Autor: Arkadiusz Dudkiewicz

Podejrzenie naruszenia prawa własności przemysłowej przez towar sprowadzony z Chin

Pół roku temu zakontraktowaliśmy na zagranicznych targach pewien fason obuwia. Miesiąc temu towar został sprowadzony z Chin i zatrzymany na cle, gdyż urząd celny zażądał od nas przedstawienia licencji producenta na używanie znaku towarowego doczepionego do buta w postaci przewieszki. Na niej bowiem widnieje ów znak. Właśnie co do legalności przewieszki z tym znakiem urząd celny powziął wątpliwość. Znak towarowy dotyczy pokrycia części obuwia, ale jaki jest stan faktyczny, mogą stwierdzić tylko badania. Nieoficjalną drogą dowiedzieliśmy się, że właściciel znaku towarowego ma trudności z jednoznacznym określeniem, czy nasz towar może nosić ten znak, czy nie. Jeśli więc duża firma ma co do tego wątpliwości, to czy na urzędzie celnym nie spoczywa obowiązek udowodnienia nam popełnienia nieprawidłowości przy zakupie towaru?

Do dzisiaj producent nie dostarczył nam przedmiotowej licencji, więc narastają nasze obawy co do jego rzetelności. Gdyby okazało się, że tej licencji nie otrzymamy, jakie grożą nam konsekwencje? Czy powinniśmy podjąć jakieś działania wobec urzędu celnego oraz dostawcy? Czy możemy zaproponować urzędowi usunięcie przedmiotowych przewieszek pod nadzorem celnym? Czy mailowa korespondencja może stanowić dowód, gdyby przyszło nam dochodzić roszczeń od dostawcy?

Towary naruszające prawo własności intelektualnej – przepisy prawa

Podstawę prawną działań organów celnych w przypadku podejrzenia naruszenia prawa własności przemysłowej (intelektualnej) stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczące działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. Urz. UE L.03.196.7, dalej zwane „rozporządzeniem w sprawie własności”).

Treść art. 1 ust. 1 lit. a rozporządzenia w sprawie własności określa warunki działań podejmowanych przez ograny celne, gdy istnieje podejrzenie, że towary naruszają prawo własności intelektualnej, między innymi w przypadku gdy są zgłoszone o dopuszczenie do swobodnego obrotu, wywozu lub powrotnego wywozu.

To, co należy rozumieć po pojęciem „towary naruszające prawo własności intelektualnej”, wynika z art. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie własności. Przepis ten wskazuje, iż towarami naruszającymi prawo własności intelektualnej są:    

• towary podrobione,
• towary pirackie, oraz
• towary, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. c.

Towary podrobione, to:

1. towary, łącznie z ich opakowaniem, oznaczone bez zezwolenia znakiem towarowym, który jest identyczny ze znakiem towarowym ważnie zarejestrowanym, odnoszącym się do towarów tego samego rodzaju, lub których istotnych aspektów nie można odróżnić od takiego znaku towarowego i które w związku z tym naruszają prawa posiadacza danego znaku towarowego zgodnie z prawem wspólnotowym, jak przewidziano w rozporządzeniu Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 roku w sprawie wspólnotowego znaku towarowegolub prawa Państwa Członkowskiego, w którym złożono wniosek o podjęcie działań przez organy celne;
2. wszelki symbol znaku towarowego (włącznie z logo, etykietą, naklejką, broszurą, instrukcją użytkowania lub dokument gwarancyjny oznaczony takim symbolem), również przedstawiony osobno, na takich samych warunkach jak towary określone w literze i;
3. opakowania towarów podrabianych oznaczone znakiem towarowym, prezentowane oddzielnie, na takich samych warunkach jak towary określone w literze i.

Towary pirackie, to towary, które są kopią lub zawierają kopie wykonane bez zgody posiadacza prawa autorskiego lub praw pokrewnych lub posiadacza prawa do wzoru, bez względu na to czy zarejestrowanego zgodnie z prawem krajowym, czy nie, lub osoby upoważnionej przez posiadacza prawa w kraju produkcji, w przypadku gdy wytwarzanie takich kopii stanowiłoby naruszenie tego prawa na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 6/2002 z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych lub prawem Państwa Członkowskiego, w którym złożono wniosek o podjęcie działań przez organy celne.

Towary, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. c, to towary, które w Państwie Członkowskim, w którym złożono wniosek o podjęcie działania przez organy celne, naruszają:

1. patent na mocy prawa tego Państwa Członkowskiego;
2. dodatkowe świadectwo ochronne, które przewiduje rozporządzenie Rady (EWG) nr 1768/92oraz rozporządzeniu (WE) nr 1610/96 Parlamentu Europejskiego i Rady;
3. krajowy system ochrony odmian roślin na mocy prawa tego Państwa Członkowskiego lub wspólnotowy system ochrony odmian roślin, które przewiduje rozporządzenie Rady (WE) nr 2100/94;
4. nazwę pochodzenia lub oznaczenia geograficzne na mocy prawa tego Państwa Członkowskiego lub rozporządzenia Rady (EWG) nr 2081/92oraz (WE) nr 1493/1999;
5. nazwy geograficzne, które przewiduje rozporządzenie Rady (EWG) nr 1576/89.

Art. 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie własności doprecyzowuje, że rozporządzenie to nie ma zastosowania do towarów oznaczonych znakiem towarowym za zgodą posiadacza tego znaku towarowego lub do towarów oznaczonych chronioną nazwą pochodzenia, chronionym oznaczeniem geograficznym, chronionych patentem lub dodatkowym świadectwem ochronnym, prawem autorskim lub prawem pokrewnym, prawem do wzoru albo prawem wynikającym z systemu ochrony odmian roślin, które zostały wyprodukowane za zgodą posiadacza prawa, ale znajdują się w jednej z sytuacji określonych w art. 1 ust. 1 bez zgody tego ostatniego. Analogicznie nie ma ono zastosowania do towarów wskazanych w pierwszym akapicie i które zostały wyprodukowane lub są chronione innym prawem własności intelektualnej określonym w art. 2 ust. 1 na warunkach innych niż uzgodnione z posiadaczem prawa.

Towary naruszające prawo własności intelektualnej – subsumcja stanu prawnego pod ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny

Sprawy dotyczące prawa własności intelektualnej są tak naprawdę sytuacjami „zerojedynkowymi”, tzn. dany towar albo narusza prawo własności intelektualnej innego podmiotu, albo tego prawa nie narusza. Jeżeli jakiś wyrób (towar) jest chroniony patentem, zarejestrowanym znakiem towarowym itp. – obowiązującymi na terytorium UE, i jakiś podmiot dokonuje dopuszczenia do swobodnego obrotu tego wyrobu (towaru) na obszarze UE bez licencji (zezwolenia beneficjenta patentu czy znaku), to wtedy właściwe władze celne mogą powziąć uzasadnioną wątpliwość, że miało miejsce naruszenie prawa własności przemysłowej i niezgodne z prawem posługiwanie się znakiem towarowym. Nad bezpieczeństwem tego typu transakcji w handlu pomiędzy państwami WE a krajami trzecimi czuwa (w Polsce) Służba Celna RP, która jest obowiązana reagować w tego typu przypadkach, a więc w sytuacji zgłoszenia danego towaru do procedury dopuszczenia do swobodnego obrotu i zaistnienia uzasadnionych obiektywnie wątpliwości co do spełniania przez daną partię towarów wymagań przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie własności.

W analizowanej sprawie nie byłoby absolutnie żadnych problemów w przypadku, gdyby Państwo dysponowali licencją beneficjenta prawa własności przemysłowej na obrót towarem, w stosunku do którego temu beneficjentowi przysługuje prawo własności przemysłowej. W innym przypadku mogły pojawić się wątpliwości Służby Celnej RP co do statusu tych towarów. Szczególnie, że towar ten jest pochodzenia chińskiego, a więc pochodzi z kraju, który jest uznawany przez władze celne państw członkowskich WE za „ryzykowny” z punktu widzenia ilości i intensywności potwierdzonych przypadków naruszeń prawa własności przemysłowej.

Postępowanie właściwego w sprawie naczelnika urzędu celnego uzależnione jest w tego typu sprawach od decyzji beneficjenta znaku towarowego. Jeżeli on zgodzi się na dopuszczenie towarów do swobodnego obrotu, to problemu nie ma, a właściwy naczelnik urzędu celnego nie może postąpić inaczej i musi zatrzymane towary zwolnić do deklarowanej procedury celnej (dopuszczenia do swobodnego obrotu). Jeżeli jednak beneficjent nie wyrazi zgody na dopuszczenie do swobodnego obrotu towarów oznaczonych jego znakami towarowymi, to wtedy organ celny podejmuje stosowne działania w celu usunięcia naruszenia. W znakomitej większości przypadków będzie to zniszczenie towaru. Przedstawiona przez Państwa propozycja dotycząca usunięcia przewieszek pod dozorem celnym jest ciekawa, aczkolwiek jest nie do zaakceptowania z uwagi na fakt, iż przedmiotem ochrony w analizowanym przypadku nie są „przewieszki” na butach, a buty oznaczone przewieszkami. Zatem na pytanie o konsekwencje importu butów bezprawnie oznaczonych logo beneficjenta znaku towarowego należy niestety odpowiedzieć, że całkiem realnym pozostaje scenariusz konieczności zniszczenia towaru.

Jak już ustaliliśmy, przedmiotem ochrony w rozumieniu przepisów o prawie własności intelektualnej jest tu obuwie oznaczone znakiem towarowym. Obuwie to, aby jego dopuszczenie do swobodnego obrotu było legalne w UE, musi spełniać określone wymogi, tzn. nie może być ani towarem podrobionym, ani towarem pirackim, ani towarem, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia w sprawie własności.

Udowodnienie, że coś jest towarem podrobionym (przerobionym) itp. ciąży na organie celnym. To on musi bezspornie stwierdzić, że dany towar został wprowadzony na obszar celny WE z naruszeniem przepisów prawa własności intelektualnej. Problem tylko polega na tym, że w tej konkretnej, analizowanej sytuacji ciężar dowodu został skutecznie przerzucony na zgłaszającego (Państwa firmę). Organ celny stwierdził bowiem istnienie „przewieszek”, które w sposób dostateczny sugerować mogą pochodzenie towarów od danego konkretnego producenta (beneficjenta znaku towarowego). Zatem teraz to po stronie zgłaszającego (Państwa firmy) leży ciężar dowodu legalności Państwa działań. To Państwo musicie przedstawić licencję (zezwolenie), zgodę beneficjenta prawa własności intelektualnej albo udowodnić, że do takiego naruszenia nie doszło, np. z uwagi na brak ochrony na tę konkretną partię towaru. Myślę, że takie wątpliwości trzeba przekazać organowi celnemu, który musi zaliczyć Państwa opinię do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na podstawie jego dogłębnej analizy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wydać w sprawie decyzję.

Odpowiedzi na pytania szczegółowe

Czy powinniśmy podjąć jakieś działania wobec urzędu celnego oraz dostawcy?

W mojej ocenie należałoby w pierwszej kolejności przeczytać umowę łączącą Państwa z dostawcą. Jeżeli umowa ta stanowi, że dostawca jest zobowiązany wydać nabywcy (Państwu) towar przydatny do umówionego użytku jednocześnie ze wszystkimi dokumentami potrzebnymi do wejścia w posiadanie tego towaru, to wtedy towar przez Państwa nabyty obarczony jest wadą, która skutkować powinna zaistnieniem możliwości odstąpienia przez Państwa od umowy sprzedaży.

Tak jest w przypadku, gdy z umowy wynika, że prawem właściwym dla zobowiązań z niej wynikających jest prawo polskie.

Sugeruję zatem oficjalne wezwanie sprzedawcy do wykonania umowy sprzedaży pod rygorem odstąpienia od tej umowy, przy czym będzie to możliwe w przypadku, gdy do tej umowy ma zastosowanie prawo polskie. Jeżeli nie, to należy prześledzić rozwiązania tego prawa obcego, które będzie miało w tej sprawie zastosowanie.

Czy mailowa korespondencja może stanowić dowód, gdyby przyszło nam dochodzić roszczeń od dostawcy?

Jak najbardziej. Dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a korespondencja mailowa (jeżeli potwierdzona zostanie jej autentyczność) ma niewątpliwie „zdolność dowodową”.

Konkluzje

Postępowanie właściwego w sprawie naczelnika urzędu celnego uzależnione jest w tego typu sprawach od decyzji beneficjenta znaku towarowego.

Nie jest możliwe usunięcie przewieszek pod dozorem celnym. Przedmiotem ochrony są buty oznaczone przewieszkami.

Udowodnienie, że coś jest towarem podrobionym (przerobionym) itp. ciąży na organie celnym. W analizowanym przypadku dowód miał miejsce (oględziny obuwia i stwierdzenie istnienia „przewieszek”). Ciężar dowodu spoczywa zatem obecnie na Państwa firmie.

Możliwym jest istnienie prawa odstąpienia od umowy po spełnieniu określonych warunków.

Sugeruję oficjalne wezwanie sprzedawcy do wykonania umowy sprzedaży pod rygorem odstąpienia od tej umowy.

Dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a korespondencja mailowa ma „zdolność dowodową”.

Stan prawny z 15.11.10 r.

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku