Autor: Jakub Bonowicz

Reklama zakładów bukmacherskich w internecie – co grozi za taką reklamę?

Chciałbym reklamować w internecie sportowe zakłady bukmacherskie. Wydaje mi się, że jest to nielegalne w Polsce. Co jednak będzie mi groziło za ewentualną reklamę takich zakładów?

Zakaz reklamy zakładów wzajemnych

Zgodnie z art. 8 ustawy z 29.07.1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27) „zabrania się reklamowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: wideoloterii, gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, zakładów wzajemnych, gier na automatach oraz gier na automatach o niskich wygranych”.

Pojęcie reklamy jest tutaj definiowane bardzo szeroko, np. jako zachęcanie do udziału w nich, przekonywanie o ich zaletach, informowanie o miejscach, w których są urządzane, i o możliwościach uczestnictwa. Jedynym wyjątkiem jest możliwość reklamy i informacji w ośrodkach gier i punktach przyjmowania zakładów (art. 8 ust. 2).

1. Sankcje prawa karnego

Z punktu widzenia karnoprawnego przepis ten jest pusty... brak jest bowiem sankcji karnej za nielegalną reklamę gier i zakładów wzajemnych! W szczególności brak w ustawie z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.), który zawiera katalog przestępstw z zakresu nielegalnego urządzania gier i zakładów, uczestnictwa w nich itd. Dopiero proponowana nowelizacja prawa hazardowego wprowadzić ma nowy art. 109a K.k.s., zgodnie z którym „kto wbrew przepisom ustawy zleca lub prowadzi reklamę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gier cylindrycznych, gier na automatach, gier na automatach o niskich wygranych, gier w karty, gier w kości, wideo loterii, lub zakładów wzajemnych, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. W wypadku mniejszej wagi sprawca czynu zabronionego określonego powyżej podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe”.

Można jeszcze się zastanowić nad taką rzeczą: skoro uczestnictwo w nielegalnie organizowanym zakładzie wzajemnym czy grze losowej jest karalne (zgodnie z art. 109 K.k.s.: „Kto uczestniczy w grze losowej, zakładzie wzajemnym, grze na automacie lub grze na automacie o niskich wygranych, urządzonych lub prowadzonych wbrew przepisom ustawy lub warunkom zezwolenia, podlega karze grzywny do 120 stawek dziennych”), to czy reklamowanie takich zakładów (chodzi przy tym jedynie o zakłady organizowanie nielegalnie) nie wypełnia znamion podżegania lub pomocnictwa do popełnienia takiego przestępstwa? Podżeganie i pomocnictwo zostały zdefiniowane w Kodeksie karnym, przepisy stosuje się odpowiednio do przestępstw skarbowych (art. 20 § 2 K.k.s w zw. z art. 18 § 2 i 3 K.k.).

Zgodnie z art. 18 § 2 K.k. odpowiada za podżeganie ten, kto chcąc, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, nakłania ją do tego. Sama jednak reklama zachęcająca do udziału w grze losowej czy zakładzie wzajemnym nie może raczej być traktowana jako „nakłanianie”, a nawet jeśli, to trudno wyobrazić sobie, aby reklamodawca (czy właściciel portalu z reklamami) umieszczał ją po to, że chce, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego (on po prostu chce zarobić pieniądze na reklamie).

Zgodnie z art. 18 § 3 K.k. odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zaniechaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji (...). W mojej zatem opinii reklamowanie nielegalnie organizowanego zakładu wzajemnego stanowi pomocnictwo w popełnieniu przestępstwa z art. 109 K.k.s. Nie jest przy tym potrzebne dla odpowiedzialności karnej pomocnika wystąpienie w rzeczywistości sprawstwa (tj. faktycznego udziału w zakładzie). Osoba, której pomocnik miał zamiar ułatwić dokonanie czynu zabronionego, może odstąpić od zamiaru jego dokonania przed uzewnętrznieniem tego zamiaru. Pomocnictwo jest więc dokonane już w chwili zrealizowania wszystkich znamion tej postaci zjawiskowej, a nie w chwili dokonania czynu zabronionego, który był objęty zamiarem udzielającego pomocy (A. Zoll, Komentarz do Art. 18, Nb 55 [w:] K. Buchała, A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna, Komentarz, tom I, Zakamycze 1998).

Sąd, wymierzając karę za podżeganie lub pomocnictwo, wymierza ją w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo (art. 19 § 1 K.k.s.). Wymierzając karę za pomocnictwo, sąd może jednak zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 19 § 2 K.k.s., ale raczej nie w takim wypadku jak reklama gier na masową skalę).

Te uwagi odnoszą się jednak do sytuacji, kiedy reklamuje się zakłady urządzane nielegalnie. Natomiast w wypadku, gdy zakłady są organizowane legalnie, nie ma przepisu karnego, który by karał reklamodawcę czy właściciela portalu. Jak wskazuje się w odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów na zapytanie nr 4533 w sprawie braku regulacji prawa lokalnego dotyczącego funkcjonowania w Nowym Sączu w woj. małopolskim punktów, w których nielegalnie ustawione są automaty do gier hazardowych (SPS-024-4533/09 z 26.08.2009 r.): „Brak sankcji powoduje, że działania takie (niedozwolona reklama gier) są bezkarne i podmioty reklamujące często wykorzystują tę lukę prawną. Przede wszystkim należy wskazać, że reklama gier i zakładów wzajemnych jest realizowana zarówno przez podmioty urządzające gry i zakłady wzajemne, jak również przez podmioty takie jak prasa, telewizja czy podmioty zarządzające reklamą w postaci bannerów”.

Dodatkowo należy wyróżnić reklamę na rzecz podmiotów urządzających gry na terenie Polski legalnie i reklamę na rzecz podmiotów, które nie tylko urządzają w Polsce gry nielegalnie, to jeszcze nielegalnie się reklamuje (o tym drugim wypadku piszę wyżej – kwestia pomocnictwa). Trudno w zasadzie powiedzieć, dlaczego do dziś nie pojawił się przepis karny sankcjonujący nielegalną reklamę gier i zakładów, skoro takie uregulowania istnieją np. w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi czy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

2. Sankcje prawa cywilnego

Natomiast na gruncie prawa cywilnego taka reklama stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest nim m.in. reklama sprzeczna z przepisami prawa.

Sam czyn nieuczciwej konkurencji nie jest przestępstwem, rodzi jedynie odpowiedzialność cywilną. Po pierwsze jednak ustawa ta reguluje zwalczanie nieuczciwej konkurencji w obrocie gospodarczym (art. 1 ustawy), a więc chroni jednego przedsiębiorcę przed innym nieuczciwym przedsiębiorcą, a nie klienta przed nieuczciwym przedsiębiorcą. Konsument nie może się powołać na to, że dopuszcza się Pan czynu nieuczciwej konkurencji, nielegalnie reklamując zakład wzajemny. Może natomiast wystąpić przeciwko Panu z roszczeniami inny przedsiębiorca, którego interes został przez Pana działanie zagrożony lub naruszony (art. 3 ustawy), czyli musiałby być to albo inny reklamodawca z podobnej branży (która sam działa... nielegalnie), albo też podmiot prowadzący zakłady wzajemne, którego akurat Pan nie reklamuje (będzie argumentował, że przez Pana reklamę stracił klientów na rzecz innego urządzającego zakład). Roszczenia takiego przedsiębiorcy opisane są w art. 18 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

„Art. 18. 1. W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać:

1. zaniechania niedozwolonych działań;
2. usunięcia skutków niedozwolonych działań;
3. złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie;
4. naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych;
5. wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych;
6. zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego
   
   – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

2. Sąd, na wniosek uprawnionego, może orzec również o wyrobach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji. W szczególności sąd może orzec ich zniszczenie lub zaliczenie na poczet odszkodowania”.

3. Sankcje administracyjne

Ponadto prowadzenie działalności w zakresie reklamy zakładów wzajemnych mogłoby zostać uznane przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (ustawa z 16.02.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331). Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.o.k.i.k. zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez taką praktykę rozumie się godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności czyny nieuczciwej konkurencji (art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.k.i.k.). Prezes Urzędu – oprócz tego, że nakazuje przedsiębiorcy zaniechanie praktyk (czyli de facto zlikwidowanie działalności w tym wypadku) – może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną, w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary (art. 106 ust. 1 u.o.k.i.k.).

W praktyce jednak zakaz reklamy gier i zakładów okazuje się fikcyjny, a przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są zupełnie martwe, np. maltański Expekt z powodzeniem sponsoruje naszą reprezentację, BetClic – Lecha Poznań, a Unibet nawet całą pierwszą ligę (kiedyś drugą), która nawet nazywa się Unibet 1. liga.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

Kategoria: IT

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku