ePorady24.pl Prawo rodzinne Małżeństwo Powtórny ślub mamy a zobowiązania finansowe wobec ojczyma...
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Opublikowane: 20.04.2010

Powtórny ślub mamy a zobowiązania finansowe wobec ojczyma w przyszłości

Moja mama planuje wkrótce zawrzeć związek małżeński (ślub cywilny) z osobą rozwiedzioną. Mama posiada własnościowe mieszkanie, które nie jest objęte ani darowizną (jest w planach), ani testamentem (jeszcze nie sporządzony). Jakie będą konsekwencje prawne ślubu mamy wobec mnie (jedynej córki) oraz moje zobowiązania finansowe w stosunku do przyszłego męża mamy i jego rodziny (ma dzieci i wnuki) w przypadku śmierci mojej mamy? Jak w świetle prawa najlepiej zabezpieczyć się przed nimi, a w szczególności zachować prawo do mieszkania mamy bez roszczeń ze strony tamtej rodziny? Chciałabym także zapytać o zobowiązania prawne mojej mamy i/lub moje (spłata długów, kredytów itp.) w przypadku, gdy przyszły mąż (podeszły wiek) umrze pierwszy – jak się przed tym ustrzec? I jak uniknąć ewentualnej wypłaty zachowku ojczymowi, jeśli mama umrze pierwsza?

Wypada zacząć od tego, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami powstaje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, chyba że małżonkowie zawarli wcześniej w formie aktu notarialnego umowę majątkową małżeńską.

 

Warto w tym miejscu przytoczyć treść art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.io.), zgodnie z którym:

 

§ 1. „Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków”.

 

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w małżeństwie, w którym obowiązuje ustrój wspólności majątkowej ustawowej, występują trzy masy majątkowe: majątek wspólny małżonków oraz dwa majątki osobiste każdego z małżonków. Majątki te zwykle w trakcie trwania wspólności ustawowej nie są wyodrębnione i stanowią jedną całość gospodarczą. Ich podział następuje dopiero po ustaniu wspólności (np. w wyniku rozwodu).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj >>

 

Z kolei art. 33 K.r.io. zawiera katalog przedmiotów, które wchodzą w skład majątku osobistego każdego z małżonków. Zgodnie z punktem 1 tego artykułu, do majątku osobistego każdego z małżonków należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej.

 

Wspomina Pani w pytaniu, ze mama jest właścicielką mieszkania. W związku z powyższym w przypadku zawarcia przez nią związku małżeńskiego będzie ono stanowiło jej majątek osobisty, ponieważ mieszkanie nabyła przed zawarciem tego związku.

 

Oczywiście mama będzie mogła darować np. udział w mieszkaniu na rzecz swojego męża, tak aby stało się ono przedmiotem majątku wspólnego małżonków. Zawarcie związku małżeńskiego powoduje przede wszystkim konsekwencje dla Pani mamy, natomiast sam fakt zawarcia przez nią tego związku nie rodzi na ten moment automatycznie żadnych zobowiązań finansowych wobec Pani.

 

Jeśli chodzi o kwestie dziedziczenia, to w myśl prawa spadkowego o tym, kto dziedziczy majątek spadkowy, decyduje sporządzony przez spadkodawcę testament (tzw. dziedziczenie testamentowe), a w przypadku jego braku – ustawa Kodeks cywilny (tzw. dziedziczenie ustawowe).

 

Pani mama może rozrządzić swoim majątkiem w formie testamentu, a spadkobiercą uczynić praktycznie dowolnie wybraną osobę. Wynika to z tzw. zasady swobody testowania, zgodnie z którą każda osoba może dysponować swoim majątkiem na wypadek śmierci. Jeśli natomiast mama nie zdecyduje się na sporządzenie testamentu, dziedziczenie odbędzie się wedle reguł przewidzianych przez przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.). Zgodnie z art. 931 K.c. „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

 

W skład masy spadkowej po Pani mamie wejdzie zarówno jej majątek osobisty (a więc m.in. mieszkanie), jak i 1/2 udziału w majątku wspólnym (zgodnie z domniemaniem równości udziałów małżonków w majątku wspólnym zawartym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym).

 

To, jaki będzie los mieszkania, zależy w dużej mierze od woli Pani mamy. Może ona bowiem przekazać Pani owo mieszkanie w drodze darowizny albo w formie zapisu testamentowego lub zawrzeć z Panią umowę dożywocia. Umowa ta została zdefiniowana w art. 908 § 1 K.c., zgodnie z którym „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

 

Wybór jednej z licznych możliwości zależy od zainteresowanych stron.

 

Jeśli chodzi o Pani ewentualne zobowiązania finansowe wobec męża mamy, to warto jeszcze wspomnieć o tym, że na linii ojczym – pasierb mogą powstać w określonej sytuacji roszczenia alimentacyjne. Zgodnie bowiem z art. 144 § 2 K.r.io. „mąż matki dziecka, nie będący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego”.

 

Jeśli natomiast chodzi o pytanie dotyczące ewentualnych zobowiązań Pani mamy lub Pani w przypadku śmierci przyszłego męża, to (zakładając, że mąż matki nie sporządzi testamentu) w krąg spadkobierców ustawowych w pierwszej kolejności wejdą: Pani mama (jeśli nadal będą małżeństwem w chwili śmierci) i dzieci męża z poprzedniego związku.

 

Żeby uwolnić się od odpowiedzialności za długi spadkowe, Pani mama zawsze ma prawo odrzucić spadek. Natomiast dziedziczenie ustawowe Pani jako pasierbicy jest raczej mało prawdopodobne.

 

Sytuacja pasierba jako spadkobiercy ustawowego jest bowiem bardzo słaba – dziedziczy on w ostatniej kolejności. Zgodnie z art. 9341 znowelizowanego (po 28 czerwca 2009 r.) Kodeksu cywilnego pasierb dziedziczy dopiero wtedy, kiedy spadkodawca zmarł, nie pozostawiając spadkobierców w postaci: małżonka, zstępnych, rodziców, rodzeństwa, dziadków i ich zstępnych. Ponadto pasierb może dziedziczyć jedynie, jeśli nie żyje oboje jego rodziców biologicznych.

 

W związku tym, że prawdopodobieństwo Pani dziedziczenia po ojczymie jest bardzo małe, mało prawdopodobna jest także Pani ewentualna odpowiedzialność za długi spadkowe jako spadkobiercy.

 

Kwestia jak w przyszłości uniknąć zapłaty zachowku jest odrębnym i dość szerokim tematem. Nadmienię tylko, że jednym ze sposobów pozbawienia prawo do zachowku jest wydziedziczenie. Przepis art. 1008 K.c. przewiduje instytucję wydziedziczenia.

 

Zgodnie z jego treścią „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku:

 

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

 

Przy czym przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

 

W przedmiotowej sprawie na prawo żądania zachowku nie będzie miało wpływu to, kiedy dojdzie do darowizny mieszkania (przed czy po zawarciu małżeństwa).

 

Bardzo istotne podczas ustalania zachowku jest określenie wartości schedy, od której będzie on wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na tę wartość składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci. Uwzględnia się co do zasady także wartość darowizn, i to nawet poczynionych na rzecz osób obcych.

 

Zawsze dolicza się do wartości spadku wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku bez względu na to, kiedy ich dokonano.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • cztery plus 0 =

 

»Podobne materiały

Alimenty a drugi związek małżeński

Za kilka miesięcy wyjdę ponownie za mąż. Czy zawarcie drugiego związku małżeńskiego wpłynie w jakiś sposób na wysokość alimentów, które otrzymuję na dziecko z poprzedniego małżeństwa?

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 3
  • 2
  • 7
  • 9
  • 8
  • 6
wizytówka
Pobierz aplikację