Opublikowane: 24.08.2009

Autor: Aleksander Słysz

Nadpłata

Autor objaśnia, czym jest nadpłata i kiedy oraz w jakich terminach podlega zwrotowi.

Bywa tak, że podatnicy z różnych powodów wpłacają większą kwotę podatku niż powinni, co sprawia, że pojawia się tzw. nadpłata. Zagadnienia związane z nadpłatą uregulował ustawodawca w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) w art. 75 i następnych.

Ustawodawca stanowi, iż nadpłatą jest kwota:

1. nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2. podatku – pobrana przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
3. zobowiązania – zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4 cytowanej ustawy, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
4. zobowiązania – zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Ponadto, gdy wpłata dotyczy zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę.

Podatnik winien sam ubiegać się o zwrot nadpłaty, jest to jego uprawnienie. Potwierdza to m.in. wyrok z dnia 7 października 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (sygn. I SA/Łd 741/08), w którym możemy przeczytać, iż:

„Nadpłata stanowi samodzielny zespół norm kształtujących sytuację podatnika regulującego nienależną kwotę zobowiązania podatkowego, nie wprowadzającego przy tym w żadnym aspekcie przesłanki zubożenia. Stan nadpłaty wyraża obowiązek organu podatkowego i skorelowane z nim uprawnienie podatnika. Zaznaczyć należy, iż sprzężenie zwrotne uprawnienie – obowiązek występuje wyłącznie w relacji pomiędzy organem a podatnikiem. Brak jest w instytucji nadpłaty norm adresowanych do jakichkolwiek obocznie występujących podmiotów (np. konsumentów). Tym samym nie sposób zgodzić się z poglądem, iż w sytuacji nienależnie pobranego podatku, inna osoba niż podatnik uprawniony będzie do żądania zwrotu tego podatku.”

Kiedy właściwie powstaje nadpłata? Zgodnie z wolą ustawodawcy nadpłata powstaje, co do zasady, z dniem:

1. zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;
2. pobrania przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;
3. zapłaty przez płatnika lub inkasenta należności wynikającej z decyzji o jego odpowiedzialności podatkowej, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
4. wpłacenia przez płatnika lub inkasenta podatku w wysokości większej od wysokości pobranego podatku;
5. zapłaty przez osobę trzecią lub spadkobiercę należności wynikającej z decyzji o odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy, jeżeli należność ta została określona nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

Wyjątkiem są nadpłaty wynikające z:

1. zeznania rocznego – dla podatników podatku dochodowego;
2. deklaracji podatku akcyzowego – dla podatników podatku akcyzowego;
3. deklaracji o wpłatach z zysku za rok obrotowy – dla jednoosobowych spółek Skarbu Państwa i przedsiębiorstw państwowych;
4. deklaracji kwartalnej dla podatku od towarów i usług – dla podatników podatku od towarów i usług –
   tu nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania bądź deklaracji.
   
   Nadpłata może również powstać na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Zasadą jest, że wysokość nadpłaty określa organ podatkowy, jednak w przypadkach będących wyjątkami wymienionymi powyżej (pkt 1-4) oraz gdy nadpłata powstaje na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, podatnik musi radzić sobie samodzielnie.

Kluczowe znaczenie ma art. 75 Ordynacji podatkowej, który wskazuje, iż jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Ten sam wniosek mogą złożyć również:

1. podatnicy, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli:
   1. w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 73 § 2, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej,
   2. w deklaracjach innych niż wymienione w art. 73 § 2 pkt 2 i 3, z wyjątkiem deklaracji dotyczącej zaliczek na podatek dochodowy, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek,
   3. nie będąc obowiązanymi do składania zeznań (deklaracji), dokonali wpłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;
2. płatnicy lub inkasenci, jeżeli:
   1. w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od wysokości pobranego podatku,
   2. w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej,
   3. nie będąc obowiązanymi do składania deklaracji, wpłacili podatek w wysokości większej od należnej.

W przypadkach, o których mowa powyżej w pkt 1 lit. a i b oraz w pkt 2 lit. a i b, podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty obowiązany jest złożyć skorygowane zeznanie lub deklarację, tylko gdy prawidłowość skorygowanego zeznania lub deklaracji nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę.

Zwrot nadpłaty następuje:

1. na wskazany rachunek bankowy podatnika, płatnika lub inkasenta obowiązanego do posiadania rachunku bankowego;
2. w gotówce, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent nie są obowiązani do posiadania rachunku bankowego, chyba że zażądają zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy.

Za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień:

1. obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu;
2. złożenia przekazu pocztowego;
3. wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub postawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.

Należy pamiętać, iż zgodnie z dodanym z dniem 1 grudnia 2008 r. [przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 209, poz. 1316)] art. 77c Ordynacji podatkowej nadpłata wynikająca z korekty zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych jest pomniejszana o kwotę odpowiadającą nadwyżce kwoty przekazanej na rzecz organizacji pożytku publicznego zgodnie z wnioskiem podatnika, o którym mowa w odrębnych przepisach, ponad zaokrągloną do pełnych dziesiątek groszy w dół kwotę 1% podatku należnego wynikającego z tej korekty. Regulację tą stosuje się również do nadpłat wynikających z decyzji.

Stwierdzenia nadpłaty nie można żądać w nieskończoność, bowiem prawo do złożenia takiego wniosku wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte także w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania – w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola.

Zgodnie z art. 77 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłata podlega zwrotowi w terminie:

1. 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji:
   1. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego,
   2. określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
   3. o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,
   4. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej lub spadkobiercy, z zastrzeżeniem § 3 omawianego art. 77;
2. 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty;
3. 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3;
4. 30 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 74;
5. 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2 pkt 1-3, z zastrzeżeniem § 2;
6. 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją) w przypadkach, o których mowa w art. 75 § 3, lecz nie wcześniej niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2;
7. 30 dni od dnia złożenia deklaracji, o której mowa w art. 73 § 2 pkt 4.

Należy również pamiętać, iż w przypadku skorygowania deklaracji:

1. w trybie określonym w art. 274 § 1 pkt 1 – nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia upływu terminu do wniesienia sprzeciwu;
2. przez podatnika – nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia jej skorygowania.

Paragraf 3 omawianego art. 77 wskazuje, że w przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji. Jeżeli nowa decyzja nie zostanie wydana w terminie, o którym mowa powyżej, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku