Opublikowane: 05.06.2008

Autor: Monika Cieszyńska

Przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności

Artykuł omawia zagadnienia związane z uzyskaniem przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności.

Podstawę prawną przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności stanowią omówione w tym artykule przepisy Kodeksu karnego wykonawczego (K.k.w.) – ustawy z 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 123, z 2007 r., poz. 849) oraz Kodeksu karnego (K.k.) – ustawy z 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 192, z 2007 r., poz. 1378).

O udzielenie przerwy może ubiegać się osoba, co do której kara jest faktycznie wykonywana, wskutek czego następuje „przerwa” tego wykonywania. Tym samym skazany, wobec którego odwołano warunkowe, przedterminowe zwolnienie, może ubiegać się o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności na zasadach ogólnych, a nie o udzielenie przerwy w odbywaniu kary¹.

Przesłanki zastosowania tej instytucji możemy podzielić na obligatoryjne, to znaczy takie, których zajście powoduje, iż sąd musi udzielić skazanemu przerwy; oraz fakultatywne, to znaczy takie, które mogą, choć nie muszą, być podstawą udzielenia przez sąd przerwy i zależą od uznania sądu. Sądem właściwym do udzielenia przerwy jest sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy (art. 3 § 2 K.k.w.).

Do przesłanek obligatoryjnych należą:

1. choroba psychiczna skazanego (konieczna jest opinia co najmniej dwóch biegłych psychiatrów),
2. inna ciężka choroba uniemożliwiająca wykonywanie kary pozbawienia wolności (art. 153 § 1 K.k.w.).

Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym niemożliwe jest umieszczenie go w zakładzie karnym, gdyż mogłoby to zagrozić jego życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia.

Przerwy przyznanej ze wspomnianych powodów udziela się do czasu ustania przeszkody (art. 150 K.k.w., w związku z art. 153 § 1 K.k.w.).

Do przesłanek fakultatywnych zaliczamy ważne względy:

1. zdrowotne, np. w związku z zabiegiem medycznym,
2. rodzinne (odnosi się to do wyjątkowo ciężkiej sytuacji życiowej najbliższej rodziny skazanego, nadającej się do poprawienia przez obecność skazanego i jego osobiste starania². W tym wypadku rodzina osoby osadzonej winna jest podjąć wszelkie starania dla zdobywania środków na utrzymanie i uzyskania niezbędnej pomocy),
3. osobiste, np. względy resocjalizacyjne, jeśli istnieje przekonanie, że skazany wykorzysta przerwę zgodnie z celem (art. 153 § 2 K.k.w.).

Przerwa taka może być udzielona kilkakrotnie, jednak jej łączny okres nie może przekroczyć roku, chyba że sprawa dotyczy kobiety ciężarnej lub w okresie 3 lat od urodzenia dziecka i sprawowania nad nim opieki. Wówczas łączny okres przerwy może być dłuższy niż rok (art. 151 § 3 K.k.w., w związku z art. 153 § 2 K.k.w.). Sądem właściwym do udzielenia dalszych przerw, ze względu na miejsce, jest sąd penitencjarny, który udzielił pierwszej przerwy (art. 154 § 5 K.k.w.).

Przesłanką negatywną udzielenia przerwy jest fakt, iż nie upłynął jeszcze rok od dnia ukończenia poprzedniej przerwy i powrotu po niej do zakładu karnego, chyba że zachodzi wypadek choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego, w podanym już wcześniej rozumieniu, albo inny wypadek losowy (art. 153 § 3 K.k.w.). Wypadek losowy należy utożsamiać ze zdarzeniem nagłym, nieprzewidywalnym, takim jak pożar, śmierć, powódź, klęska żywiołowa. Nie uznamy za zdarzenie losowe potrzeby remontowania domu przez skazanego, gdyż jest to następstwo wieloletnich zaszłości³. Właściwym sądem do udzielenia przerwy na tej podstawie jest sąd penitencjarny, który jako pierwszy udzielił przerwy (art. 153 § 3 K.k.w., w związku z art. 154 § 5 K.k.w.)

Udzielając przerwy w wykonaniu kary, sąd może nałożyć na skazanego obowiązek utrzymywania w okresie tej przerwy kontaktu z sądowym kuratorem zawodowym, niezmieniania bez jego zgody miejsca pobytu, podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej lub meldowania się we wskazanej jednostce policji (art. 153 § 4 K.k.w.). Nieprzestrzeganie tych obowiązków może być podstawą do odwołania przerwy (art. 156 § 1 K.k.w., w związku z art. 156 § 2 K.k.w.).

Sąd orzeka o udzieleniu przerwy w formie postanowienia, na które skazanemu, jak i prokuratorowi, przysługuje zażalenie. Należy je wnieść w terminie 7 dni od daty ogłoszenia lub doręczenia postanowienia do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Zostanie ono bezzwłocznie przekazane do sądu wyższej instancji. Nawet sąd, który wydał zaskarżone postanowienie – i w tym samym składzie – może przychylić się do zażalenia. Wówczas nie nastąpi przekazanie do sądu wyższej instancji (art. 20 K.k.w.). Postanowienie doręcza się, jeśli sąd nie zarządził sprowadzenia skazanego na posiedzenie.

Złożenie zażalenia na postanowienie o udzieleniu przerwy powoduje wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu jego uprawomocnienia się, a więc do czasu, gdy to postanowienie nie będzie już zaskarżalne.

Przerwa musi zostać w dowolnym czasie odwołana, z mocy samego prawa (bez dodatkowego orzeczenia sądowego), jeśli skazany w czasie przerwy w odbywaniu kary popełnił przestępstwo, w związku z którym zostało zastosowane tymczasowe aresztowanie. Kara pozbawienia wolności, której odbywanie zostało przerwane, podlega wykonaniu.

Sąd postanowieniem może również orzec o odwołaniu przerwy, jeśli ustała przyczyna, dla której jej udzielono, bądź skazany nie korzystał z przerwy w celu, w jakim została ona udzielona, a także w razie niewykonywania nałożonych w czasie przerwy przez sąd obowiązków, o czym była mowa wyżej (art. 156 K.k.w.).

Z udzieleniem przerwy wiąże się możliwość skorzystania przez skazanego z pewnego dobrodziejstwa. A mianowicie, jeżeli przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności trwała co najmniej 1 rok, a skazany przed jej udzieleniem odbył już co najmniej 6 miesięcy kary, sąd może (ale nie musi) warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary, jeżeli spełnione zostaną dodatkowe warunki, a mianowicie:

• postawa, właściwości i warunki osobiste oraz sposób życia przed popełnieniem przestępstwa (zwłaszcza jeśli sprawca nie ma bogatej karty karnej), jak również okoliczności jego popełnienia oraz zachowanie po popełnieniu przestępstwa i w czasie odbywania kary – uzasadniają przekonanie, że sprawca po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstw;
• kara orzeczona nie przekracza 3 lat (liczy się suma w razie dwóch lub więcej kar niepodlegających łączeniu);
• sąd wymierzając karę pozbawienia wolności nie wyznaczył surowszego ograniczenia do skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia (art. 77 K.k., w związku z art. 155 K.k.w.).

Należy zauważyć, iż nie muszą zostać spełnione ogólne warunki przedterminowego warunkowego zwolnienia, określone w art. 78 i 79 K.k., a więc: odbycie co najmniej połowy kary, w przypadku recydywisty z art. 64 § 1 K.k. – 2/3 kary, w przypadku recydywisty z art. 64 § 2 K.k. – 3/4 kary. Dodajmy, że w przypadku recydywy warunkowe zwolnienie nie może nastąpić wcześniej niż po upływie 1 roku odbywania kary.

O warunkowym zwolnieniu sąd orzeka na posiedzeniu, które winno odbyć się w zakładzie karnym. Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć skazany lub jego obrońca, a także prokurator, dyrektor zakładu karnego lub sądowy kurator zawodowy.

Warunkowe, przedterminowe zwolnienie następuje na okres próby, od której przebiegu zależą dalsze losy skazanego. Okres próby to czas pozostały do odbycia kary, nie może być on jednak krótszy niż 2 lata, a w przypadku recydywisty, określonego w art. 64 § 2 K.k., niż 3 lata; i nie dłuższy niż 5 lat. W przypadku warunkowego zwolnienia z kary dożywotniego pozbawienia wolności okres próby wynosi lat 10 (art. 80 K.k.). W razie odwołania warunkowego zwolnienia, kara jest w dalszym ciągu wykonywana, a okresu spędzonego na wolności nie zalicza się na poczet kary. Jeżeli natomiast w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy (od zakończenia okresu próby) nie odwołano warunkowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia (art. 82 K.k.).

Zajście pewnej przesłanki powoduje, iż sąd nie ma wyboru i musi odwołać warunkowe zwolnienie. Zdarzeniem takim jest popełnienie przez skazanego w okresie próby przestępstwa umyślnego, za które orzeczono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Zajście w okresie próby innych przesłanek może (ale nie musi) być przyczyną odwołania warunkowego zwolnienia. Zdarzeniami umożliwiającymi odwołanie udzielonego dobrodziejstwa są: rażące naruszanie porządku prawnego, popełnienie przestępstwa nieumyślnego, popełnienie przestępstwa umyślnego, za które wymierzono jednak karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, lub inną karę, uchylanie się od dozoru, od orzeczonych obowiązków czy środków karnych (art. 159 K.k.w.).

O warunkowym zwolnieniu, bądź o odwołaniu warunkowego zwolnienia postanawia sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia, a jeżeli skazany ma ustanowiony dozór – sąd penitencjarny, w którego okręgu dozór jest wykonywany.

Wniosek o udzielenie przerwy w karze winien zostać opłacony – w kwocie 60 zł. Natomiast opłata za wniosek o warunkowe zwolnienie to 45 zł.

-------------------------------------------

1. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 15.02.2006 r., II AKzw 91/06.
2. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9.03.2006 r., II AKzw 139/06.
3. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9.12.2005 r., II Akzw 785/05

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku