podatnikom zagranicznym.

W podobnym tonie wyrażają się sądy administracyjne od wielu lat, w tym również Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż „podatnik, który skorzystał z prawa do obniżenia podatku należnego i w rozliczeniu za dany miesiąc wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku oraz spełniał w danym okresie rozliczeniowym wymagania ustawowe, w tym wymagania w zakresie rejestracji, nabył prawo do zwrotu różnicy podatku należnego, zaś późniejsze wykreślenie podatnika z rejestru nie pozbawia go «dobrze nabytego prawa»” (wyrok WSA z dnia 21.06.2006 r., sygn. akt I SA/Łd 401/2006).

W moim przekonaniu istnieją więc istotne możliwości korzystnego rozstrzygnięcia Pana sytuacji, lecz nastąpi to dopiero przed sądem. W tym celu należy odwołać się od decyzji urzędu skarbowego do Izby Skarbowej, a następnie po negatywnym stanowisku Izby Skarbowej wystąpić ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Obecnie należy więc czekać na decyzję urzędu skarbowego, proszę jednak skontaktować się z urzędem warszawskim, czy ta decyzja zostanie wysłana – ostatnio nagminne stało się załatwianie spraw z nierezydentami drogę telefoniczną, zwłaszcza w sytuacjach, w których podatnik może się odwołać.

Jeżeli zaś chodzi o odsetki od nieterminowego zwrotu VAT, to należy zwrócić uwagę, że przepisy rozporządzenia z 2004 r. nie określają, czy podatnikowi takie odsetki przysługują. Po raz kolejny pomocne okazać się może orzecznictwo sądowe. W wyroku z dnia 21.04.2009 r. (sygn. akt I FSK 96/08) NSA orzekł, że w sytuacji gdy podmiot zagraniczny otrzymał zwrot VAT z przekroczeniem 6-miesięcznego terminu, przysługują mu odsetki w wysokości takiej samej jak odsetki od nadpłaty. Takie odsetki będą zatem Panu przysługiwać i będzie to kwota uzależniona od wartości zwrotu.

Natomiast nie bardzo rozumiem, co należy rozumieć pod pojęciem „reaktywacja firmy”, bowiem w prawie polskim możemy mówić o wznowieniu działalności po jej zawieszeniu lub też zarejestrowaniu nowego podmiotu. Domniemywam, że zawiesił Pan po prostu działalność w UK. Jeśli tak jest faktycznie, to sądzę, że zwrot na rachunek bankowy „podmiotu uprawnionego” po jej odwieszeniu będzie możliwy.

Proszę jednak zwrócić uwagę, że jeżeli firma zostanie reaktywowana, wówczas organ podatkowy zapewne nie będzie chciał naliczyć odsetek za okres, w którym jego zdaniem nie mógł zwrócić VAT na skutek braku rachunku bankowego podmiotu obowiązanego; w ten sposób odsetki będą mniejsze. Wówczas ewentualnie po wydaniu decyzji i zwrocie VAT-u w kwocie uznanej przez urząd za właściwą można byłoby wystąpić na drodze sądowej o wyższe odsetki.

Kwestia naliczania odsetek uzależniona jest właśnie od tego, jak organ podatkowy rozpatrzy kwestię wznowienia działalności przez brytyjską spółką uprawnioną do zwrotu VAT. Jeżeli przedstawi Pan organowi dokumenty, które będą dowodziły, iż podmiot ten nie został zlikwidowany, tylko zawieszony na określony czas, wówczas po wznowieniu (reaktywacji) działalności spółki zwrot prawdopodobnie zostanie dokonany z naliczeniem odsetek od dnia następującego po upływie 6-miesięcznego terminu na dokonanie zwrotu do dnia dokonania tego zwrotu. Z uwagi jednak na fakt, że od dnia wydania decyzji do dnia dokonania tego zwrotu zdaniem urzędu skarbowego nie było możliwości przelania pieniędzy, w praktyce termin naliczania odsetek skróci się do dnia wydania decyzji. Ale tak jak wspomniałem, o tym, za jaki okres będą naliczane odsetki, decydować będą okoliczności faktyczne sprawy. Jeżeli termin 6-miesięczny nie został dochowany na skutek zawieszenia, wówczas należy odpowiednio wyłączyć okres tego zawieszenia.

Z drugiej zaś strony, tak jak wspominałem, rozporządzenie nie stanowiło o naliczaniu odsetek z tytułu nieterminowego zwrotu podatku VAT podatnikom zagranicznym. Pojawiła się szansa na uzyskanie takowych odsetek na skutek orzeczeń sądowych. Te zaś nie stanowią źródła prawa, więc organ podatkowy z pewnością odsetek nie naliczy, w związku z powyższym po ewentualnym wznowieniu działalności należy czekać na decyzję organu podatkowego i przelew (zwrot) VAT-u, jednocześnie występując z odwołaniem, w którym będzie trzeba walczyć o odsetki. Postępowanie to zapewne również skończyłoby się w sądzie. Tak czy inaczej, chcąc uzyskać zwrot VAT z pełną wartością odsetek, prawdopodobnie będzie trzeba wystąpić ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

To, jak urząd skarbowy potraktuje swego rodzaju reaktywację (odwieszenie) działalności spółki brytyjskiej, jest trudne do przewidzenia. Jeżeli jest to procedura analogiczna do odwieszenia działalności spółki w Polsce, wówczas nie powinno być mowy o odmowie zwrotu VAT-u. Będziemy mieli wówczas do czynienia z tym samym podmiotem, z którego działalności wynika właśnie zwrot VAT-u. Jeżeli zaś powstanie nowy podmiot, z pewnością organ podatkowy odmówi zwrotu. Należy więc przygotować się na przedstawienie dowodów z brytyjskich rejestrów handlowych, które będą świadczyć o tym, iż w dalszym ciągu mamy do czynienia z tym samym podmiotem, którego działalność została niejako odwieszona (reaktywowana). To, że rachunek bankowy będzie inny, nie powinno stanowić problemu w mojej ocenie.

Wracając do sprawy zwrotu VAT, sugerowałbym w pierwszej kolejności kontakt telefoniczny z urzędem. Proszę poinformować urząd o fakcie reaktywacji spółki i zorientować się, jak oni to widzą.

Przede wszystkim trzeba wzruszyć decyzję, która powinna zostać wydana. Była ona wydana według stanu wiedzy organu podatkowego co do istnienia spółki brytyjskiej. Jeżeli otrzyma Pan informację, że decyzja został już wydana i wysłana do Pana, istnieje możliwość jej uchylenia lub zmiany przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Z pewnością ważny interes w Pana przypadku istnieje. Wówczas musiałby Pan złożyć wniosek o zmianę tej decyzji w trybie art. 253 ust. 1 Ordynacji podatkowej, jednak mogłoby to nastąpić dopiero po reaktywacji spółki, bowiem stroną postępowania podatkowego może być w tej sytuacji tylko podatnik, na rzecz którego została wydana decyzja.

Jeżeli natomiast decyzja została już wydana, lecz niewysłana do Pana, być może uda się Panu telefonicznie przekonać urząd skarbowy, aby się wstrzymał z wydaniem decyzji i zmienił swoje zdanie (musiałby Pan jednak szybko dostarczyć dokumenty, które świadczą o istnieniu spółki). Jeżeli jednak nic Pan nie wskóra telefonicznie, trzeba będzie czekać na tę decyzję, a potem złożyć wniosek o jej zmianę.

Tak jak wspomniałem, nawet w przypadku późniejszego wydania decyzji przyznającej zwrot odsetki nie zostaną Panu wypłacone, w związku z czym może Pan rozpatrzyć wszczęcie sporu z organem podatkowym i po procedurze odwoławczej złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku