Autor: Jakub Bonowicz

Oszukałem na Allegro – co teraz?

Mieszkam i pracuję w Anglii. Od dłuższego czasu sprzedawałem na Allegro i wszystko było OK do czasu, aż zostałem oszukany. Postanowiłem, że się odbiję i też wystawiłem fikcyjny telefon. Ale pazerność człowieka nie zna granic, no i wystawiłem tak jeszcze kilka innych. Teraz policja przychodzi do mojego rodzinnego w Polsce (na ten adres miałem konto w Allegro) i straszy moich rodziców, że m.in. zatrzymują mnie na granicy, gdy wrócę. Czy polska policja może mnie też znaleźć w Anglii i zamknąć? Kiedy sprawa się przeterminuje? A może jest jakieś inne wyjście z tej sytuacji?

W Pana sprawie występują dwa elementy:

1. problem odpowiedzialności karnej,
2. problem odpowiedzialności cywilnej, np. obowiązek zwrotu pieniędzy oszukanym przez Pana klientom.

Ad 1. Odpowiedzialność karna

W pierwszej kolejności należy ustalić, jakie przepisy prawa mają tu zastosowanie, zważywszy, że występuje element „międzynarodowy”. Otóż z tego, co rozumiem:

1. mieszka Pan i pracuje w Anglii,
2. jest Pan obywatelem polskim.
3. miejsce zamieszkania wpisane w Allegro ma Pan w Polsce,
4. serwer Allegro zlokalizowany jest w Polsce,
5. natomiast telefony wystawiał Pan, korzystając z komputera w Anglii,
6. kupujący także przebywali w Polsce,
7. policja przychodzi do Pana domu rodzinnego w Polsce.

Otóż zgodnie z art. 6 § 2 polskiego Kodeksu karnego czyn zabroniony uważa się za popełniony w miejscu, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był zobowiązany, albo gdzie skutek stanowiący znamię czynu zabronionego nastąpił lub według zamiaru sprawcy miał nastąpić.

Przestępstwem przewidzianym przez polski Kodeks karny, którego znamiona wypełnia Pana zachowanie jest oszustwo (art. 286 § 1 K.k.): „Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 286 § 3 K.k.). W Pana wypadku raczej uznałbym to za wypadek mniejszej wagi, gdyż wartość mienia z pewnością jest niewielka.

Przestępstwo oszustwa zależy zatem od wystąpienia określonego skutku w postaci doprowadzenia (skutecznego) innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia jej mieniem. W Pana wypadku rozporządzenie to polega na przelaniu na Pana konto bankowe pieniędzy za telefon w mylnym przekonaniu, że dojdzie do sfinalizowania umowy sprzedaży wystawionego telefonu. A skoro tak, to skutek ten w postaci przelania pieniędzy nastąpił w Polsce, bo w Polsce kupujący dokonywali zakupu telefonów (chyba że kupujący np. przebywali za granicą). A zatem miejscem popełnienia oszustwa jest Polska, więc stosujemy – z mocy art. 5 K.k. – ustawę karną polską (art. 5 K.k.: „Ustawę karną polską stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”).

Nawet gdyby uznać, że miejscem popełniania przestępstw jest Wielka Brytania, to i tak ustawę karną polską stosuje się do obywatela polskiego, który popełnił przestępstwo za granicą (art. 109 K.k.), z tym że są tutaj pewne modyfikacje, polegające na tym, że warunkiem odpowiedzialności za czyn popełniony za granicą jest uznanie takiego czynu za przestępstwo również przez ustawę obowiązującą w miejscu jego popełnienia (art. 111 § 1 K.k.). W Anglii oszustwo jest również karalne, zatem i tak odpowiada Pan według prawa polskiego. Jedynie jeśli zachodziłyby różnice między ustawą polską a ustawą angielską, to sąd, stosując polską ustawę karną, mógłby (ale nie musiałby tego robić) uwzględnić różnice na korzyść sprawcy (czyli Pana) – art. 111 § 2 K.k. Zakładam jednak, że uznajemy Pana czyn za popełniony na terytorium RP i stosujemy bezpośrednio ustawę polską.

Dalej pyta Pan o przedawnienie („przeterminowanie”). Zgodnie z art. 101 § 1 K.k. karalność przestępstwa ustaje, jeśli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 15, jeśli czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat. Oszustwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8, zatem jest tu termin 15-letni. Jeśli uznać to za wypadek mniejszej wagi (kara do 2 lat pozbawienia wolności), to przedawnienie następuje z upływem lat 5 od popełnienia czynu (art. 101 § 1 pkt 4 K.k.).

Natomiast jeśli w sprawie wszczęto już postępowanie karne, to wówczas karalność przestępstwa ustaje z upływem lat 10 (jeśli przyjmiemy zwykłe oszustwo) albo lat 5 (jeśli przyjmiemy oszustwo mniejszej wagi) od zakończenia okresu, o którym mowa wyżej. Jeśli więc np. uznamy wypadek mniejszej wagi, to wówczas łącznie okres przedawnienia wynosi aż 10 lat (art. 102 K.k.).

Kolejna kwestia to możliwości polskiej policji. Otóż trzeba pamiętać o jednym: szkodliwość przestępstwa nie jest znaczna i – mówiąc kolokwialnie – z pewnością są ważniejsze przestępstwa do ścigania. Natomiast oczywiście policja ma możliwości prawne, aby „znaleźć Pana w Anglii i zamknąć” i musi Pan mieć tego świadomość. Postępowanie w sprawach karnych z elementem międzynarodowym reguluje Dział XIII polskiego Kodeksu postępowania karnego (ustawa z 06.06.1997 r.). Zasadniczo między państwami Unii Europejskiej możliwości pomocy prawnej są bardzo duże, w szczególności więc organy polskie mogą zwrócić się do organów angielskich np. o ustalenie miejsca Pana pobytu.

Istnieje też możliwość wydania europejskiego nakazu aresztowania (rozdział 65a Kodeksu postępowania karnego – art. 607a-607zc). W razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestępstwo popełnione na terytorium RP przebywa na terytorium państwa członkowskiego UE, właściwy miejscowo polski sąd okręgowy, na wniosek prokuratora, może wydać europejski nakaz aresztowania. Jeśli znane jest miejsce Pana pobytu, to sąd okręgowy, który nakaz wydał, przekazuje go bezpośrednio właściwemu organowi brytyjskiemu. Jeśli więc taki nakaz zostanie wydany, to może Pan zostać zatrzymany przez brytyjskie organy ścigania i następnie przekazany na terytorium RP, gdzie będzie przeciwko Panu prowadzone postępowanie.

Oczywiście, tak jak mówię, teoria jest teorią, a praktyka praktyką, ale wskazuję Panu wszelkie możliwości prawne działania.

Oczywiście policja ma prawo zatrzymać Pana na polskiej granicy albo na pozostałym terytorium RP na podstawie art. 244 Kodeksu postępowania karnego – „Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby” (np. obawa, że opuści Pan kraj). W takim wypadku, w razie uzasadnionej obawy ucieczki, może też zostać wydany wobec Pana zakaz opuszczania kraju (art. 277 Kodeksu postępowania karnego), połączony z zatrzymaniem paszportu, innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo zakazem jego wydania.

Ad 2. Odpowiedzialność cywilna

Oczywiście oprócz tego, że Pana działanie stanowiło przestępstwo i naraża się Pan na odpowiedzialność karną, to osoby, które kupiły od Pana fikcyjne telefony czy raczej wpłaciły za nie pieniądze, mogą żądać ich zwrotu z tytułu niewykonania umowy lub też oszustwa. W takim wypadku:

1. Właściwymi przepisami będą przepisy prawa polskiego:
   1. jeśli roszczenie będzie dochodzone z umowy – na podstawie art. 4 Konwencji Rzymskiej o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r.,
   2. jeśli roszczenie będzie oparte na oszustwie (czynie niedozwolonym), to na podstawie art. 31 § 1 ustawy z 1965 r. prawo prywatne międzynarodowe, a dla czynów popełnionych od 2009 r. – na podstawie art. 4 rozporządzenia (WE) Nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.07.2007 r. dotyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych.
2. Właściwym sądem będzie sąd polski. Tak więc poszkodowani przez Pana mogą wytoczyć Panu pozew o odszkodowanie przed polski sąd, co może być dla Pana dużym problemem (konieczność np. ustanowienia pełnomocnika w Polsce, ewentualna konieczność przybycia na rozprawę, jeśli np. sąd wezwie Pana do osobistego stawiennictwa). Wynika to z rozporządzenia Rady (WE) Nr 44/2001 z 22.12.2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Zgodnie z art. 5 osoba, która ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, może być pozwana przed sąd innego państwa członkowskiego – jeżeli przedmiotem postępowania jest umowa lub roszczenia wynikające z umowy – przed sąd miejsca, gdzie zobowiązanie zostało wykonane albo miało być wykonane. Miejscem wykonania zobowiązania jest w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych (np. telefonów) miejsce w państwie członkowskim, w którym rzeczy te zgodnie z umową zostały dostarczone albo miały być dostarczone (a więc Polska).

Podsumowując, skoro pyta Pan o „jakieś inne wyjście z sytuacji”, to biorąc pod uwagę możliwe komplikacje, niewielką wartość spornych transakcji, najsensowniejszym wyjściem byłby po prostu zwrot pieniędzy osobom, które zostały przez Pana pokrzywdzone z przeproszeniem i podaniem jakiejś przyczyny (np. że nie wiedział Pan, iż telefony nie dotarły, iż nastąpił jakiś błąd w Pana rejestrze dotyczącym transakcji itd.). Wówczas, myślę, sprawa by ucichła.

Warto byłoby też wynegocjować z pokrzywdzonymi, aby wycofali doniesienia o oszustwie, ewentualnie w Polsce samemu skontaktować się z policją, złożyć wyjaśnienia i przedstawić jakąś sensowną przyczynę. Co prawda, przestępstwo oszustwa jest ścigane z urzędu (tak więc nawet w wypadku wycofania doniesienia, organy ścigania i tak mają obowiązek je ścigać), ale wówczas polskie organy ścigania, które ze zrozumiałych względów „nie lubią” spraw międzynarodowych, być może po prostu przestaną interesować się tą sprawą, gdyż koszt prowadzenia postępowania (karnego) znacznie przekroczy wartość spornych transakcji. Jeśli zaś dojdą do wniosku, że np. to, iż Pan nie wysłał telefonów, było rzeczywiście wynikiem jakichś błędów, omyłek (zwłaszcza jeśli dotychczas nie dokonywał Pan na Allegro oszustw), czyli nie można Panu przypisać zamiaru oszustwa – to wówczas postępowanie karne zostanie umorzone.

Tak jak jednak mówię, proszę mieć świadomość, że popełnił Pan przestępstwo, co wiąże się ze wszystkimi opisanymi wyżej konsekwencjami.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

Kategoria: IT

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku