ePorady24.pl Prawo pracy Urlop Odprawa dla nauczyciela, któremu zmniejszono wymiar godzin...
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Opublikowane: 28.07.2010

Odprawa dla nauczyciela, któremu zmniejszono wymiar godzin pracy

Pracuję na mocy mianowania jako nauczyciel dyplomowany w szkole publicznej. Od września wracam do pracy po urlopie wychowawczym. Zaproponowano mi mniejszy wymiar godzin pracy, na co nie chcę się zgodzić. Pracodawca powołuje się na rozporządzenie MENiS z 12.02.2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych. Poproszono mnie o podpisanie dokumentu informującego o zmianie zatrudnienia. Czy jak podpiszę to pismo, to zachowam prawo do 6-miesięcznej odprawy w wymiarze 18 godzin? Jeśli nie, to jak mogę starać się o odprawę?

W przypadku nauczycieli pierwszeństwo stosowania ma ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.), dopiero gdy nie ma w niej żadnych regulacji dotyczących interesującego zagadnienia, należy sięgnąć po przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94).

 

Inaczej poza tym kształtuje się sytuacja prawna nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania, inaczej zaś tych, którzy są związani z pracodawcą umową o pracę na czas określony czy też nieokreślony.

 

Typowe wypowiedzenie stosunku pracy przypominające wypowiedzenie określone w Kodeksie pracy dotyczy tylko nauczycieli zatrudnionych na podstawie umów o pracę, tj. nauczycieli kontraktowych albo nauczycieli mianowanych i dyplomowanych zatrudnionych w niepełnym wymiarze zajęć.

 

Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 4 Karty Nauczyciela „stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony” (a w przypadku braku warunków do zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze godzin stosunek pracy z nauczycielem mianowanym lub dyplomowanym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w niepełnym wymiarze oraz w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami mianowanym i dyplomowanym, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj >>

 

Natomiast stosownie do art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela „stosunek pracy z nauczycielem mianowanym i z nauczycielem dyplomowanym nawiązuje się na podstawie mianowania”.

 

Punktem wyjścia do odpowiedzi na Pani pytanie jest więc ustalenie, że w Pani przypadku, jako że jest Pani nauczycielem dyplomowanym, zatrudnionym na podstawie mianowania, pierwszeństwo stosowania ma Karta Nauczyciela, natomiast przepisy Kodeksu pracy stosuje się tylko uzupełniająco.

 

Pierwsze pytanie, które należy postawić: czy nauczyciel dyplomowany zatrudniony na podstawie mianowania korzysta z ochrony stosunku pracy podczas korzystania z urlopu wychowawczego?

 

Otóż nie. Nauczycielowi mianowanemu przebywającemu na urlopie wychowawczym można wypowiedzieć stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela w terminie do końca maja, tak aby stosunek pracy rozwiązał się z końcem roku szkolnego.

 

W przypadku zaistnienia przesłanek będących podstawą do zastosowania art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, w świetle orzecznictwa sądowego można wypowiedzieć stosunek pracy nauczycielowi mianowanemu także w czasie usprawiedliwionej nieobecności, czyli w trakcie przebywania na urlopie wychowawczym. Sąd Najwyższy w swojej uchwale z 7.12.2006 r., sygn. akt I PZP 4/06, stwierdził jednoznacznie, że „w przypadku istnienia podstaw do rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie stosuje się art. 41 Kodeksu Pracy, zgodnie z którym to pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy (niezdolności do pracy spowodowanej np. wypadkiem przy pracy), jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia”.

 

Analiza powyższej uchwały wskazuje, że zakaz wypowiadania umów o pracę w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika, ustanowiony w art. 41 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (w skrócie K.p.), nie dotyczy osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę. Tym samym wobec nauczyciela mianowanego, którego stosunek pracy w sposób wyczerpujący został uregulowany w Karcie Nauczyciela, nie stosuje się art. 41 K.p. i można dokonać wypowiedzenia na podstawie art. 20 Karty.

 

Natomiast zgodnie z art. 20 Karty Nauczyciela „dyrektor szkoły w razie:

 

  1. całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy;
  2. częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia”.

 

Częściowa likwidacja bądź też zmiany organizacyjne tego rodzaju nie zawsze jednak muszą prowadzić do wymienionych skutków. Nauczyciel może być bowiem zobowiązany do uzupełnienia pensum w innej szkole (bądź szkołach), jeśli istnieją ku temu warunki, a on sam realizuje co najmniej połowę obowiązkowego wymiaru zajęć w miejscu zatrudnienia.

 

W razie braku takich warunków w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania dopuszcza się ograniczenie wymiaru zatrudnienia, a co za tym idzie – także wynagrodzenia (w przypadku zatrudnionego na umowę o pracę konieczne jest z kolei dokonanie przez pracodawcę wypowiedzenia celem zmniejszenia wymiaru zatrudnienia). Jest to możliwe, jeżeli w szkole, mimo zachodzących zmian, może on realizować przynajmniej połowę obowiązkowego wymiaru zajęć. Jednak nauczyciel, mając możliwość realizacji przynajmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć, musi wyrazić na to zgodę. W razie jej braku w przypadku nauczyciela mianowanego w grę wchodzą jedynie możliwości wymienione w niniejszym punkcie (czyli rozwiązanie stosunku pracy albo przeniesienie w stan nieczynny).

 

Jak wynika z treści Pani pytania, taki scenariusz przewidziano dla Pani: na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela, w związku ze zmianami planu nauczania uniemożliwiającymi dalsze zatrudnianie Pani w pełnym wymiarze zajęć, dyrektor szkoły może rozwiązać z Panią stosunek pracy bądź może też na Pani wniosek przenieść Panią w stan nieczynny. Ponadto dyrektor w pierwszej kolejności zaproponował Pani (co na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty miał prawo zrobić) obniżenie wymiaru godzin pracy. Natomiast Pani na takie zmniejszenie liczby godzin pracy ma prawo się nie zgodzić. Ma Pani więc trzy wyjścia:

 

  1. zgodzić się na obniżony wymiar godzin pracy (a tym samym na niższe wynagrodzenie),
  2. złożyć wniosek o przeniesienie w stan nieczynny,
  3. nie skorzystać z powyższych rozwiązań – wówczas dyrektor rozwiąże z Panią stosunek pracy.

  

O zamiarze wypowiedzenia Pani stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 dyrektor szkoły powinien zawiadomić reprezentującą Panią zakładową (międzyzakładową) organizację związkową, która w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia może zgłosić na piśmie dyrektorowi szkoły umotywowane zastrzeżenia. Po rozpatrzeniu stanowiska organizacji związkowej, a także w razie niezajęcia przez nią stanowiska w ustalonym terminie, dyrektor szkoły podejmuje decyzję w sprawie wypowiedzenia.

 

Rozwiązanie stosunku pracy następuje z końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Okres wypowiedzenia może być skrócony do jednego miesiąca, z tym że w takim wypadku przysługiwałoby Pani odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia w wysokości wynagrodzenia liczonego jak za okres urlopu wypoczynkowego.

 

Wypowiedzenie, które dyrektor zamierza Pani wręczyć, będzie bezskuteczne w przypadku złożenia przez Panią, w terminie do 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2, pisemnego wniosku o przeniesienie w stan nieczynny.

 

W obecnym stanie prawnym nie jest możliwe, by dyrektor szkoły dokonał przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny z własnej inicjatywy. Nie przysługuje mu do tego prawo, a tym bardziej nie ciąży na nim obowiązek podejmowania jakichkolwiek działań w tym zakresie bez stosownego wniosku przedłożonego przez nauczyciela. Nie jest również uprawniony do tego, by wyznaczyć termin do jego złożenia. Po stronie dyrektora, jak orzekł Sąd Najwyższy, mamy za to do czynienia z obowiązkiem poinformowania nauczyciela o możliwości przeniesienia – na jego własny wniosek – w stan nieczynny (wyrok SN z dnia 18.12.2002 r., sygn. akt I PK 15/02, OSNP 2004/12/207).

 

Uwzględnienie wniosku pracownika, jeżeli został on złożony w terminie przewidzianym ustawą, nie zależy od uznania dyrektora szkoły. Terminowość złożenia wniosku przesądza bowiem o tym, że alternatywa w postaci rozwiązania stosunku pracy z wnioskodawcą nie może być brana pod uwagę. Dyrektorowi pozostaje w tej sytuacji przenieść nauczyciela w stan nieczynny, co obowiązany jest uczynić na drodze jednostronnej czynności prawnej.

 

Jeśli wystąpi Pani z wnioskiem i zostanie Pani przeniesiona w stan nieczynny, to po 6 miesiącach pozostawania w stanie nieczynnym stosunek pracy wygaśnie. Nauczyciel przeniesiony w stan nieczynny zachowuje prawo do comiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego oraz prawo do innych świadczeń pracowniczych, w tym dodatków socjalnych do czasu wygaśnięcia stosunku pracy. Dyrektor szkoły ma obowiązek przywrócenia do pracy w pierwszej kolejności nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym w razie powstania możliwości podjęcia przez nauczyciela pracy w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony lub na okres, na który została zawarta umowa, w tej samej szkole, na tym samym lub innym stanowisku, pod warunkiem posiadania przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Odmowa podjęcia pracy przez nauczyciela powoduje wygaśnięcie stosunku pracy z dniem odmowy.

 

Natomiast informacje w kwestii odprawy przedstawiają się następująco: zgodnie z art. 20 ust. 2 „nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania, z którym rozwiązano stosunek pracy z przyczyn określonych w ust. 1 (…) (gdy dyrektor szkoły rozwiązał z nim stosunek pracy na skutek całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły, w związku ze zmianami organizacyjnymi powodującymi zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmianami planu nauczania uniemożliwiającymi dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć) (…), przysługuje odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego”.

 

Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, z którym rozwiązano stosunek pracy z powyższych przyczyn, przysługują świadczenia określone w przepisach o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych).

 

Pani, jako zatrudnionej na podstawie mianowania, ustawa o zwolnieniach grupowych nie dotyczy, natomiast będzie Pani przysługiwało prawo do 6-miesiecznej odprawy.

 

Art. 20 ust. 2 wyraźnie głosi: „nauczycielowi (…), z którym rozwiązano stosunek pracy (…), przysługuje odprawa”. Prawo do odprawy powstaje więc w momencie rozwiązania stosunku pracy. Nie otrzyma Pani odprawy, jeżeli zgodzi się Pani na obniżony wymiar czasu pracy.

 

Po Pani stronie powstanie zatem prawo do sześciomiesięcznej odprawy , jeżeli pracodawca rozwiąże z Panią stosunek pracy zgodnie z art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela.

 

Ponadto proszę zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.06.1995 r., sygn. akt I PRN 29/95: „nauczyciel, z którym rozwiązano stosunek pracy w trybie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) ma prawo do odprawy pieniężnej, przewidzianej w ust. 2 tego artykułu, choćby niezwłocznie podjął inne zatrudnienie”.

 

Na marginesie wspomnę, że jeżeli Pani zdaniem dyrektor w sposób nieuzasadniony rozwiązał z Panią stosunek pracy lub naruszył w tym zakresie prawo, może Pani się odwołać od wypowiedzenia do sądu.

 

W związku z powyższym, jak wynika z art. 91c Karty, zastosowanie w tej sytuacji znajdują przepisy Kodeksu pracy. Choć literalne brzmienie tychże przepisów mogłoby wskazywać, iż dotyczą one wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, należy się do nich odwołać także w przypadku nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.04.2003 r., sygn. akt I PK 91/02, Pr. Pracy 2003/12/35).

 

Zgodnie z art. 264 K.p. „żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania wnosi się do sądu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia”. Odwołanie od wypowiedzenia umowy należy z kolei wnieść w terminie dwa razy krótszym, licząc tym razem od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 4 plus 0 =

 

»Podobne materiały

Karta Nauczyciela a prawa nauczyciela

Wybierałam się na urlop zdrowotny, gdy dyrektor wręczył mi wypowiedzenie zmieniające. Dotąd pracowałam na pełen etat na czas nieokreślony – teraz wszystko ma ulec zmianie. Czy Karta Nauczyciela pozwala mi walczyć o przywrócenie do pracy na pełen etat i skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia, przeniesienia w stan nieczynny lub urlopu na poszukiwanie innej pracy? Jakie są prawa nauczyciela w takiej sytuacji?

Przejęcie szkoły przez stowarzyszenie a umowa nauczycielki

Jestem nauczycielką kontraktową. Mam umowę na cały etat na czas nieokreślony. Obecnie jestem na zwolnieniu z powodu ciąży. Niedługo szkołę przejmuje stowarzyszenie. Dyrektor twierdzi, że muszę podpisać nową, niekorzystną dla mnie umowę (na rok na 1/2 etatu). Czy muszę ją podpisać? Czy należy mi się urlop macierzyński?

Obcięcie godzin nauczycielom – mianowanemu i zatrudnionemu na umowę o pracę

W gimnazjum dyrektor zdecydował obciąć godziny wszystkim nauczycielom jednego przedmiotu. Wręczył pisma ograniczające etat, nie wiemy, czy się na to zgodzić. Ograniczenie godzin dotyczy nauczycieli zatrudnionych przez mianowanie, jak i na podstawie umowy o pracę. Art. 20 KN mówi, że może to zrobić tylko wobec mianowanych, natomiast w tym drugim przypadku – powinien rozwiązać umowę i zaproponować zmianę warunków. Gdyby zwolnił osobę bez mianowania, wszyscy mianowani mieliby pełne etaty. Czy dyrektor prawidłowo obcina nam godziny?

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 3
  • 2
  • 8
  • 3
  • 3
  • 9
wizytówka
Pobierz aplikację