Mamy 7059 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

Podział spadku

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 07.06.2011

Artykuł omawia zagadnienia związane z sądowym podziałem spadku.

Łukasz Obrał

Jeżeli pomiędzy osobami, które nabyły spadek, nie ma zgody co do dokonania działu spadku, każda z nich może domagać się przeprowadzenia sądowego działu spadku. Przepisy prawa nie określają żadnego terminu, w jakim należy wystąpić do sądu z wnioskiem o dział spadku.

 

Z wnioskiem o przeprowadzenie sądowego działu spadku może wystąpić każdy ze spadkobierców, a także nabywca udziału w spadku oraz spadkobiercy tych osób. Zdania prawników są podzielone co do tego, czy z wnioskiem może także wystąpić nabywca udziału w przedmiocie spadkowym, jeżeli wyczerpuje on cały lub prawie cały spadek. W szczególnych wypadkach z wnioskiem o dział spadku może wystąpić wierzyciel spadkobiercy, prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich.

 

Postępowanie o dział spadku toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem spadku, tj. przed sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeżeli miejsca zamieszkania spadkodawcy w Polsce nie da się ustalić, właściwym będzie sąd rejonowy miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Na żądanie uczestnika działu – zgłoszone nie później niż na pierwszej rozprawie – sąd spadku może przekazać sprawę sądowi rejonowemu, w którego okręgu znajduje się spadek albo jego znaczna część, lub sądowi rejonowemu, w którego okręgu mieszkają wszyscy współspadkobiercy.

 

Wniosek o dział spadku powinien dotyczyć całego spadku. Tylko jeśli istnieją ważne przyczyny, można ograniczyć postępowanie spadkowe do części spadku. Pod względem formy wniosek musi odpowiadać pozwowi, co oznacza, że powinien być sporządzony na piśmie i zawierać treści wymienione w art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego. Należy w nim wskazać wszystkich uczestników postępowania tj. spadkobierców bądź ich następców oraz zapisobierców.

 

Wniosek o wszczęcie postępowania działowego powinien również zawierać spis inwentarza (o ile został sporządzony) lub wykaz majątku, który ma ulec podziałowi, wskazanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (o ile takie zostało wydane), a w przypadku gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość – dowód stwierdzający, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy (może to być odpis z księgi wieczystej, orzeczenie sądowe lub administracyjne, odpis umowy notarialnej przenoszącej własność). Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło, sąd dokona stwierdzenia w trakcie postępowania działowego.

 

Wniosek o dział spadku powinien być należycie opłacony. Opłata od wniosku jest stała i wynosi 500 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 zł. Jeżeli wniosek o dział spadku zawiera żądanie zniesienia współwłasności, opłata wynosi 1000 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 zł.

 

Dokonanie działu spadku wymaga ustalenia składu i wartości spadku. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego wartość i skład spadku ustala sąd.

 

Skład spadku jest ustalany przede wszystkim na podstawie oświadczeń uczestników i ewentualnie według spisu inwentarza, jeżeli został sporządzony. Jeżeli oświadczenia uczestników są sprzeczne, sąd musi wyjaśnić te rozbieżności. Własność nieruchomości, wchodzącej w skład spadku, wymaga udowodnienia w każdym wypadku.

 

W postępowaniu o dział spadku jego stan ustala się w oparciu o moment otwarcia spadku, a więc z chwili śmierci spadkodawcy, a wartość spadku według cen z chwili dokonania działu spadku. Jeżeli uczestnicy zgodnie określą wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku, sąd nie będzie ustalał wartości przedmiotów spadkowych. W przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych, sąd powoła biegłego.

 

Jeżeli dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, sąd zaliczy na schedę spadkową otrzymane przez nich od spadkodawcy darowizny. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny na schedę spadkową także na spadkobiercę ustawowego innego niż zstępni i małżonek. Darowizna nie zostanie zaliczona do schedy spadkowej, jeżeli z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

 

Sąd może dokonać działu spadku na trzy sposoby:

 

  1. Przez podział fizyczny przedmiotów wchodzących w skład spadku, co oznacza, że poszczególne przedmioty zostają podzielone i przyznane spadkobiercom według wielkości ich udziałów w spadku. Jeżeli nie doprowadzi to do zniszczenia rzeczy, można również podzielić pojedynczą rzecz wchodzącą w skład spadku. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych spadkobierców, jeżeli nie da się podzielić spadku tak, aby wartość przedmiotów przyznanych spadkobiercą była równa udziałowi w spadku.
  2. Przez przyznanie niektórych przedmiotów ze spadku jednemu albo kilku spadkobiercom z ustaleniem obowiązków spłat na rzecz pozostałych spadkobierców.
  3. Przez podział cywilny składników majątkowych, co oznacza sprzedaż majątku spadkowego i podział uzyskanych ze sprzedaży środków pomiędzy spadkobierców według wielkości ich schedy spadkowej.

 

Warto pamiętać, iż wniosek o dział spadku, w przeciwieństwie do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, przerywa bieg zasiedzenia w stosunku do spadkobiercy, który jest posiadaczem nieruchomości wchodzącej w skład spadku.



Stan prawny obowiązujący na dzień 07.06.2011

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 + 6 =

09.09.2015

Super porada. Bardzo przydatna i napisana zrozumiałym językiem.

Aga

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

 

 

»Podobne materiały

Podział majątku spadkowego

Miesiąc temu zmarł mój tata. Do podziału majątku spadkowego przystąpi mama, ja, mój brat i niezamężna siostra. W skład majątku spadkowego wchodzi dom i samochód. Chcemy, by cały majątek jak najszybciej stał się własnością mamy. Jak najszybciej doprowadzić do takiego podziału majątku spadkowego?

 

Podział spadku po rodzicach

Moja mama zmarła w 2002 r., natomiast tata – w 2006 r. Rodzice posiadali działkę i znajdujący się na niej dom (był to ich majątek wspólny). Nie sporządzili testamentu. Dom rodzinny wraz z gruntem nie został jeszcze notarialnie podzielony (dzieci jest czworo: ja, moi dwaj bracia i siostra). Aktualnie w domu rodziców mieszka jeden z moich braci, który sprzedaje kolejno wszystkie drogocenne rzeczy, aby mieć pieniądze na używki. Chciałbym, aby został dokonany podział spadku po rodzicach. Zaznaczam, że moja siostra jeszcze za życia rodziców otrzymała działkę i zrzekła się roszczeń do spadku. Jakie kolejne kroki należy podjąć w tej sprawie? Czy powinienem powiadomić policję o kradzieżach mojego brata? Czy to coś da?

Scheda spadkowa

W 1993 r. w formie darowizny otrzymałam od brata działkę z domem (brat wcześniej otrzymał je od rodziców). W 1998 r. zrzekłam się jej na rzecz brata, on zaś podarował mi ok. 1 ha ziemi. W 2002 r. brat zmarł. Wyrokiem sądu matka odziedziczyła 3/8 całości (ojciec już nie żył), a ja i każdy z mojego rodzeństwa otrzymaliśmy po 1/8 całości. Po śmierci mamy każde z nas otrzymało 1/5 całości. Teraz jedna z sióstr mówi, że czas podzielić się schedą spadkową i znieść współwłasność. Niestety siostra uważa, że ponieważ brat już wcześniej podarował mi działkę, to należy mi się tylko niewielka część spadku, bo od chwili darowania do momentu śmierci nie upłynęło 5 lat. Czy moja siostra ma rację? Rodzeństwo chce mnie z domu wyrzucić, a ja uważam, że mnie też należy się 1/5 spadku.

Sprzedaż samochodu wchodzącego w skład spadku

Niedawno zmarła moja matka; w skład majątku, który pozostawiła, wchodzą mieszkanie i samochód. Jej najbliższa rodzina to mąż i dwie córki (ja i moja siostra; obie mamy też mężów i dzieci). Co powinniśmy zrobić, aby uregulować sprawy spadkowe? Czy ojciec może już teraz sprzedać samochód?

 

Prawa i obowiązki związane z chwilą otwarcia spadku

Otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkobiercy i w tym też momencie, z pewnymi wyjątkami, na spadkobierców przechodzą prawa i obowiązki zmarłego. Dotyczy to jednak co do zasady tylko cywilnoprawnych praw i obowiązków majątkowych, które nie są ścisle związane z osobą spadkodawcy.

Wspólność majątku spadkowego i dział spadku

Mama zmarła 30 lat temu. Posiadała mieszkanie własnościowe, które chciała zapisać mnie – najmłodszemu dziecku, ale zmarła nagle i nie zdążyła spisać testamentu. W związku z tym ja oraz 3 moich braci zostaliśmy spadkobiercami ustawowymi i współwłaścicielami tego mieszkania w 1/4 każde. Mieszkam w tym mieszkaniu od zawsze i przez ten czas żaden z braci nie rościł sobie pretensji, aż w tym roku jeden z nich skierował sprawę do sądu o dział spadku. Czy jest jakaś możliwość, aby zachować obecny stan, żebym mogła dalej mieszkać i nie musieć spłacać braci? Boję się, co sąd postanowi w tej sprawie, ponieważ nie mam możliwości zapłaty, a sprzedaż mieszkania nie wchodzi w rachubę, gdyż jest niewielkie i za 1/4 wartości, która zostałaby mi po jego sprzedaży, nie jestem w stanie kupić niczego w zamian. Czy sąd może zmusić mnie do sprzedaży, albo do spłaty? Co gdybym przekazała darowizną przysługujący mi udział w mieszkaniu mojemu niepełnoletniemu wnukowi? Czy to by coś dało?

wizytówka Szukamy prawników »