Opublikowane: 30.07.2009

Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów

Sygnatura: I SA/Wa 715/09 - Wyrok WSA w Warszawie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2009 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz W. S. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I SA/Wa 715/09 UZASADNIENIE Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] Polskiej Akademii Nauk w W. z dnia [...] października 2004 r. o nadaniu dr W.S. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...] w zakresie [...]. Decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] września 2007 r. została wydana w następującym stanie sprawy. Rada Naukowa Instytutu [...] PAN podjęła w dniu [...] października 2004 r. uchwałę o nadaniu dr W.S. stopnia doktora habilitowanego nauk [...] w zakresie [..]. Uchwała ta została wnioskiem z dnia 6 grudnia 2004 r. przedstawiona do zatwierdzenia Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów . Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65 poz. 595) oraz § 4 pkt 1 Statutu Centralnej Komisji, odmówiła zatwierdzenia powyższej uchwały. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż po uzyskaniu opinii dotyczącej zatwierdzenia uchwały o nadaniu W.S. stopnia naukowego przygotowanej przez prof. A.B.- wprawdzie pozytywnej dla habilitantki, ale opatrzonej licznymi uwagami krytycznymi - Sekcja Nauk [...] Centralnej Komisji po przeprowadzeniu dyskusji odmówiła poparcia wniosku o zatwierdzenie habilitacji. W związku z powyższym, zgodnie z wymaganiami Statutu powołano kolejnego recenzenta -prof. zw. dr hab. L.W., który również wydał opinię pozytywną. Mimo to Sekcja ponownie wypowiedziała się przeciwko zatwierdzeniu ww. uchwały. W tym stanie rzeczy Prezydium Centralnej Komisji postanowiło o powołaniu w sprawie dodatkowego recenzenta (prof. dr hab. B.T.). Recenzent ten wydał negatywną dla habilitantki opinię wobec czego, zgodnie z wymogami Statutu, powołano kolejnego recenzenta spoza składu Centralnej Komisji - prof. dr hab. A.Z., która także przedstawiła opinię negatywną. Zdaniem organu obydwaj dodatkowo powołani recenzenci przedstawili argumenty potwierdzające stanowisko Sekcji sprzeciwiające się nadaniu kandydatce stopnia naukowego, a stanowisko to uznane zostało za uzasadnione również przez Prezydium Centralnej Komisji.

Jeśli nie tego szukałeś i nadal masz problem prawny – kliknij tutaj >>

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Rada Naukowa Instytutu [...] PAN wystąpiła do Centralnej Komisji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ powołał kolejno czterech recenzentów. Pierwszy z nich - prof. dr hab. A.C. sporządził negatywną dla strony opinię, uznając w jej konkluzji, iż nie ma wystarczających powodów, by decyzja Komisji miała zostać zmieniona. Kolejny recenzent -prof. dr hab. K.K. uznał natomiast zasadność uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] PAN o przyznaniu W.S. stopnia doktora habilitowanego. Dwaj następni recenzenci (prof. dr hab. J.K. i prof. dr hab. I. L.) wydali zaś opinie negatywne. Mając powyższe na uwadze Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] utrzymała w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż Sekcja Nauk [...], po wysłuchaniu opinii wszystkich recenzentów oraz po przeprowadzeniu dyskusji, wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia wyżej wymienionej uchwały, a Prezydium Centralnej Komisji przed podjęciem ostatecznej decyzji, zasięgnęło opinii jeszcze dwóch recenzentów. Obie opinie były negatywne. W tej sytuacji Prezydium Centralnej Komisji jednogłośnie, w głosowaniu tajnym, odmówiło zatwierdzenia uchwały z [...] października 2004 r. i postanowiło utrzymać w mocy poprzednią decyzję. Organ ocenił, że jakość rozprawy habilitacyjnej jest niska. Posiada braki teoretyczno-metodologiczne i warsztatowe, cechuje ją wtórność i powierzchowność sądów, a dorobek habilitantki nie ma w pełni charakteru naukowego (jest on raczej prezentacyjny i popularyzatorski). Jest przy tym bardzo skromny (zaledwie kilka pozycji). Dorobek i rozprawa habilitacyjna nie stanowią więc liczącego się wkładu w rozwój filozofii, w tym w badania nad twórczością D., a tym samym nie spełniają wymagań ustawowych. Zdaniem organu publikacje habilitantki mają wprawdzie znaczną wartość informacyjną i dydaktyczną ale trudno zakwestionować fakt, że większość z nich ma sprawozdawczy i popularnonaukowy charakter. Nie pozwalają one na ujawnienie się kompetencji naukowo-badawczych kandydatki do stopnia naukowego doktora habilitowanego. Również niewielka liczba artykułów z zakresu filozofii współczesnej o dość rozstrzelonej tematyce nie poprawia wizerunku autorki. Organ zauważył przy tym, że w niemal wszystkich ocenach rozprawy habilitacyjnej nie uznaje się za wystarczającej charakterystyki tytułowych pojęć dokonanych przez autorkę. Zarzucił rozprawie braki polskiego tła, a także interpretacji stanowiska D., co źle świadczy o samodzielności badawczej habilitantki. Oryginalność problematyzacji (zestawienie [...]) osłabia zbyt daleko idąca skrótowość i ogólnikowość oraz brak świadomości odrębności własnego stanowiska interpretacyjnego. W konkluzji organ uznał, że habilitantka nie spełnia warunków przewidzianych w art. 16 i art. 17 powołanej wyżej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. uzasadniających nadanie jej wnioskowanego stopnia naukowego. Na decyzję Centralnej Komisji Do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2007 r. W. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2006 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, a w wypadku nie podzielenia zarzutów skargi w tym zakresie, o uchylenie w całości tych decyzji jako naruszających przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W obszernym uzasadnieniu skargi wywodziła ona między innymi, że Komisja jako organ nadzoru, jest uprawniona wyłącznie do oceny prawidłowości uchwały o nadaniu stopnia naukowego pod względem jej zgodności z prawem i orzekania o jej zatwierdzeniu, zaś poza jej kompetencją pozostaje kwestia samodzielnej oceny merytorycznej. Podejmowanie zaś przez Prezydium Centralnej Komisji decyzji w głosowaniu tajnym nie może oznaczać dowolności w rozstrzyganiu sprawy. Wskazała przy tym, że Prezydium Komisji jest obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody, a ocena, czy okoliczność została udowodniona, powinna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego. Powinna się zatem odnosić również do recenzji pozytywnych. Tymczasem Centralna Komisja się do nich nie odniosła, ani nie wskazała, na jakiej podstawie odmówiła im wiarygodności. Nie odniosła się także do zawartych w tych opiniach argumentów, a tym samym naruszyła art. 7, 77 i 80 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zakwestionowała ponadto wagę negatywnej dla niej recenzji prof. M.M. (przygotowywanej na etapie postępowania przed Radą Naukową [...] PAN, a przywoływanych w decyzji) jako sporządzonej przez osobę niebędącą specjalistą w zakresie [...]. Podkreśliła przy tym, że w treści zaskarżonych decyzji nie wyjaśniono zlecenia aż 8 opinii biegłych. Nie wyjaśniono także z jakiego powodu rozbieżne opinie 8 recenzentów mają większy walor niż dwie uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] PAN. Wyrokiem z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 596/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę uznając ją za nie uzasadnioną. Od powyższego wyroku W.S. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w następstwie rozpoznania zarzutów w niej zawartych wyrokiem z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1411/08 uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że powołanie w toku rozpoznawania sprawy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego trzeciego recenzenta, przy istnieniu dwóch pozytywnych opinii stanowi naruszenie art. 35 ust. 4 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym (...) w zw. z § 9 ust. 4 statutu Centralnej Komisji, który stanowi, że w postępowaniu opiniodawczym sekcji po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta powołuje się recenzenta dodatkowego spoza składu Komisji. W sytuacji zatem gdy wydano już dwie pozytywne opinie wątpliwa może się wydać zasadność powołania kolejnego recenzenta. Sąd zważył przy tym, iż zgodnie z § 9 pkt 5 statutu Centralnej Komisji, sekcja powołuje dodatkowych recenzentów lub wnioskuje o ich powołanie przed powzięciem uchwały w danej sprawie. Zatem po powzięciu takiej uchwały nie powinni już być powoływani dodatkowi recenzenci, do czego jednak chyba w niniejszej sprawie organ się nie zastosował i do czego również nie ustosunkował się Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zalecił, by sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę rozważył, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz statutu Centralnej Komisji, zwłaszcza w kontekście art. 35 ust 4 powołanej ustawy w związku z § 9 statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, to jest przede wszystkim wyjaśnił okoliczności i zasadność powołania trzeciego recenzenta, przy istnieniu dwóch pozytywnych opinii w sprawie nadania stopnia naukowego skarżącej, jak również wyjaśnił pozostałe nieścisłości wskazane w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie podkreślić należy, iż postępowanie przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopnia naukowego cechuje odrębność w stosunku do typowych postępowań administracyjnych, wynikająca ze specyfiki tych spraw. Stąd ograniczony jest zakres kontroli takich rozstrzygnięć przez sąd administracyjny, który nie jest uprawniony do merytorycznej oceny recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji. Przede wszystkim, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie wyroku, sąd administracyjny nie dokuje merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Kontrola sądowa wydanych przez ww. organ administracji publicznej orzeczeń sprowadza się jedynie do stwierdzenia czy w postępowaniu przed Centralną Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r. - o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), przepisów statutu Centralnej Komisji, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (stosowanych odpowiednio). Zważyć przy tym należy, iż stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając ponownie sprawę w ramach wyżej przedstawionych kryteriów, skład orzekający ocenił, że skarga W.S. jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Centralna Komisja do Sprawa Stopni i Tytułów jest organem kolegialnym. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r., działa ona na posiedzeniach plenarnych lub przez swoje organy, którymi są w myśl ust. 2 tego artykułu: przewodniczący, prezydium i sekcje. Przy czym kompetencje, poszczególnych organów Komisji, jej tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów określa statut, o czym stanowi ust. 5 wskazanego przepisu. Obowiązujący obecnie Statut Centralnej Komisji przyjęty został na posiedzeniu plenarnym Komisji w dniu 19 kwietnia 1991 r. Jak wynika z jego postanowień w ramach Komisji działa 6 sekcji stałych, obejmujących swoim zakresem działania pokrewne dziedziny nauki. W myśl § 6 ust. 1 pkt 2 tego Statutu do zdań sekcji należy prowadzenie postępowania opiniodawczego i podejmowanie uchwał w zakresie ustawowych zadań Komisji związanych z nadawaniem stopni naukowych i tytułu naukowego. Prezydium Komisji natomiast zatwierdza uchwały sekcji w sprawach nadawania stopni naukowych i tytułów naukowego oraz zatwierdza uchwały sekcji w sprawach przyznania jednostkom organizacyjnym uprawnień do nadawania stopni naukowych (§ 4 pkt 1 Statutu). W świetle powyższych uregulowań w toku rozpoznawania przez Centralną Komisją wniosku o zatwierdzenie uchwały w sprawie o nadanie stopnia naukowego wyróżnić można dwa stadia prowadzonego postępowania. Pierwsze ma charakter opiniodawczy i to w jego toku gromadzi się zasadnicze materiały w sprawie (w tym wymagane recenzje). Kończy się ono uchwałą sekcji będącą propozycją ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy oraz przedstawieniem jej Prezydium Komisji. Drugie zaś stadium ma charakter "decyzyjny", gdyż to na tym etapie Prezydium zapoznaje się z propozycja rozstrzygnięcia sprawy, przedłożoną przez sekcję i podejmuje ostateczną decyzję. Jak wynika z akt sprawy postępowanie opiniodawcze w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Instytutu [....] PAN o nadaniu W.S. stopnia doktora habilitowanego prowadzone było przez Sekcję Nauk [...]. W toku tego postępowania powołano dwóch recenzentów, którzy przedłożyli opinie pozytywne dla kandydatki do stopnia (przy czym pierwsza z tych opinii zawierała również uwagi krytyczne). W głosowaniu tajnym na posiedzeniu Sekcji w dniu 10 maja 2005 r. nie uzyskano wystarczającej liczby głosów pozwalających na zatwierdzenie wniosku Rady Naukowej o nadanie skarżącej stopnia. Następnie jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Prezydium powołało kolejnych dodatkowych recenzentów, którzy przygotowali negatywne dla kandydatki opinie. Takie działanie organu w ocenie wyrokującego w niniejszej sprawie Naczelnego Sąd Administracyjnego stanowiło, naruszenie art. 35 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy w związku z § 9 ust. 4 przedmiotowego Statutu Centralnej Komisji. Zważyć bowiem należy, iż stosownie do § 9 ust. 4 Statutu powołanie przez sekcję dodatkowego recenzenta lub wystąpienie z takim wnioskiem następuje po otrzymaniu negatywnej opinii. A contrario oznacza to, że sekcja nie ma podstaw do powołania takich recenzentów w sytuacji dysponowania wyłącznie opiniami pozytywnymi. Przy czym, co należy podkreślić, prowadząca postępowania opiniodawcze sekcja po podjęciu w danej sprawie uchwały nie może już powołać ani wnioskować o powołanie dodatkowych recenzentów - wynika to wprost z § 9 ust. 5 Statutu. Wprawdzie po podjęciu uchwały przez sekcję (a więc już na etapie "decyzyjnym") takiego recenzenta powołać może stosownie do § 12 ust. 3 Statutu Prezydium Komisji, jednakże zasadność powołania wówczas takiego dodatkowego recenzenta (zwłaszcza w sytuacji, gdy w sprawie sporządzone zostały dwie pozytywne opinie) winno być uzasadnione obiektywnymi okolicznościami, potwierdzonymi zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W przeciwnym razie organ narazić się musi na zarzut działania podważającego zaufanie obywateli do organów państwa (art. 6 k.p.a.). Tymczasem z treści zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji Komisji z dnia [...] lutego 2006 r. nie wynika, czym kierował się organ powołując dodatkowego recenzenta, ani czy przed jego powołaniem poddał szczegółowej analizie treść opinii pozytywnych i z jakich powodów uznał je za niewystarczające dla podjęcia rozstrzygnięcia. W aktach sprawy brak jest również protokołu z posiedzenia Prezydium Komisji z dnia 30 maja 2005 r., w trakcie którego organ ten miał zdecydować o powołaniu dodatkowego recenzenta, a którego treść pozwoliłaby ocenić zasadność tej decyzji (na odbyte w tej dacie posiedzenie Prezydium wskazuje Centralna Komisja w piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2009 r.). Wykazane wyżej istotne wady postępowania, poprzedzającego wydanie przez Centralną Komisję decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. odmawiającej zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] PAN o nadaniu skarżącej stopnia doktora habilitowanego, nie zostały dostrzeżone przez organ w toku ponownego rozpoznawania sprawy, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji w warunkach niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, a tym samym naruszenia stosowanych odpowiednio przepisów art. 6 , 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, co skutkować musi jej uchyleniem. Rozpoznając ponownie sprawę organ uzupełni materiał dowodowy o protokoły z posiedzenia Prezydium Komisji z dnia 30 maja 2005 r., w trakcie którego podjęto decyzję o powołaniu dodatkowego recenzenta, podda ponadto szczegółowej analizie wszystkie wydane w sprawie recenzje, w tym w szczególności recenzje pozytywne i uwzględniając zastrzeżenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2009 r. podejmie stosowne rozstrzygnięcie, którego treści skład orzekający w niniejszej sprawie nie przesądza. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 190 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Słowa kluczowe:

• Stopnie i tytuły naukowe