Autor: Jakub Bonowicz

Serwis społecznościowy Facebook – regulamin konkursów

Ostatnio bardzo popularne są konkursy na facebook.com. Jako agencja interaktywna prowadzimy dla naszych klientów akcje w internecie. Zasady organizacji takich akcji określa regulamin Facebook. Ostatnio prawnik jednego z klientów zakwestionował nasz konkurs ze względu na brak zgody Facebooka na jego zorganizowanie. Spełniliśmy pozostałe warunki, ale takiej zgody nie możemy uzyskać, gdyż portal uzależnia jakikolwiek kontakt z odpowiednimi osobami od wydatków na reklamę rzędu 10 000 euro, a to dla nas za dużo. Czy możemy w jakiś sposób przeprowadzić konkurs wykorzystujący funkcje FB, tak aby nie narazić się na zarzut naruszenia regulaminu portalu? Co by było, gdybyśmy zbudowali aplikację na FB do zapraszania znajomych i punktowalibyśmy tę aktywność – bez konkursu, po prostu jako grę. Według regulaminu możemy promować dowolny konkurs na FB, który jest rozgrywany poza jego platformą, więc w naszej grze zamieścilibyśmy reklamę typu „Wygraj nagrody – kliknij tutaj” i użytkownik, kliknąwszy, przejdzie na stronę poza FB. Jednak kryterium do zdobycia nagrody będzie uzyskanie najlepszego wyniku we wspomnianej grze na FB. Na stronie konkursowej będzie ranking, zasady, regulamin. Czy taki sposób jest zgodny z regulaminem portalu? Albo inny pomysł na zrealizowanie konkursu z wykorzystaniem funkcji FB bez konieczności uzyskania od nich zezwolenia – konkurs „Budujemy stadion” (wirtualny) w całości na zewnętrznej stronie. Zadaniem graczy jest uczestnictwo w tej „budowie”, dokładnie dodawanie swojej cegiełki – klikamy odpowiedni guzik na stronie, co jest potwierdzane opublikowaniem posta na tablicy swojego konta na FB, informującego o tym fakcie. Codziennie publikujemy numer cegiełki, która wygrywa. Czy taka formuła byłaby prawidłowa? Czy konkurs, gdzie warunkiem jest posiadanie konta na FB, jest traktowany jako ogólnodostępny? I ostatnie pytanie: jak kształtowałaby się sytuacja w wypadku gier i zabaw bez nagród?

I. Istota konkursów na Facebook

Na początku, by przedstawić tło problemu, trzeba odwołać się nieco do historii i celów konkursów organizowanych przez przedsiębiorców na Facebooku.

Zacznijmy od tego, iż Facebook oferuje internaucie (zarówno prywatnemu użytkownikowi jak i przedsiębiorcy) możliwość stworzenia własnej strony (Fan Page). Na tej stronie możemy zamieścić różne informacje, jak i również promować naszą firmę lub cudzą, zespół muzyczny, dane wydarzenie kulturalne. Taka strona może okazać się dobrym narzędziem promocji. Można powiedzieć, że strony na Facebooku są odpowiednikiem fikcyjnych profili na Naszej klasie (z tym że są o wiele bardziej funkcjonalne i mają więcej możliwości). Każda strona gromadzi swoich fanów (odpowiednik przyjaciół na Naszej klasie) – a więc osoby, które obserwują, co dzieje się na tej stronie. Administrator Fan Page może dzięki temu komunikować się z osobami będącymi jego fanami. Funkcjonalność ta daje bardzo wiele możliwości, np. promocja różnych przedsięwzięć (bloga, strony internetowej, wydarzenia), informowanie osób zainteresowanych o aktualnościach związanych z różnymi przedsięwzięciami, utrzymywanie kontaktu na linii przedsiębiorca – klient, wymiana informacji pomiędzy osobami o podobnych zainteresowaniach.

Promocja strony na Facebooku polega na gromadzeniu jak największej liczby fanów (przyjaciół). Sens tego oddaje następujący przykład. Otóż pierwotnie komunikacja przez strony internetowe miała charakter jednostronny – to właściciel strony kierował monolog do osób, które daną stronę odwiedzały. Natomiast gdy pojawiła się usługa Web 2.0., to jej istotą stała się komunikacja dwustronna – właściciel strony prowadził dialog z osobami zainteresowanymi. Fanami są więc właśnie odbiorcy (użytkownicy) strony internetowej, którzy komunikują się z właścicielem. Oczywiście, jak łatwo się domyślić, fani to grupa naszych obecnych lub potencjalnych klientów i ważne jest zarówno zdobywanie jak największej liczby fanów jak i stałe zainteresowanie i podtrzymywanie kontaktu z już zdobytymi fanami.

Dlaczego więc konkursy na Facebooku są tak atrakcyjne i czym różnią się od np. zwykłej strony internetowej? Otóż decyduje o tym konstrukcja Facebooka. Jest on zbudowany w ten sposób, że informuje on daną osobę o aktywnościach jej znajomych. Jeśli więc osoba A została fanem danej strony, to wszyscy znajomi A (a osób tych może być 1000) otrzymają powiadomienie o aktywności znajomego A i sami być może zostaną fanami tej strony, a wtedy każdy z ich znajomych otrzyma również powiadomienie o aktywności znajomego itd. Jest to więc efekt reakcji łańcuchowej.

Co więc powinien robić administrator strony? Po pierwsze zadbać o jak największą liczbę fanów. Po drugie, kiedy ma już tych fanów, powinien zmotywować ich do jak największej aktywności. Znów wynika to z konstrukcji Facebooka. Jeśli strona jest ciekawa i „żyje” (np. publikuje się na niej ciekawe informacje), to ludzie przy niej zostaną (uciekają bowiem ze stron, które są mało atrakcyjne i statyczne). Idealna sytuacja to taka, gdzie nasi fani sami zaczynają się udzielać na naszej stronie, komentując nasze wpisy lub publikując coś samemu. Dlaczego? – bo wtedy przejawiają aktywność i... działa zasada powiadamiania o ich aktywności ich znajomych. Jeśli więc dany fan jest bardzo aktywny, to o tej aktywności każdorazowo powiadamiani są jego znajomi i zwiększa się szansa, że zainteresują się naszą stroną.

Najprostszym sposobem zainteresowania użytkowników i zachęcenia ich do aktywności na stronie jest organizowanie konkursu dla fanów, w których oferuje się im pewne nagrody. Nagrodę może otrzymać ten, kto jest fanem lub zostanie fanem danej strony. Przykładem jest tutaj konkurs polegający na oznaczaniu siebie na zdjęciu. Znów świetnie tutaj widać mechanizm Facebooka. Znajomym każdej osoby, która oznaczyła się na zdjęciu, pojawia się informacja o tym fakcie, co generuje kolejne wejścia na stronę zdjęcia i kolejne osoby biorą udział w konkursie. A jeśli konkurs jest atrakcyjny i zainteresuje użytkownika, to najprawdopodobniej również oznaczy się on na zdjęciu i informacja o konkursie (a tym samym o naszej stronie i firmie) rozprzestrzeni się w błyskawicznym tempie. Jeszcze lepsze efekty daje np. ustalenie, iż wygrywa ten, kto pierwszy oznaczy siebie i 10 znajomych na danym zdjęciu, a każdy z tych znajomych ma szansę wygrać, jeśli sam oznaczy 10 znajomych itd. (tzw. system lawinowy). Organizowanie takich konkursów jest bardzo proste, ze względu na to, iż Facebook oferuje rozbudowane i proste w obsłudze narzędzia aplikacyjne.

II. Kwestie językowe związane z regulaminem Facebooka

Rozważyć trzeba by też pewien problem. Otóż regulamin Facebooka jest w języku angielskim, nie ma jego polskiej wersji. Pojawiła się w toku sprawy wątpliwość, czy taki regulamin jest skuteczny wobec polskich użytkowników. Odpowiedź na to pytanie daje ustawa z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 1999 r. Nr 90, poz. 999). Przepisy tej ustawy dotyczą m.in. używania języka polskiego w obrocie oraz przy wykonywaniu przepisów z zakresu prawa pracy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (art. 1 pkt 3).

Art. 7 wskazuje, że na terytorium RP w obrocie z udziałem konsumentów oraz przy wykonywaniu przepisów z zakresu prawa pracy używa się języka polskiego, jeżeli:

1. konsument lub osoba świadcząca pracę ma miejsce zamieszkania na terytorium RP w chwili zawarcia umowy oraz
2. umowa ma być wykonana lub wykonywana na terytorium RP.

Ten przepis dotyczy jednak tylko i wyłącznie umów z udziałem konsumentów. Natomiast konkursy promocyjne są przeprowadzane przez przedsiębiorców i mają związek z ich działalnością gospodarczą (służą przecież jej promocji). W takim wypadku stosujemy art. 7 ust. 2, zgodnie z którym na terytorium RP w obrocie bez udziału konsumentów używa się języka polskiego, jeżeli obrót ten jest wykonywany przez podmioty, o których mowa w art. 4, tj.:

1. konstytucyjne organy państwa;
2. organy jednostek samorządu terytorialnego i podległe mu instytucje w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;
3. terenowe organy administracji publicznej;
4. instytucje powołane do realizacji określonych zadań publicznych;
5. organy, instytucje i urzędy podległe organom wymienionym w pkt 1 i 3, powołane w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne;
6. organów samorządu innego niż samorząd terytorialny oraz organów organizacji społecznych, zawodowych, spółdzielczych i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.

Oznacza to, iż w obrocie między przedsiębiorcami używanie języka innego niż język polski jest dozwolone, zatem regulamin Facebooka, choć sporządzony w języku angielskim, jest w pełni wiążący dla polskich przedsiębiorców.

Można mieć wątpliwości, czy użytkownik Facebook może być uznany za konsumenta, czy darmowa rejestracja i korzystanie z serwisu może podpadać pod pojęcie „obrotu”, czy konsumentem jest osoba korzystająca z usługi nieodpłatnie, niemniej kwestie te pozostają poza naszym zainteresowaniem.

III. Dopuszczalność organizowania konkursów w świetle regulaminu Facebook

Zagadnienie to jest regulowane przez Facebook Promotion Guidelines w wersji obowiązującej z 22 grudnia 2009 r. Regulują one zagadnienie publikowania oraz administrowania jakąkolwiek loterią lub konkursem lub innymi podobnymi akcjami na Facebooku.

Definicje pojęć:

1. sweepstakes – oznacza promocję, w której nagroda i zwycięzca jest wybierany w oparciu o element przypadku (odpowiednik naszej „gry losowej”);
2. contest/competition – oznacza promocję, w której nagroda i zwycięzca jest wybierany w oparciu o element umiejętności (np. przez ocenę na podstawie poszczególnych kryteriów) – odpowiednik naszego pojęcia „konkurs”;
3. publikowanie promocji na Facebook – oznacza promowanie, reklamę albo polecanie promocji w jakikolwiek sposób na Facebook lub z użyciem jakiejkolwiek części Platformy Facebook (in any way on Facebook or using any part of the Facebook Platform); zwracam uwagę na pojęcia in any way, any part of the Facebook Platform – jest to dosyć ważne.
4. administrowanie promocją na Facebook – oznacza obsługę jakiegokolwiek elementu promocji na Facebook lub używanie jakiejkolwiek części Platformy Facebook. W szczególności obejmuje to kolekcjonowanie zapisów albo wejść, prowadzenie rysunków, ocenianie zwycięskich wejść czy powiadamianie zwycięzców.

Wyłączną odpowiedzialność za promocję – włączając w to bez ograniczenia jakikolwiek element publikowania czy administrowania promocjami na Facebook lub używania jakiegokolwiek elementu Platformy Facebook, nawet jeśli Facebook wyraził zgodę, aby promocja była publikowana albo administrowana na Facebooku lub z użyciem jakiejkolwiek części Platformy Facebook (§ 1 ust. 2) – ponosi prowadzący promocję, który jest odpowiedzialny wobec Facebook za jakąkolwiek szkodę, straty i wydatki jakiegokolwiek rodzaju (w tym opłaty sądowe i koszty pomocy prawnej) powiązane z promocją, w szczególności jej publikację lub administrację (§ 5).

Warunki publikowania czy administrowania promocjami na Facebooku są następujące:

1. Warunki ogólne
   1. wymóg zgodności z prawem obowiązującym – jakakolwiek promocja lub administracja, reklama, publikowanie jak i wykonanie takiej promocji musi odpowiadać wszelkiemu właściwemu prawu – federalnemu stanowemu, prowincjonalnemu jak i lokalnemu, jak i właściwym zasadom, rozporządzeniom i wytycznym organów regulacyjnych i przemysłu (§ 1 ust. 1);
   2. ochrona własności intelektualnej Facebook – zakazane jest używanie w jakikolwiek sposób nazwy, znaku towarowego, nazwy handlowej, praw autorskich lub innej własności intelektualnej Facebook w zasadach i jakichkolwiek innych materiałach związanych z promocją bez wyraźnej pisemnej zgody; oznacza to, iż nigdzie w promocji nie mogą Państwo używać nazwy Facebook (§ 1 ust. 3);
   3. wymóg uczciwości – promocja i publikacja powiązana z promocją musi być szczera i właściwa, nie może wprowadzać w błąd, oszukiwać albo w jakikolwiek sposób wprowadzać wątpliwości co do nagrody lub jakichkolwiek innych aspektów promocji.
2. Przesłanki negatywne – zakazane jest przeprowadzanie promocji, jeśli (§ 2):
   1. promocja jest dostępna lub kierowana do osób poniżej 18 roku życia;
   2. promocja jest dostępna dla osób, które przebywają w kraju, na które USA nałożyły embargo;
   3. w przypadku sweepstakes – promocja nie może być dostępna dla osób przebywających na terenie Belgii, Norwegii, Szwecji lub Indii;
   4. celem promocji jest promocja hazardu, tytoniu, broni, zakazanych narkotyków lub paliwa;
   5. nagroda lub jakakolwiek jej część zawiera alkohol, tytoń, nabiał, broń, zakazane narkotyki;
   6. promocja jest loterią, której warunkiem uczestnictwa jest nabycie produktu, wykonanie pracochłonnego zadania lub świadczenie w innej formie.
3. Uzyskanie pisemnej zgody Facebook
   1. Zasada: administrowanie promocjami na Facebook wymaga uprzedniej pisemnej zgody – może być ona uzyskana jedynie przez reprezentanta konta na Facebook;
   2. Wyjątek: uprzednia pisemna zgoda nie jest konieczna, jeśli następuje publikacja promocji, która administrowana jest całkowicie poza Facebook (completely off a Facebook) – nie wyklucza to jednak prawa usunięcia materiałów związanych z promocją albo zablokowania strony lub konta, jeśli Facebook stwierdzi naruszenie Promotion Guidelines oświadczenia o prawach i obowiązkach lub jakichkolwiek innych regulacji.
4. Warunki odnoszące się do publikacji (§ 4)
   1. zakazane jest wskazywanie bezpośrednio lub pośrednio, iż Facebook jest sponsorem czy administratorem promocji oraz wymienianie Facebooka w jakkolwiek sposób w zasadach i materiałach związanych z promocją – sens tego jest oczywisty, nie wolno w jakikolwiek sposób używać nazwy Facebook podczas prowadzenia promocji (§ 4 ust. 1);
   2. w zasadach promocji lub w jakikolwiek inny sposób nie można uzależniać uczestnictwa w promocji od podjęcia jakiegokolwiek działania na Facebooku, np. wprowadzenia zmian w statusie, umieszczenia profilu na stronie lub zamieszczenia zdjęcia. Jedyne co jest dopuszczalne, to uzależnienie uczestnictwa w promocji od bycia fanem danej strony – sens tej regulacji jest oczywisty: zabrano z promocji właśnie to, co jest w Facebooku najatrakcyjniejsze, tj. system powiadomień; uczestnictwo w konkursie nie może być uzależnione od podjęcia jakiejkolwiek aktywności na Facebooku, właśnie po to by wykluczyć efekt łańcuszka – jeśli uczestnik nie będzie podejmował aktywności, to o promocji nie dowiedzą się jego znajomi.
5. Warunki odnoszące się do administracji (§ 3) – w sytuacji uzyskania pisemnej zgody. Jak rozumiem, w zasadzie jest to nieaktualne, ponieważ i tak nie ma w tej chwili możliwości uzyskania takiej zgody, bo kontakt jest uzależniony od wydatków na reklamę w kwocie całkowicie nieosiągalnej dla mniejszych firm. Niemniej:
   1. administrowanie promocją może odbywać się przez aplikację na Facebook Platform zgodnie z zaleceniami Facebook;
   2. użytkownicy mogą uczestniczyć w promocji tylko na wskazanych miejscach w Facebooku (canvas Page, application box);
   3. konieczne jest umieszczenie wiadomości na jakimkolwiek polu umożliwiającym uczestnictwo w promocji informacji, iż: „Ta promocja nie jest w jakikolwiek sposób sponsorowana, wspierana czy administrowana lub powiązana z Facebookiem. Rozumiesz, iż kierujesz tę wiadomość do odbiorcy, a nie do Facebooka. Informacja, którą kierujesz, będzie używana jedynie do... [wymienienie celów]”;
   4. zakazane jest używanie słowa „Facebook” w zasadach promocji z wyjątkiem następujących sytuacji:
      1. „Możesz uczestniczyć w Promocji przez [nazwa aplikacji] na Platformie Facebook. Możesz także znaleźć aplikację na [tab name] na [page name] stronie na Facebook”;
   5. konieczne jest desygnowanie osoby odpowiedzialnej do bieżącego kontaktu z Facebook odnośnie promocji;
   6. konieczne jest przedstawienie wszelkich materiałów jakiejkolwiek promocji, która ma być administrowana na Facebooku do reprezentanta konta w celu przedstawienia Facebooku do akceptacji na co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem promocji; warunki promocji muszą zostać zaakceptowane na piśmie;
   7. w zasadach promocji muszą znaleźć się następujące zapisy:
      1. wskazanie, że promocja nie jest w jakikolwiek sposób sponsorowana, wspierana lub administrowana czy powiązana z Facebook;
      2. zwolnienie Facebook z obowiązków wobec osoby, która chce uczestniczyć w promocji lub jest jej uczestnikiem;
      3. jakiekolwiek pytania, komentarze lub skargi odnoszące się do promocji muszą być skierowane do podmiotu administrującego, a nie do Facebook.

Facebook w Promotion Guidelines podaje przykłady, aby zrozumieć podane wyżej przepisy. Zrozumieć jest to bardzo łatwo, gdy uświadomimy sobie, że celem tych wszystkich ograniczeń jest właśnie zabranie dobrodziejstwa Facebooka, tj. instytucji powiadamiania o aktywności znajomych.

1. Nie wolno: uzależniać uczestnictwa w promocji od tego, by użytkownik umieścił jakąkolwiek treść na Facebooku, jak na przykład zamieszczenie posta na profilu na Facebook, skomentowanie statusu czy zamieszczenie zdjęcia (bo to jest aktywność, o której dowiadują się znajomi i zarazem dowiadują się o promocji);
2. Wolno: użyć aplikacji podmiotu trzeciego (nie Facebooka), aby uzależnić uczestnictwo w promocji od zamieszczenia przez użytkownika treści. Np. można uzależnić udział w konkursie od zamieszczenia zdjęcia, ale nie przez Facebook, tylko przez zewnętrzną aplikację (bo nie mamy wtedy powiadamiania o aktywności znajomych, gdyż działa zewnętrzna aplikacja a nie Facebook);
3. Nie wolno: administrować promocją, w której użytkownicy automatycznie uczestniczą przez stanie się fanami strony (bo to jest aktywność) – i wówczas ich znajomi dowiadują się, że ktoś został fanem danej strony;
4. Wolno: wprowadzić wymóg, że jedynie fani strony organizatora promocji mogą uczestniczyć w promocji;
5. Nie wolno: powiadamiać zwycięzców przez Facebook, np. przez wiadomości Facebook, chat, posty na profilach;
6. Wolno: zbierać adresy e-mail przez zewnętrzną aplikację w czasie promocji w celu skontaktowania się ze zwycięzcą pocztą lub e-mail (a więc znów mamy wyłączone jakiekolwiek pośrednictwo Facebook, mowa jest o „zewnętrznej aplikacji”, „poczcie”);
7. Nie wolno: instruować użytkowników (w zasadach lub gdzie indziej) do założenia konta w Facebooku, zanim będą brali udział w promocji;
8. Wolno instruować użytkowników, aby odwiedzili zewnętrzną aplikację w celu uczestnictwa w promocji. Ponieważ użytkownicy muszą mieć konta na Facebooku, aby uzyskać dostęp do zewnętrznej aplikacji na Platformie, po takim poinstruowaniu i tak założą konto na Facebooku, jeśli jeszcze go nie mają. Tutaj trzeba zwrócić uwagę, jak sprytnie wyeliminowano używanie nazwy Facebook. Nie można informować użytkowników, by założyli konto na Facebooku (bo tej nazwy używać nie wolno). Wolno jedynie informować użytkowników, że muszą skorzystać z zewnętrznej aplikacji, której warunkiem skorzystania jest właśnie rejestracja konta na Facebooku. W ten sposób użytkownik i tak rejestruje się na Facebooku, ale w informacji o konkursie nie ma użytej nazwy Facebook.

Odnosząc się do Państwa pytań:

1. Co do planu budowy aplikacji zewnętrznej. Otóż rzeczywiście zgodnie z regulaminem można promować promocję, która jest administrowana całkowicie poza Facebook (completely off a Facebook). W takim wypadku wszelkie wejścia i aktywności użytkowników muszą być dokonywane przez zewnętrzną aplikację. Jeżeli w Państwa grze pojawi się element jakiejkolwiek aktywności użytkownika na Facebooku (a nie na platformie zewnętrznej), to taka promocja będzie zabroniona.
2. Co do konkursu „Budujemy stadion” (wirtualny). Jak rozumiem konkurs będzie w całości na zewnętrznej stronie, a zadaniem potencjalnych klientów jest uczestnictwo w budowie przez dodanie swojej cegiełki do budowy. Klikają odpowiedni guzik na stronie, którym jest potwierdzenie opublikowania posta na tablicy swojego konta na Facebook, informującego o tym fakcie. Jest to zabronione, ponieważ moim zdaniem uzależnia uczestnictwo w promocji od podjęcia czynności na Facebooku (pojawia się aktywność na profilu, o której dowiadują się znajomi i tym samym de facto są zachęceni do udziału w konkursie).
3. Czy konkurs, gdzie warunkiem jest posiadanie konta na Facebook, jest zgodny z regulaminem? Zob. pkt 7-8 wyżej, gdzie jest rozstrzygniecie tej kwestii.

Przyjmując więc, że nie mają Państwo zgody FB na przeprowadzenie konkursu,

jeśli zostanie on zorganizowany poza platformą FB poprzez utworzenie odrębnej strony, to takie działanie będzie dozwolone.

Niedozwolone będzie z pewnością używanie nazwy Facebook, a więc także na przykład wyrażenie „Konkurs tylko dla osób będących fanami strony ... [marki] na portalu Facebook lub nawet podanie linku do tej strony. Bowiem podając go lub wskazując, że konkurs jest dostępny tylko dla fanów marki na Facebooku, używają Państwo nazwy Facebook, co narusza § 4 ust. 1.

Wydaje się być dozwolone dodanie na zewnętrznej stronie typowej funkcji – ale oczywiście nieobligatoryjnie – „Poleć znajomym”, „Zaproś znajomego do gry”. Przepis § 4 ust. 2 mówi, iż warunkiem udziału w promocji nie może być dokonanie jakiejkolwiek czynności na Facebooku, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby użytkownik mógł to zrobić dobrowolnie.

Co do zrobienia gry lub zabawy bez nagród należy pamiętać, że niezbędnymi elementami sweepstakes, contest, competition są: nagrody (prize) i zwycięzcy (winner). Brak któregokolwiek z tych elementów powodowałby, iż dana akcja nie podlegałaby Promotion Guidelines, nie byłaby bowiem promocją. Pozostaje jeszcze pytanie, co oznacza zwrot „Rother similar offering”, jeśli jednak cały czas wspomina się o wymogu istnienia prize i winner, to wydaje się, że jeśli brak tego elementu, nie będzie tego można kwalifikować jako similar offering. W takim wypadku należałoby dokonać analizy pozostałych warunków regulaminu Facebooka w celu oceny dopuszczalności takich działań.

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku