Autor: Michał Kibil

Małżeństwo z osobą „persona non grata” – starania o legalny pobyt w Polsce

Mojemu narzeczonemu grozi wydalenie z Polski i wpisanie na listę „persona non grata”. To cudzoziemiec, obywatel Pakistanu. Jeśli rzeczywiście będzie mieć zakaz wjazdu do Polski, jak i do innych krajów strefy Schengen, i jeśli ja pojadę do jego kraju i tam się pobierzemy, to czy zostanie on usunięty z tej listy i będziemy mogli zamieszkać w Polsce? Mój narzeczony ma wizę belgijską na 3 miesiące. Agencja turystyczna wprowadziła go w błąd, informując, że wiza ważna jest od daty stempla. Na wizie miał napisane 30 dni „multiply”, ale był przekonany, że może przebywać na terenie Schengen całe 3 miesiące od daty stempla. Przyleciał do mnie na dwa dni przed wygaśnięciem wizy. Dzień po jej wygaśnięciu miał wylot z Polski. Straż graniczna go złapała i został osadzony w ośrodku strzeżonym dla cudzoziemców, z podejrzeniem że nie chciał dobrowolnie opuścić kraju. W międzyczasie padło też oskarżenie o sfałszowanie wizy – sprawa jest w prokuraturze. Wiem, że on nie sfałszował tej wizy i że załatwiał ją poprzez pewną firmę kurierską, jeśli wiza rzeczywiści jest fałszywa, to z winy tej firmy. Końcem przyszłego miesiąca ma zapaść wyrok dotyczący wydalenia. Dlatego chciałaby wiedzieć, jaki będzie jego status, kiedy się pobierzemy. Czy będę mogła go sprowadzić do Polski, czy jednak nie będzie to możliwe, przynajmniej do wygaśnięcia kary?

Kwestie wydalania cudzoziemców oraz wpisywania ich do wykazu osób, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, a także prowadzenia wykazu Systemu Informacyjnego Schengen do celów odmowy wjazdu reguluje ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.).

W art. 88, poprzez enumeratywne wyliczenie, ustawa przewiduje przypadki, kiedy wobec pracownika należy zastosować przepisy o wydaleniu.

Tym samym pośród przyczyn wydalenia z terytorium Schengen wraz z umieszczeniem cudzoziemca w obu wykazach, ustawa wskazuje w szczególności:

1. Przebywanie cudzoziemca na terytorium RP bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium przez 3 miesiące w okresie 6 miesięcy liczonych od dnia pierwszego wjazdu.
2. Wykonywanie pracy niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo gdy cudzoziemiec podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Nieposiadanie środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i gdy cudzoziemiec nie może wskazać wiarygodnych źródeł ich uzyskania.
4. Jeżeli dla cudzoziemcy pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bądź w strefie Schengen jest niepożądany, a także, jeżeli wjazd cudzoziemca na to terytorium nastąpi w okresie obowiązywania wpisu.

W stosunku do Pani narzeczonego wszczęto procedurę wydalenia właśnie na mocy wskazanej przesłanki przebywania na terytorium RP bez ważnej wizy.

Ze skutkiem wydalenia bezpośrednio powiązane jest wpisanie osoby naruszającej do wykazu osób, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, prowadzonego na podstawie niniejszej ustawy, a także do wykazu Systemu Informacyjnego Schengen prowadzonego dla celów odmowy wjazdu prowadzonego na podstawie art. 92 Konwencji wykonawczej Schengen do celów odmowy wjazdu.

Okres czasu, na jaki jest dokonywany wpis, zależny jest od przewinienia i kwalifikacji czynu cudzoziemca. Mieści się on w przedziale czasowym od 1 roku do 5 lat.

W tym momencie, ze względu na podejrzenie popełnienia przestępstwa, brak jest możliwości do jednoznacznego przesądzenia, jaka będzie decyzja organów administracji w tym zakresie.

Wpisy do powyższych wykazów, skutkują skutecznym uniemożliwieniem cudzoziemcowi wjazdu na teren Unii Europejskiej – vide art. 21 ust. 1 pkt 8 i 9 w zakresie odmowy wjazdu, art. 34 ust. 1 w zakresie odmowy wydania wizy jednolitej, art. 35 ust. 1 w zakresie wydania wizy krajowej, czy też art. 57 ust. 1 pkt 2 i 2a w zakresie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Po upływie okresu wskazanego we wpisach cudzoziemiec jest z wpisów wykreślany, a tym samym odzyskuje wszelkie uprawnienia przysługujące cudzoziemcom niewydalonym.

Przyjmując, że zachodzą przesłanki do wydalenia, a co z tym związane w bliskiej perspektywie czasowej wydalenie cudzoziemca jest planowane, oraz szukając rozwiązania niniejszej sytuacji poprzez niedopuszczenie, bądź ograniczenie czasowe okresu zakazu przyjazdu do Polski, należy zauważyć, że pomimo szerokiego zakresu restrykcji wprowadzanych w związku z wprowadzeniem strefy Schengen istnieje kilka zapisów, które w przedmiotowej sytuacji mogą się okazać pomocne, w szczególności ze względu na cel, jakim jest zamieszkanie z narzeczonym w Polsce.

W zakresie wydaleń, ustawa wprowadza zapis zwalniający z wydalenia cudzoziemca, a w konsekwencji na uniknięcie dokonania wpisu do wykazu. Zgodnie z art. 89 ustawy „decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli:

1) zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany;

2) cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że związek małżeński został zawarty w celu uniknięcia wydalenia;

3) cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy jednolitej pobytowej upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 11, lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego na podstawie art. 53a ust. 2.”

Są to wyłączne podstawy do ochrony przed wydaleniem, czyli także tej, która wynika z przebywania bez ważnej wizy na terytorium kraju.

Wszystkie powyższe przesłanki są uzależnione od ogólnych klauzul porządku publicznego, a co z tym związane, w żadnym z przypadków cudzoziemiec nie może stanowić zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, lub bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Wypełnienie przynajmniej jednego ze wskazanych powyżej powodów stanowi samoistnie wystarczającą przyczynę do wyłączenia wydalenia cudzoziemca.

Tym samym podejmując się analizy, które z powyższych wyjątków można zastosować w Państwa przypadku, należy podnieść, co następuje.

I. Pobyt tolerowany

Pobyt tolerowany jest udzielany na podstawie ustawy „Udzielanie cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”.

Zgodnie z jej zapisami: „Cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca”.

Jeżeli Pani narzeczony nie był gnębiony, podsłuchiwany, nie było naruszane jego prawo prywatności i korespondencji, a także inne prawa podstawowe, to w mojej opinii nie zachodzą przesłanki do wnoszenia o przyznanie statutu pobytu tolerowanego.

Szczególnie restrykcyjnie kwestię tę rozpatrują urzędy ds. cudzoziemców, wybierając do przyznania statutu jedynie przypadki oczywiste i niebudzące wątpliwości.

Tym samym, jeżeli nie mają Państwo poważnych przesłanek do wnoszenia o przyznanie statutu pobytu tolerowanego, to przesłanka ta, zwalniająca z wydalenia, w Państwa przypadku nie będzie miała zastosowania.

II. Wiza jednolita

Zgodnie z przytoczonym stanem faktycznym cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na innej podstawie niż wiza jednolita pobytowa upoważniająca tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celach określonych w ustawie.

Tym samym podstawą pobytu nie może być wiza jednolita pobytowa.

Również w terminie późniejszym, jak zostało wskazane to w poprzednich fragmentach (vide art. 35 ust. 1 ustawy), jeżeli dojdzie to wpisania cudzoziemca do wykazu podmiotów niepożądanych, brak będzie możliwości do uzyskania stosownej wizy.

III. Małżeństwo

Jedynym gwarantowanym przez prawo rozwiązaniem wydaje się być zawarcie przez Państwo związku małżeńskiego.

Głównym warunkiem ważności małżeństwa oraz możliwości powołania się na nie w postępowaniu o wydalenie, jest spełnienie warunku niezawarcia małżeństwa w celu uniknięcia wydalenia.

Szukając wykładni, jak należy rozróżniać zawarcie małżeństwa bez przyczyn obiektywnych od zawartego w celu uniknięcia wydalenia cudzoziemca, należy stosować wprost art. 55 ustawy. Jest on stosowany poprzez organy administracji do precyzyjnego wykazania charakteru małżeństwa.

Zgodnie z jego dyspozycją, aby sprawdzić, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należy ustalić, czy okoliczności sprawy wskazują, że:

1. jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej;
2. małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa;
3. małżonkowie nie zamieszkują wspólnie;
4. małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa;
5. małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga;
6. małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą;
7. jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru.

Jeżeli małżeństwo nie wypełnia żadnego z powyższych warunków, to można domniemywać, że nie zostało ono zawarte w celu ominięcia ustawy, jednakże powyższe przesłanki stanowią jedynie wskazówki do interpretacji. Jeżeli urząd dokona interpretacji Państwa małżeństwa na podstawie odrębnych przesłanek i ustali je jako zawarte w celu ominięcia treści ustawy, to przysługuje mu prawo nieuznania takiego związku.

Co oczywiste, od decyzji urzędu przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

Przy rozpatrywaniu małżeństwa, jako środka na uniknięcie wydalenia, należy podnieść, że wykładnia literalna wskazuje, że małżeństwo, jako podstawa do uniknięcia wydalenia, powinno nastąpić przed wydaniem postanowienia o wydaleniu.

Wydalenie, jak zostało wskazane powyżej, stanowi podstawę do wpisu w wykazie cudzoziemców w kraju niepożądanych. Z kolei małżeństwo nie stanowi podstawy do wykreślenia cudzoziemcy z przedmiotowego wykazu.

Co z tym związane, jeżeli dojdzie do wydalenia cudzoziemcy, a następnie w konsekwencji do dokonania wpisu w wykazie, to małżeństwo nie będzie skutkowało udzieleniem zwolnienia na przyjazd cudzoziemca do Polski.

Pewną alternatywą, aczkolwiek w praktyce nieakceptowalną przez urzędy ds. cudzoziemców, jest uznanie, że małżeństwo stanowi podstawę do wykreślenia wpisu w wykazie, na podstawie art. 131 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Zgodnie z jego treścią „cudzoziemiec może złożyć wniosek o wykreślenie jego danych osobowych zawartych w wykazie lub w Systemie Informacyjnym Schengen, jeżeli zostały tam umieszczone w wyniku błędu.

Błąd ten, jak należy interpretować wskazany przepis, również powinien nastąpić przed chwilą wydania decyzji o wydaleniu i wpisie w wykazie.

Gdyby błąd powstał po dokonaniu wpisu w wykazie, to tym samym wpis nie mógłby nastąpić w wyniku tego błędu.

Odwołując się ponadto do treści przytoczonego stanu faktycznego, można próbować już po wydaleniu zbierać dowody na niewinność Pani narzeczonego, a co z tym związane, można wnosić o wykreślenie wpisu w wykazie ze względu na błąd nie w postaci pozostawania w stosunku małżeńskim, a na podstawie błędnej oceny urzędu co do winy cudzoziemca.

Ostatecznym rozwiązaniem jest wniosek o wykreślenie kierowany do szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców przez:

1. Ministra Obrony Narodowej;
2. ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
   2a) ministra właściwego do spraw zagranicznych;
3. Komendanta Głównego Policji;
4. Komendanta Głównego Straży Granicznej;
5. Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
6. Szefa Agencji Wywiadu;
7. Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;
8. wojewody;
9. konsula.

Z pewnością niezależnie od rangi urzędu wniosek taki musi być istotnie umotywowany. Jest to ekstraordynaryjny sposób na wykreślenie wpisu, aczkolwiek dążąc do wspólnego zamieszkania, należy podejmować wszystkie kategorie działań.

Jeżeli żaden z powyższych sposobów nie przyniesie spodziewanych efektów, pozostanie Państwu jedynie przeczekać okres wskazany w wykazie poza terytorium RP.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku