Autor: Bogusław Nowakowski

Pomysł na stronę WWW a piramida finansowa (sprzedaż lawinowa)

Mam pomysł na portal internetowy, tylko nie wiem, czy to będzie całkowicie zgodne z prawem. Portal wymagałby płatności od nowych użytkowników, a każda taka wpłata byłaby dzielona pomiędzy dotychczasowych użytkowników serwisu. Administrator zarabiałby wyłącznie na jednorazowych opłatach pobieranych podczas rejestracji. Pragnę nadmienić, że część środków wpłacanych przez użytkowników byłaby przeznaczana na cele charytatywne, co ma być jednym z głównych celów mojej strony. Część opłat pokrywałaby też działanie i utrzymanie portalu.

Z opisu wynika, że chce Pan zorganizować coś, co nazywane jest „łańcuszkiem”. Jest on jednak zmodyfikowany o elementy odpłatności na rzecz organizatora oraz innych uczestników. Posiada tym samym cechy tzw. piramid finansowych, a rzekłbym nawet, że cechy tzw. sprzedaży lawinowej.

Sam łańcuszek nie jest zakazany przez nasze prawo, o ile nie wiąże się z koniecznością dokonywania jakichkolwiek wpłat lub osiąganiem korzyści tylko z tytułu udziału w łańcuszku. Każdy może wziąć w nim udział, jeśli chce. Ale piramidy i sprzedaż lawinowa to już zakazany owoc. Można odpowiadać zarówno na gruncie prawa cywilnego, jak i na gruncie prawa karnego.

Staje się Pan przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. A stosownie do niej:

Art. 2. Przedsiębiorcami, w rozumieniu ustawy, są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową, uczestniczą w działalności gospodarczej.

Art. 15b. 1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest wytwarzanie, import, dystrybucja, sprzedaż, najem lub oddawanie do używania pod innym tytułem prawnym oraz posiadanie, w celach zarobkowych, urządzeń niedozwolonych, w rozumieniu przepisów o ochronie niektórych usług świadczonych drogą elektroniczną opartych lub polegających na dostępie warunkowym.

2. Czynem nieuczciwej konkurencji jest także instalacja, serwis lub wymiana urządzeń niedozwolonych, w celach zarobkowych, oraz wykorzystywanie przekazu informacji handlowej do promocji tych urządzeń lub związanych z nimi usług.

Art. 17c. 1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest organizowanie systemu sprzedaży lawinowej, polegającego na proponowaniu nabywania towarów lub usług poprzez składanie nabywcom tych towarów lub usług obietnicy uzyskania korzyści materialnych w zamian za nakłonienie innych osób do dokonania takich samych transakcji, które to osoby uzyskałyby podobne korzyści materialne wskutek nakłonienia kolejnych osób do udziału w systemie.

2. Nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji organizowanie systemu sprzedaży, o którym mowa w ust. 1, jeśli spełnione zostaną następujące warunki:

1. korzyści materialne uzyskiwane z uczestnictwa w systemie sprzedaży pochodzą ze środków uzyskiwanych z zakupu lub ze sprzedaży dóbr i usług po cenie, której wartość nie może rażąco przekraczać rzeczywistej wartości rynkowej tych dóbr i usług;
2. osoba rezygnująca z udziału w systemie sprzedaży ma prawo do odsprzedaży organizatorowi systemu za co najmniej 90% ceny zakupu wszystkich nabytych od organizatora nadających się do sprzedaży towarów, materiałów informacyjno-instruktażowych, próbek towarów lub zestawów prezentacyjnych zakupionych w przeciągu 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia rezygnacji organizatorowi systemu sprzedaży.

Art. 24a. Kto organizuje system sprzedaży lawinowej lub takim systemem kieruje, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Pan chce w oparciu o ten system osiągać przychody. Nieistotne jest, że są one przeznaczone na utrzymanie portalu. Przychody de facto są Pana. Ponadto w wyniku działania strony dochody będą osiągały także inne osoby. Wpłaty od innych są po prostu darowiznami na ich rzecz, bo nie ma żadnej podstawy do dokonania zapłaty poza regulaminem zabawy. Powstaje zbyt dużo możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności Pana, jak i użytkowników, np. na podstawie ustawy o podatku od darowizn.

Każdy, kto otrzyma wpłatę od nowego użytkownika, musiałby zgłosić to do US jako darowiznę lub opodatkować na zasadach ogólnych. Część wpłat przeznaczana miałaby być na cele charytatywne. W tym przypadku istotne byłoby, kto dokonuje wpłaty na określony cel, czyje jest konto, na które wpłata jest dokonywana, czy wpłata jest dokonywana bezpośrednio przez użytkownika, czy też dopiero portal dokonuje tej wpłaty.

Pozyskiwanie środków na cele charytatywne jest szczytnym zachowaniem, ale w internecie jest tyle oszukańczych stron, że takie działania są pod szczególnym nadzorem. A pozyskiwanie środków za pomocą działania sprzecznego z prawem jest samo w sobie nielegalne i karalne.

Odpłatna rejestracja

Po pierwsze nie mylmy dobrowolnej darowizny z wpłatą za udział w systemie finansowym. W tym przypadku będzie to wymóg, a nie dobrowolna składka.

Podstawą struktury użytkowników jest przekazywanie pieniędzy przez jednych użytkowników (na wyższym szczeblu) dla użytkowników na niższym szczeblu. W zamian nic się w zasadzie nie dostaje poza niepewną satysfakcją ze wsparcia szczytnego celu (jak na razie nieokreślonego).

Stanowisko Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów:

„Działalność związana z budowaniem piramid finansowych jest nielegalna w większości krajów Unii Europejskiej i w zależności od przyjętych regulacji zakazują jej przepisy o nieuczciwej konkurencji, przepisy karne bądź przepisy »o praniu brudnych pieniędzy«.

W polskim porządku prawnym organizowanie tego rodzaju struktur zostało zakazane w drodze nowelizacji ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). Nowy przepis art. 17 c ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zawiera odpowiednie postanowienia w przedmiotowym zakresie. Mianowicie, za czyn nieuczciwej konkurencji uznaje organizowanie systemu sprzedaży lawinowej, polegającego na proponowaniu nabywania towarów lub usług poprzez składanie nabywcom tych towarów lub usług obietnicy uzyskania korzyści materialnych w zamian za nakłonienie innych osób do dokonania takich samych transakcji, które to osoby uzyskałyby podobne korzyści materialne wskutek nakłonienia kolejnych osób do udziału w systemie (art. 17 c ust. 1).

Zakaz organizowania systemu sprzedaży lawinowej dotyczy zarówno przedsiębiorców, jak i osób nie prowadzących działalności gospodarczej. Konsekwencją tego zakazu jest sankcja karna określona w art. 24 c nowelizacji”.

W świetle tego przesyłanie do kolejnych użytkowników zaproszeń jest takim właśnie nakłanianiem. Tak to przynajmniej widzą organy ściągania.

Wskutek tego, że chodzi o małe kwoty, nikt albo prawie nikt nie zgłasza tych faktów policji lub prokuraturze. Ale jeśli już zgłosi, to kłopoty ma organizator. I nieważne wtedy jest to, co organizator robi z tymi pieniędzmi – ponosi odpowiedzialność za samo zorganizowanie, kierowanie i pomaganie poprzez umożliwienie korzystania z oprogramowania pozwalającego na automatyzację udziału w „całej zabawie”.

W wielu przypadkach bardzo łatwo pomylić legalny marketing wielopoziomowy od działalności nielegalnej w postaci tzw. piramidy finansowej.

Działalność w zakresie marketingu wielopoziomowego to przede wszystkim przekazywanie produktu lub usługi od usługodawcy do odbiorcy. Określenie „wielopoziomowy” odnosi się do systemu wynagrodzeń pobieranych przez osoby, które sprawiają, że dostarczany jest dany produkt lub usługa. Działalność w tej formie polega więc na budowaniu organizacji, w której duża liczba osób sprzedaje niewiele bądź też nie sprzedaje wcale produktów, a jedynie kupuje je dla siebie.

Piramida finansowa zaś jest strukturą finansową, wzorowaną na marketingu wielopoziomowym i często z nim mylona. Działalność ta jest również określana jako sprzedaż lawinowa. Różnica polega na tym, że zyski piramidy finansowej (niezależnie od ich wielkości i czasu, w jakim są uzyskiwane) nie pochodzą ze sprzedaży towarów lub usług. Zyski pochodzą w całości z wpłat wnoszonych przez nowych użytkowników, pozyskanych przez już uczestniczących.

Marketing bezpośredni to powiązanie zysku z faktyczną sprzedażą, a nie z liczbą osób uczestniczących. Ta metoda polega na tym, że nabywca jakiegoś towaru nabywa jednocześnie prawo sprzedaży określonych produktów w zamian za prowizję lub odsetki od obrotu. Prowizja lub odsetki od obrotu stanowią wynagrodzenie za sprzedaż określonych produktów i są częścią systemu.

Działalność w formie marketingu wielopoziomowego nie stanowi, w przeciwieństwie do piramidy finansowej, czynu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji marketing bezpośredni powinien spełniać dwa warunki (art. 17c ust. 2 ww. ustawy):

1. korzyści materialne osiągane w ramach takiej działalności muszą wynikać z zysku ze sprzedaży dóbr lub usług, przy czym ceny nie mogą rażąco przekraczać ich rzeczywistej wartości rynkowej,
2. osoba, która rezygnuje z działalności w tej formie, ma prawo odsprzedaży organizatorowi systemu nabytych wcześniej towarów, instrukcji, próbek itp. za minimum 90% ceny zakupu; dotyczy to produktów zakupionych w przeciągu 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia rezygnacji organizatorowi systemu sprzedaży.

Tak więc moja ocena tego projektu jest negatywna. Jest to działalność zabroniona, powodująca Pana odpowiedzialność jako organizatora. Nie wdaję się w szczegółowe analizy portalu z uwagi na brak powiązania udziału ze sprzedażą towarów lub usług – co nie pozwala uznać Pana projektu za legalny marketing wielopoziomowy.

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku