|
Opublikowane: 26.05.2009
Autor: Jakub Bonowicz
Roszczenie o zachowek – przerwanie biegu przedawnienia
Artykuł omawia problematyką przerwania biegu przedawnienia roszczenia o zachowek.
Wybrane Opinie Klientów
Polecam ten serwis, ponieważ oprócz fachowej i wyczerpującej odpowiedzi na moje pytania potrafią zrozumieć ludzkie nieszczęście. Na pewno przy kolejnych sprawach prawnych zwrócę sie do waszego serwisu.
Serdecznie dziękuje i pozdrawiam Krzysztof.
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek
Tak profesjonalnego portalu prawniczego nie spotkałam, mimo szuflowania w necie! Nie musicie się obawiać o dużą konkurencję bo wiarygodność Wasza pozwala w razie potrzeby tylko TUTAJ kliknąć! Sposób informowania klienta poprzez maile, to przykład jak serio podchodzicie do załatwienia sprawy, zaangażowanie się paru prawników do jednej kwestii problemu to również zasługuje na "piec z plusem". Jesteście WIELCY! nikt Wam do tej pory dorównać nie jest w stanie! Pozdrowienia dla całej ekipy tego portalu.
Iwona
Cóż ja mogę napisać. Jedynie chwalić w niebiosa, wszystkich Prawników którzy na łamach tego portalu, pomagają, za dość niską cenę, zwykłym „Kowalskim” w ich problemach Zwłaszcza wielkie dzięki dla Pani Elizy - PROFESJONALISTKA W PEŁENEJ KRASIE!!!
Stały klient Tomasz.
Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Chodziło o jedną sprawę - zadałem w sumie 5 pytań. Myślałem że odpowiedź to będzie kilka zdań tymczasem dostałem kilka stron naprawdę fachowej porady - każdy problem został dokładnie opisany. Teraz praktycznie nie muszą wynajmować prawnika - dostałem gotowe rozwiązanie. Mało tego prócz porady dosłałem kilkadziesiąt innych źródeł (książki internet) których znalezienie i zweryfikowanie zajęło by mi pewnie bardzo dużo czasu. A co do ceny to muszę bez wahania przyznać że usługa była za pól darmo w porównaniu do ilości wiedzy jaką dostałem.
Krzysztof
Serdecznie dziękuję za szybką i wyczerpującą opinię. Szczerze mówiąc, korzystałam z porad kilku prawników. Zdecydowanie jesteście najbardziej solidni, widać w opinii, że przygotowana jest dla konkretnej sprawy, a przygotowujący ją prawnik wnikliwie przeanalizował konkretną sytuację, a nie tylko cytował fragmenty prawa autorskiego. Pozdrawiam i dziękuję.
Anna
Super profesjonalna porada!!!! Polecam wszystkim fachowców którzy na łamach tego portalu pomagają zwykłym „Kowalskim” w sprawach dla Nich trudnych i niezrozumiałych. Starannie z wielką dokładnością opisany problem został wytłumaczony i zaproponowany tok załatwienia problemu za co, z całego serca DZIĘKUJE!!!!
Tomasz
Chciałbym podziękować za wyczerpujące informacje. Zakres, sposób i terminowość udzielonych informacji nie pozwalają wystawić innej opinii, jak tylko bardzo, bardzo pozytywną. Zdaję sobie sprawę, że inne możliwości są w trakcie rozmowy na żywo, a inne w kontakcie medialnym. Dziękuję, pozdrawiam i życzę dalszej owocnej i na równie wysokim poziomie działalności (wolałbym jednak za często nie mieć okazji wystawiania Państwu opinii i korzystać z Państwa usług w podobnych tematach, co nie zmienia faktu, że jeśli będę musiał, na pewno skorzystam z nich bez namysłu).
Jeszcze raz pozdrawiam, Kazimierz
Chciałam bardzo podziękować panu Karolowi Jokielowi za wyczerpującą poradę w mojej sprawie. To naprawdę godny polecenia portal. Odpowiedzi są szybkie, tanie i naprawdę proste w odbiorze. Każdy zrozumie polskie prawo, jeśli zwróci się do tego portalu o pomoc :)
Izabela
Odpowiedź niemal błyskawiczna, pełna i wyczerpująca, a jednocześnie napisana prostym i zrozumiałym dla laika językiem. Wielkim plusem jest możliwość bezpłatnego zadawania dodatkowych pytań. Na pewno będę wszystkim polecała ten portal. Dziękuję i pozdrawiam.
Zofia
Porada bardzo rzetelna i wyczerpująca temat. Miałem pewne wątpliwości co do takiej formy. Po otrzymaniu i po przeanalizowaniu odpowiedzi (i to wszystko „czarne na białym” z podstawą prawną) stwierdziłem, że należy częściej korzystać z Waszych usług.
Jacek
Jestem bardzo zadowolona ze współpracy z Waszą firmą, poradę otrzymałam szybko i kompetentnie, dostałam także odpowiedzi na wszystkie dodatkowe pytania. Wasza porada w istotny sposób pomogła mi podjąć ważną życiową decyzję.
Magda
Podziękowanie dla Pana Dariusza Kostyry. Szanowny Panie Mecenasie, pomimo swego kalectwa i znikomej wiedzy prawniczej udało mi się pojąć sedno sprawy. Jest Pan uzdolnionym dydaktykiem o wielkiej wiedzy praktycznej – potrafi Pan na odległość przekazać w prosty sposób to, co ważne. Strona dodana do ulubionych. Eporady24.pl to jest to :-)) Wielkie podziękowania dla wszystkich pracowników.
Wszystkiego dobrego w nowym roku życzy Mietek
Bardzo profesjonalna obsługa i naprawdę fachowe doradztwo. Odpowiedź mi wiele wyjaśniła i dalej będę korzystać z tych usług, bo sprawa, o którą pytałam, nie była prosta, więc wolę, by prowadził tą sprawę specjalista, więc sukces murowany.
Pozdrawiam, Krzysztofa
Jestem wdzięczna za uzyskane informacje. Przede wszystkim odpowiedzi pojawiają się bardzo szybko i nawet w sobotę i w niedzielę informacje przesyłane, co mnie bardzo, bardzo cieszy. Skorzystałem z usług portalu i tego nie żałuję, informacje są przejrzyste. Jestem mądrzejsza, douczona, tylko żeby moja sprawa została pozytywnie rozpatrzona – byłabym happy. Zaryzykowałam i dobrze, że skorzystałam z tego portalu, polecam!!!
Irena
Podziękowanie dla Pana Dariusza Kostyry. Szanowny Panie Dariuszu, chcę podziękować za cierpliwość – pomimo znikomej wiedzy prawniczej udało mi się pojąć sedno sprawy. Jest Pan nadzwyczajnym człowiekiem <<SIŁA SPOKOJU>>. Potrafi Pan na odległość przekazać w prosty sposób to, co ważne. EPORADY24.PL – TO JEST TO. Na pewno skorzystam z Pańskich porad w dalszym postępowaniu. WIELKIE SŁOWA UZNANIA DLA CAŁEGO ZESPOŁU – LUDZI, KTÓRZY ZWIĄZANI SĄ Z PORTALEM EPORADY24.PL.
PS Panie Mirku, tak dalej.
Mietek
Nie będę ukrywał, że taka forma porad prawnych zawsze na początku budzi pewne wątpliwości. Jednak po otrzymaniu odpowiedzi na moje pytania mogę stanowczo stwierdzić, że ta forma daje większe korzyści dla klienta, gdyż po otrzymaniu pytania prawnik ma czas, aby w sposób rzetelny przygotować się do odpowiedzi, a nie zdawkowo odpowiedzieć na pytanie. Przede wszystkim dziękuję Pani Irenie, która była ze mną, a nie przeciwko mnie. Pozdrawiam i do „następnego problemu”.
Radosław
Korzystam drugi raz z usług i ponownie jestem zadowolony. Cena naprawdę niska (sądzę, że gdybym poszedł do prawnika, to zapłaciłbym co najmniej 5 razy więcej). Odpowiedź szczegółowa i rzetelna. Chciałem jeszcze zaznaczyć, że pytanie zadałem w weekend (w sobotę), a w niedzielę otrzymałem odpowiedź.
Krzysztof
Odpowiedź na moje pytanie była wyczerpująca i jasna. Udzielenie odpowiedzi nastąpiło bardzo szybko. Zaufano mi. Przed otrzymaniem potwierdzenia wpłaty należności na Państwa konto udzielono mi (w ramach kredytu zaufania) odpowiedzi. Już rozreklamowałam Państwa firmę wśród moich znajomych. Jeszcze raz bardzo dziękuję za szybką i bardzo fachową, uprzejmą obsługę.
Z pozdrowieniami, Jolanta
Dziękuję za szybką i rzetelną pomoc. Do porad prawnych udzielanych internetowo podchodziłam raczej ostrożnie. Jednak po kilku wizytach w kancelariach prawnych, w których prawnik rezerwuje sobie czas ok. 15 min na klienta, a ponadto udziela odpowiedzi z głowy, bez żadnego wcześniejszego przygotowania, mówiąc: „prawdopodobnie”, z żalem stwierdziłam, że straciłam tylko czas i pieniądze. W związku z tym po przestudiowaniu kilku porad w interesującym mnie temacie postanowiłam spróbować skorzystać z serwisu ePorady24.pl. Opisałam jak najdokładniej zaistniałą sytuację i w ciągu 2 dni otrzymałam wyczerpującą i jasną odpowiedź. Byłam bardzo mile zaskoczona. Tutaj prawnik ma czas, aby przetrawić problem, zajrzeć gdzie trzeba, aby pomóc w rozwiązaniu sytuacji, i to jest WIELKI PLUS tego portalu. Polecam wszystkim taka formę!
Małgosia
Na początku miałam pewne obawy do porad udzielanych przez internet. Nie słyszałam nigdy o czymś takim, przypadkowo się natknęłam, szukając czegoś. Zaryzykowałam, nie żałuję, a nawet polecam wszystkim. Podoba mi się możliwość zadawania kolejnych pytań, bo nie wszystko od razu przyjdzie do głowy (u radcy lub adwokata trzeba kolejny raz zapłacić za poradę dotyczącą tej samej sprawy). Tu odpowiedzi na nurtujące mnie pytania dostałam nawet po 5 miesiącach w ramach tej samej opłaty. Z czystym sumieniem polecam jeszcze niezdecydowanym. Ja na pewno będę jeszcze korzystać, jeśli tylko zajdzie taka potrzeba.
Jola
Dziękuję za bardzo profesjonalną poradę i okazaną cierpliwość. Odpowiedź nadeszła bardzo szybko, a wszelkie niezrozumiałe dla mnie informacje szybko zostały wyjaśnione przy pomocy opcji pytań dodatkowych. Pan Łukasz jest osobą szalenie kompetentną i z pełną odpowiedzialnością mogę polecić jego, jak i sam portal eporady24 innym osobom z rozterkami prawnymi. Gdy zgłosiłam się do prawniczki wcześniej, była zniecierpliwiona moimi „głupimi” pytaniami, a połowy z jej wywodów nie zdołałam zapamiętać. Tutaj mam wszystko na piśmie i mogę powracać do wiadomości, gdy zapomnę, „jak to szło”. Polecam serdecznie – zawsze jest to kontroopinia i do tego poparta przepisami i paragrafami, które przydają się później w sądzie. Polecam i pozdrawiam cały zespół eporady24.
Jolanta
Zagadnienia ogólne
Roszczenie o zachowek – jako roszczenie majątkowe – ulega przedawnieniu. Oznacza to, iż po upływie określonego terminu (zwanego terminem przedawnienia) pozwany – zobowiązany do zaspokojenia roszczenia o zachowek – może skutecznie unicestwić powództwo przez podniesienie w postępowaniu sądowym zarzutu przedawnienia. Jeśli więc skorzysta on z przysługującego mu środka, zostanie wyłączona możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej.
Dla roszczeń o zachowek termin przedawnienia wynosi 3 lata. Data rozpoczęcia jego biegu zależy od tego, przeciwko komu powód dochodzi roszczenia. Jeśli przeciwko spadkobiercom – termin liczy się od dnia ogłoszenia testamentu, jeśli natomiast przeciwko osobie, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę – od dnia otwarcia spadku (art. 1007 Kodeksu cywilnego).
Okres ten wbrew pozorom nie jest długi, biorąc pod uwagę fakt, iż wciąż niechętnie reguluje się sprawy spadkowe lub też się z nimi zwleka. Uprawniony do zachowku nie może więc czekać w nieskończoność, bo ryzykuje brakiem skutecznej możliwości dochodzenia roszczenia. Przed taką sytuacją chroni go instytucja przerwania biegu przedawnienia.
Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 K.c. to przerwanie biegu następuje poprzez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Po każdym przerwaniu przedawnienia jego termin biegnie na nowo, z tym że jeśli przerwanie nastąpiło przez wskazaną czynność, przedawnienie biegnie na nowo dopiero od momentu zakończenia postępowania sądowego (art. 124 K.c.).
Należeć tu będą takie czynności jak:
- wytoczenie powództwa o zapłatę zachowku;
- zawezwanie do próby ugodowej;
- wniosek o zabezpieczenie roszczenia o zachowek;
- powództwo o ustalenie istnienia należności z tytułu zachowku;
Natomiast, co bardzo ważne, nie przerywa biegu przedawnienia wezwanie dłużnika do zapłaty zachowku! (Orzeczenie GKA z 21.08.1982, OSPiKA 1984, poz. 99).
Ponadto bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany również w sytuacji, gdy osoba, przeciwko której roszczenie o zachowek przysługuje, uzna roszczenie. Może ono mieć formą uznania właściwego, tj. czynności prawnej dłużnika, w której stwierdza istnienie roszczenia o zachowek (np. umowa, ugoda, jednostronne oświadczenie, w której zobowiązuje się zapłacić określoną kwotę). Wreszcie może być to także uznanie niewłaściwe, tj. każda czynność dłużnika, z której wynika jego świadomość, że jest zobowiązany, nawet jeśli nie ma on zamiaru przerwania biegu przedawnienia, np.:
- spłata odsetek;
- spłata części roszczenia;
- ustanowienie zabezpieczenia;
- prośba o rozłożenie na raty;
- prośba o zwolnienie z długu;
- prośba o odroczenie terminu płatności.
Życie buduje jednak znacznie bardziej skomplikowane przypadki niż proste wniesienie pozwu o zachowek czy zawarcie ugody. Powstaje problem, jakie czynności i w jakim zakresie przerywają bieg przedawnienia roszczenia.
Zgłoszenie zarzutu nieważności testamentu
Kluczowe znaczenie dla omawianej tematyki ma wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2004 r.1, w którym w sposób kompleksowy scharakteryzowano instytucję przedawnienia w odniesieniu do roszczenia o zachowek. Powódka domagała się od pozwanego zasądzenia zachowku po spadkodawcy zmarłym 4 lutego 1992 r. Pozew został wniesiony 6 maja 1998 r. Zmarły w testamencie ustanowił spadkobiercą pozwanego. Postępowanie spadkowe trwała bardzo długo i zakończyło się dopiero w 1998 r. W jego trakcie powódka zgłosiła zarzut nieważności testamentu, nie został on jednak uwzględniony i sąd stwierdził, iż spadek po zmarłym nabył na podstawie testamentu pozwany. Powódce pozostało więc roszczenie o zachowek przeciwko spadkobiercy. Jednak w dniu wniesienia powództwa o jego zapłatę upłynęło już więcej niż 3 lata od ogłoszenia testamentu – pozwany podniósł więc zarzut przedawnienia.
Sąd Najwyższy stwierdził, iż specyfika stosunków między spadkobiercami nakazuje bardziej liberalne podejście do kwestii przerwy biegu przedawnienia między nimi, niż w stosunkach między osobami trzecimi a spadkobiercami. Sąd uznał, iż zgłoszenie przez spadkobiercę pominiętego w testamencie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku zarzutu nieważności testamentu przerywa bieg przedawnienia jego roszczenia o zachowek. Jest to logiczne. Taka osoba najpierw bowiem próbuje obalić ważność testamentu, na podstawie którego została pominięta. Jeśli jej twierdzenie okaże się prawdziwe, to wówczas roszczenie o zachowek staje się co do zasady bezprzedmiotowe, będzie bowiem ona dziedziczyć z ustawy. Dopiero gdy zarzut nie zostanie uwzględniony, wówczas pozostaje takiej osobie dochodzenie zachowku.
Nie trzeba oznaczać całej kwoty zachowku w pozwie
Zasadą jest, iż wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia tylko co do dochodzonej kwoty roszczenia. Jeśli więc przysługuje nam wierzytelność o wysokości 100 tys. zł, to jeśli dochodzimy jej na drodze sądowej, ale np. tylko w połowie, to co do pozostałej części biegnie termin przedawnienia. Od tej zasady jest jednak wyjątek: wniesienie sprawy o zachowek przerywa bieg przedawnienia w odniesieniu do takiej jego kwoty, jaka zgodnie z ustaleniami sądu należy się uprawnionemu na dzień orzekania o nim, a nie tylko do kwoty wskazanej w pozwie.2
Wynika to z tego, iż w celu określenia zachowku wartość spadku ustala się według cen z chwili orzekania z zachowku (wyrok SN z 25.05.2005 r.3). Sąd, orzekając o zachowku, bierze zaś za podstawę stan faktyczny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Zatem wartość zachowku ma charakter dynamiczny, może się zmieniać.
Załóżmy, że zmarły pozostawił córkę i syna, którego ustanowił w testamencie jedynym spadkobiercą. W skład spadku wchodzi kamienica, która w chwili ogłoszenia testamentu (2005 rok) warta była 400 tys. zł. Córka wystąpiła niezwłocznie z roszczeniem o zachowek, podając kwotę 100 tys. zł. (1/2 tego, co dziedziczyłaby z ustawy). W trakcie postępowania doszło jednak do wzrostu cen nieruchomości i budynek opiewa w 2009 r. – według wyceny rzeczoznawcy – na 800 tys. zł. Córka rozszerza więc żądanie do 200 tys. zł. Pozwany argumentuje, iż roszczenie powódki w zakresie przekraczającym początkowo zgłoszoną kwotę 100 tys. zł uległo przedawnieniu, gdyż testament ogłoszono w 2005 r., zaś rozszerzenie żądania dopiero w 2009 r., zatem minął już 3-letni termin, o którym mowa w art. 1007 K.c.
Uwzględnienie zarzutu pozwanego prowadziłoby jednak do absurdu. Z wyżej wymienionych zasad ustalania wartości zachowku wynika bowiem, iż uprawniony nie jest w stanie oszacować precyzyjnie jego wysokości w chwili orzekania, gdyż nie przewidzi wahań cen. Dokładnie taką argumentację przyjął sąd. W pozwie wystarczy zatem wskazać wstępną wartość roszczenia o zachowek, by przerwać bieg przedawnienia co do całości, niezależnie od tego, na jaką kwotę potencjalnie będzie ono opiewać.
- III CK 127/03, OSNC 2005/6/110, LEX 112709.
- Wyrok SN, sygn. III CSK 298/08.
- I CSK 765/04.
Oceń przydatność tekstu:
 Ocena przydatności tekstu:
|
Oceń zrozumienie tekstu:
Ocena zrozumienia tekstu:
|
poleć artykuł znajomemu  wersja do druku 
|
Jakub Bonowicz – aplikant radcowski, doktorant, nauczyciel akademicki w Katedrze Prawa Cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Pracownik kancelarii radcowskiej. Specjalizuje się w prawie cywilnym, ubezpieczeniowym, nieruchomościach oraz prawie konkurencji, nowych technologii, internetu i własności intelektualnej... więcej informacji »
|
|
ilość pytań: 1781
ilość artykułów: 740
ilość orzeczeń: 13952
ilość opinii: 665
