Opublikowane: 12.11.2007

Autor: Karol Jokiel

Warunki pracy i płacy w Hiszpanii

Artykuł w sposób bardzo szczegółowy omawia kwestie związane z warunkami płacy i pracy w Hiszpanii.

Wiedza na temat warunków płacy i pracy w Hiszpanii, zakresu świadczeń socjalnych przysługujących zatrudnionym tam pracownikom oraz warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu na Półwyspie Iberyjskim przyda się każdemu kto już wyjechał lub dopiero planuje wyjazd do tego kraju w poszukiwaniu pracy. Dopiero znając swoje prawa można przecież domagać się ich respektowania przez miejscowych pracodawców.

Wiedza ta jest również niezbędna wszystkim Agencjom Pracy pośredniczącym w zatrudnianiu obywateli polskich u przedsiębiorców hiszpańskich, a to dlatego, że z mocy art. 85 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) przedstawione poniżej informacje stanowią obligatoryjny element umowy z obywatelem polskim kierowanym do pracy u takiego przedsiębiorcy.

Warunki i tryb dopuszczenia cudzoziemców do hiszpańskiego rynku pracy

1. Od 1 maja 2006 r. obywatele polscy mogą w pełni swobodnie oraz legalnie, po spełnieniu nielicznych warunków przedstawionych poniżej, pracować na terytorium Hiszpanii. Od tej daty nie jest już bowiem potrzebne uprzednie pozyskanie przez obywatela polskiego osobnego zezwolenia na pracę w tym kraju ani uwzględnianie limitów zatrudniania cudzoziemców, stanowionych przez właściwe przepisy wewnętrznego prawa hiszpańskiego oraz międzynarodowego.

2. Przed podjęciem zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego w Hiszpanii koniecznym jest uzyskanie Numeru Identyfikacji Cudzoziemca – N.I.E. (Numero de Identidad de Extranjero) – odpowiadającego w swej istocie polskiemu Numerowi Identyfikacji Podatnika. Wnioski o nadanie numeru N.I.E. należy składać na komisariatach policji (Policía Nacional) zajmujących się wydawaniem dokumentacji dla cudzoziemców (Oficinas de Extranjería), przedstawiając ważny paszport lub dowód osobisty oraz jego fotokopię, zaświadczenie o zameldowaniu oraz wyjaśnienie uzasadniające potrzebę uzyskania numeru N.I.E. (np. zawarcie wstępnej umowy o pracę). Numer N.I.E. jest niezbędny do podpisania umowy z pracodawcą. Za nadanie Numeru Identyfikacji Cudzoziemca należy wnieść opłatę administracyjną w kwocie 6,75 euro (5,48 euro dla studentów), której wysokość ulega rokrocznie zmianie.

3. Dla uzyskania numeru N.I.E. koniecznym może się okazać zaświadczenie o zameldowaniu (Empadronamiento) wydawane nieodpłatnie przez urzędy miasta lub gminy (Ayuntamiento) miejsca zamieszkania, w oparciu o umowę najmu lub rachunek za jedną ze stałych opłat mieszkaniowych na nazwisko zainteresowanego bądź też zaświadczenie od właściciela o zamieszkaniu (Certificado de Alojamiento).

4. Obywatele polscy zamierzający przebywać i pracować na terytorium Hiszpanii dłużej niż 3 miesiące mają obowiązek zarejestrowania się w Centralnym Rejestrze Obcokrajowców (Registro Central de Extranjeros) – przy urzędach ds. cudzoziemców, przed upływem tego okresu czasu. Jeśli zainteresowany nie złoży wcześniej wniosku o nadanie numeru N.I.E., będzie on nadawany podczas rejestracji i wpisywany do wydawanego przy tej okazji certyfikatu. Opłata skarbowa za certyfikat (a więc wpis do rejestru z nadaniem numeru N.I.E.) wynosi 6,75 euro. Potrzebne dokumenty to paszport lub dowód osobisty, najlepiej nowego typu, oraz potwierdzenie dokonania wpłaty opłaty skarbowej, jeżeli numer N.I.E. będzie nadawany wraz z wpisem do rejestru.

5. Z dniem 2 kwietnia 2007 r. weszła w życie dyrektywa nr 2004/38/WE znosząca wymóg posiadania karty pobytu przez obywateli Unii Europejskiej, a zatem również przez obywateli polskich.

Świadczenia socjalne przysługujące pracownikom w Hiszpanii

1. Obywatelom polskim przysługuje prawo do świadczeń socjalnych na terytorium Hiszpanii na zasadach analogicznych do tych, które obowiązują w stosunku do obywateli hiszpańskich.

2. Świadczenia socjalne przewidziane przez ustawodawstwo hiszpańskie podzielić można na kilka grup: świadczenia z tytułu czasowej lub stałej niezdolności do pracy, świadczenia rodzinne, świadczenia związane z macierzyństwem oraz pozostałe świadczenia socjalne.

3. Świadczenia z tytułu czasowej lub stałej niezdolności do pracy:

– Świadczenie z tytułu czasowej niezdolności do pracy przysługuje pracownikom objętym ubezpieczeniem społecznym (lub w sytuacjach uznanych za równoważne), którzy ze względu na chorobę pospolitą lub zawodową bądź też doznany uraz są niezdolni do wykonywania pracy, a nadto w okresie ostatnich pięciu lat odprowadzali należne składki na ubezpieczenie społeczne przez co najmniej 180 dni (ten ostatni warunek nie odnosi się do przypadków niezdolności do pracy spowodowanych urazem lub chorobą zawodową). W zależności od przyczyny owej niezdolności, świadczenie jest przyznawane począwszy od dnia następnego po dniu jej ujawnienia (w przypadku choroby zawodowej oraz urazu związanego z pracą) bądź też dopiero od czwartego dnia po tym fakcie (w przypadku pozostałych przyczyn). Zróżnicowany jest również okres na jaki świadczenie zostaje przyznane. W przypadku urazu lub choroby wynosi on 12 miesięcy i, po spełnieniu dodatkowych warunków, może zostać przedłużony o kolejne 6 miesięcy. W przypadku obserwacji związanej z chorobą zawodową okres ten ogranicza się do 6 miesięcy z możliwością przedłużenia łącznie do 12 miesięcy. Po upływie wskazanego powyżej czasu pracownik winien zostać poddany badaniu w celu określenia stopnia trwałej niezdolności do pracy. Nieuczciwe postępowanie pracownika w celu zachowania prawa do świadczenia, podjęcie jakiejkolwiek pracy lub samozatrudnienia w czasie jego otrzymywania jak również nieuzasadniona odmowa poddania się leczeniu skutkuje zawieszeniem lub pozbawieniem prawa do świadczenia. Kwota świadczenie z tytułu czasowej niezdolności do pracy uzależniona jest od ustawowego wskaźnika jego podstawy oraz wskaźnika procentowego, zależnego m.in. od przyczyny niezdolności do pracy czy też czasu jej trwania.

– Świadczenia z tytułu trwałej niezdolności do pracy przybierają zasadniczo dwojaką postać: jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu, przysługującego w związku trwałym urazem, okaleczeniem lub deformacją będącą skutkiem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, które choć nie powodują całkowitej niezdolności do pracy to jednak trwale ograniczają fizyczną sprawność pracownika, oraz renty przyznawanej w przypadku poważnych, anatomicznych lub funkcjonalnych uszkodzeń ciała, które, po przebyciu całego procesu leczenia, zostały uznane za nieodwracalne a nadto istotnie ograniczają lub przekreślają zdolność pracownika do pracy.

4. Świadczenia rodzinne:

– Jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia (przysposobienia) trzeciego (lub dalszego) dziecka na terytorium Hiszpanii. Przysługuje ono rodzicom, bez względu na to czy żyją razem czy też osobno, jeżeli ich miejscem zamieszkania jest Hiszpania a ich roczny dochód nie przekracza kwoty 9.328,39 euro, powiększonej o 15% na trzecie (i każde kolejne dziecko w rodzinie). Kwota świadczenia w 2007 r. wynosi 450,76 euro.

– Jednorazowe świadczenie z tytułu porodu mnogiego jest przyznawane na podobnych zasadach.

– Zasiłek na każde dziecko (biologiczne oraz przysposobione) poniżej 18 roku życia, bez stwierdzonego stopnia niepełnosprawności. Zasiłek ten w kwocie 291 euro rocznie (24,25 euro miesięcznie) przysługuje rodzicom takiego dziecka, jeżeli ich łączny, roczny dochód nie przekracza kwoty 9.328,39 euro, powiększonej o 15% na trzecie (i każde kolejne dziecko w rodzinie).

– Zasiłek na dziecko (biologiczne oraz przysposobione) poniżej 18 roku życia, ze stwierdzonym stopniem niepełnosprawności nie niższym niż 33%. Zasiłek ten w kwocie 581,64 euro rocznie (48,47 euro miesięcznie) przysługuje rodzicom takiego dziecka bez względu na poziom ich dochodu, albowiem mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną.

– Zasiłek na dziecko (biologiczne oraz przysposobione) poniżej 18 roku życia, ze stwierdzonym stopniem niepełnosprawności nie niższym niż 65%. Zasiłek ten w kwocie 3.749,16 euro rocznie (312,43 euro miesięcznie) przysługuje rodzicom takiego dziecka bez względu na poziom ich dochodu albowiem mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną.

– Zasiłek na dziecko (biologiczne oraz przysposobione) poniżej 18 roku życia, ze stwierdzonym stopniem niepełnosprawności nie niższym niż 75%. Zasiłek ten w kwocie 5.623,80 euro rocznie (468,65 euro miesięcznie) przysługuje rodzicom takiego dziecka bez względu na poziom ich dochodu albowiem mamy do czynienia z osobą niepełnosprawną.

– Niepieniężne świadczenie z tytułu opieki nad dzieckiem (biologicznym oraz przysposobionym) lub członkiem rodziny (do II stopnia pokrewieństwa) polega na przyznaniu pracownikom prawa do urlopu dla potrzeb sprawowania takiej właśnie opieki. Urlop ten, w przypadku sprawowania pieczy nad dzieckiem, nie może przekroczyć 3 lat, zaś w przypadku sprawowania pieczy nad członkiem rodziny – roku. Okres korzystania ze świadczenia jest uwzględniany dla celów emerytalnych. Przewidziana została nadto możliwość powrotu pracownika na dotychczas zajmowane stanowisko po zakończeniu tego urlopu.

5. Świadczenia związane z macierzyństwem:

– Zasiłek macierzyński wypłacany jest w okresie korzystania przez matkę nowonarodzonego lub przysposobionego dziecka (do lat 6, a starszego tylko jeżeli jest niepełnosprawne) z urlopu macierzyńskiego. Świadczenie jest wypłacane w kwocie odpowiadającej 100% ustawowej podstawy jego wymiaru. Warunkiem nabycia prawa do zasiłku jest fakt objęcia matki ubezpieczeniem społecznym, a nadto odprowadzenia za nią, w okresie ostatnich pięciu lat, składek na to ubezpieczenie przez co najmniej 180 dni. W przypadku gdy matka dziecka nie spełnia warunków dla uzyskania świadczenia ojciec dziecka może ubiegać się o jego przyznanie na okres o 6 tygodni krótszy niż przysługiwałby matce.

– Urlop macierzyński wynosi w Hiszpanii 16 tygodni (dodatkowo 2 tygodnie w przypadku mnogiego porodu na każde kolejne dziecko) i może zostać podzielony przez matkę w ten sposób, że jego część wykorzystana zostanie jeszcze przed narodzinami dziecka, przy czym przynajmniej 6 tygodni tegoż urlopu musi jednak zostać wykorzystane bezpośrednio po urodzeniu (przysposobieniu) dziecka.

– W okresie karmienia piersią dziecka do 9 miesiąca życia matka ma prawo domagać się od pracodawcy skierowania jej na inne stanowisko pracy, które nie będzie skutkować negatywnym wpływem na stan zdrowia jej lub dziecka.

– Analogiczne uprawnienie przysługuje kobiecie w ciąży, jeżeli wykonywana przez nią praca zagraża zdrowiu jej lub płodu.

Maksymalny tygodniowy wymiar czasu pracy wynosi 40 godzin, a dzienny 9 godzin. Co do zasady liczba nadgodzin nie może przekroczyć 80 na rok. Wymiar corocznego płatnego urlopu wynosi 22 dni. Urlop dodatkowy przysługuje m.in. w przypadku zawarcia małżeństwa czy urodzenia dziecka.

Kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszą w 2007 r. 19,2 euro/dzień, 570,6 euro/miesiąc oraz 7988,4 euro/rok. Ulegają one podwyższeniu, w odniesieniu do poszczególnych zawodów, w oparciu o ustalenia tzw. umów zbiorowych (Conventio Colectivo).

Zasiłek dla bezrobotnych przysługuje po przepracowaniu co najmniej 12 miesięcy, z zastrzeżeniem, że utrata pracy nie nastąpiła z winy pracownika.

Warunki ubezpieczenia społecznego oraz od następstw nieszczęśliwych wypadków

1. Obywatele polscy podlegają ubezpieczeniu społecznemu oraz ubezpieczeniu od następstw nieszczęśliwych wypadków na terytorium Hiszpanii na zasadach analogicznych do tych, które obowiązują w stosunku do obywateli hiszpańskich.

2. Przynależność obywatela polskiego, podejmującego pracę u pracodawcy hiszpańskiego, do tamtejszego systemu ubezpieczeń społecznych jest obligatoryjna. W Hiszpanii pracodawca jest obowiązany do zgłoszenia pracownika do miejscowej instytucji ubezpieczeniowej (Tesorería de la Seguridad Social), odpowiednika polskiego ZUS, najpóźniej w pierwszym dniu podjęcia pracy, przy czym jeżeli pracodawca zaniedba swego obowiązku w tym zakresie wówczas pracownik może samodzielnie dokonać wymaganego zgłoszenia. Każdej osobie objętej hiszpańskim systemem ubezpieczenia społecznego lub korzystającej ze świadczeń socjalnych wypłacanych z tego systemu przydzielony zostaje jej indywidualny numer ubezpieczenia społecznego.

3. Przynależność do systemu ubezpieczeń społecznych oraz opłacanie należnej z tego tytułu składki stanowi podstawę dla korzystania z większości świadczeń socjalnych przewidywanych przez prawo hiszpańskie.

4. Koszt składki na ubezpieczenie społeczne pracownika został ustawowo podzielony pomiędzy niego a pracodawcę. Podobnie sytuacja wygląda ze składką na fundusz bezrobocia oraz kosztami szkoleń pracowniczych. Koszt składki na fundusz wypadkowy i Fundusz Gwarancji Płac (odpowiednik polskiego Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) obciąża zaś wyłącznie pracodawcę. Wysokość wszystkich składek jest wyliczana od wynagrodzenia brutto pracownika i procentowo wynosi:

• w przypadku składki na ubezpieczenie społeczne:
  – po stronie pracodawcy – 23,6 %,
  – po stronie pracownika – 4,7 % (odpowiednia kwota jest potrącana z wynagrodzenia pracownika).
• w przypadku składki na fundusz bezrobocia:
  – po stronie pracodawcy – 5,75%,
  – po stronie pracownika – 1,55 % (odpowiednia kwota jest potrącana z wynagrodzenia pracownika).
• w przypadku szkoleń zawodowych:
  – po stronie pracodawcy – 0,6 %,
  – po stronie pracownika – 0,1 % (odpowiednia kwota jest potrącana z wynagrodzenia pracownika).
• w przypadku składki na fundusz wypadkowy:
  – po stronie pracodawcy – zasadniczo 0,9 %, przy czym w niektórych gałęziach gospodarki (np. w hutnictwie lub budownictwie) składka ta sięga nawet 3%.
• w przypadku składki na Fundusz Gwarancji Płac:
  – po stronie pracodawcy – 0,2 %.

5. Wszelkie potrącenia z wynagrodzenia pracownika zostają uwidocznione na poświadczeniu wypłaty wynagrodzenia wydawanego pracownikowi.

6. Obywatele polscy przebywający w Hiszpanii mają prawo do opieki lekarskiej w podstawowym zakresie, jeżeli posługują się Europejską Kartą Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). W ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego jest ona wydawana w Polsce przez Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Należy podkreślić, że EKUZ uprawnia do korzystania jedynie z podstawowych usług medycznych. Zarówno w Polsce jak i na terytorium Hiszpanii istnieje możliwość wykupienia dodatkowych ubezpieczeń prywatnych (np. w zakresie następstw nieszczęśliwych wypadków nie objętych ubezpieczeniem wypadkowym wynikającym z zatrudnienia), które w razie potrzeby pokryją koszty leczenia w szerszym niż podstawowy zakresie, jak również koszty opieki medycznej w prywatnych szpitalach i klinikach.

7. Obywatele polscy przebywający w Hiszpanii mogą uzyskać Kartę Zdrowia (Tarjeta Sanitaria) w publicznej przychodni lub szpitalu najbliższym miejscu zameldowania. Karta Zdrowia upoważnia do podstawowych świadczeń w takim zakresie jak EKUZ. W celu jej uzyskania należy przedłożyć zameldowanie (Empadronamiento) oraz paszport lub dowód osobisty.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku