Mamy 7124 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

Jak przekazać mieszkanie wnukom gdy córka ma długi?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 25.07.2017

Jestem osobą w podeszłym wieku, właścicielką mieszkania. Moja córka, jedyna spadkobierczyni, ma długi. Mam dwoje wnuków. Jak przekazać mieszkanie wnukom, by nie mogli się do niego dobrać wierzyciele córki?

Iryna Kowalczuk

W zakresie omawianej tu problematyki chyba najczęściej znajduje w praktyce zastosowanie umowa darowizny.

 

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 Kodeksu cywilnego).

 

Co do zasady oświadczenie darczyńcy w przedmiocie dokonania darowizny powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli tylko przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Wyjątkiem jest sytuacja darowizny nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu mieszkalnego) oraz spółdzielczego prawa do lokalu, kiedy to koniecznie trzeba zachować formę aktu notarialnego dla ważności dokonanej czynności prawnej.

 

Maksymalne wynagrodzenie notariusza przy tego typu czynności uzależnione jest od zadeklarowanej przez strony wartości przedmiotu umowy (wartości nieruchomości czy spółdzielczego prawa do lokalu) i wynosi przy wartości rzeczy:

 

  • do 3000 zł – 100 zł;
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 7 500 zł (przy relacjach rodzice lub dziadkowie – dziecko lub wnuk) + 23% VAT
    – przy czym niekiedy (np. przy darowiźnie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) maksymalna stawka wynagrodzenia notariusza jest niższa o połowę od podanych wyżej stawek taksy (o szczegóły najlepiej spytać samego notariusza).

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Fot. Fotolia

Należy podkreślić, że stawki wynagrodzenia notarialnego w tym przypadku mają charakter stawek maksymalnych. Innymi słowy, notariusz może wziąć za dokonanie czynności (sporządzenie umowy) mniej, ale nie może żądać więcej. Stąd też praktyczna wskazówka – niekiedy przed spotkaniem z konkretnym notariuszem lepiej podpytać w kilku kancelariach o wysokość wynagrodzenia za daną usługę.

 

Darowizna, jako forma przekazania majątku zstępnym, od 1 stycznia 2007 r. stała się o tyle atrakcyjna, że wskutek nowelizacji ustawy o podatku od spadków i darowizn zwolniono od tego podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez najbliższą rodzinę, a to małżonka, zstępnych, wstępnych (rodziców, dziadków itp.), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli tylko:

 

  • zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, oraz
  • udokumentują – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

 

W przypadku gdy darowizny dokonano w formie aktu notarialnego, zgłoszenie umowy do urzędu skarbowego nie jest konieczne, albowiem uczyni to sam notariusz.

 

Należy podkreślić, że umowa darowizny z punktu widzenia darczyńcy ma szczególny skutek. Otóż umowa ta w sposób ostateczny przenosi własność darowanej rzeczy na obdarowanego.

 

Drugi sposób – testament (własnoręczny lub notarialny). Jest to opcja tańsza niż darowizna i dopiero po Pani śmierci wnuki odziedziczą spadek.

 

Jednakże powinnam podkreślić, że przy darowiźnie, a także przy testamencie Pani córka ma prawo do zachowku.

 

W myśl art. 991 § 2 Kodeksu cywilnego – osobom uprawnionym do zachowku, które nie otrzymały od spadkodawcy w drodze darowizny albo rozrządzenia testamentowego określonej korzyści majątkowej stanowiącej zachowek, przysługuje przeciwko spadkobiercom roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniężnej. Zgodnie z art. 922 § 3 Kodeksu cywilnego przysługująca zaś osobom uprawnionym do zachowku wierzytelność należy do długów spadkowych.

 

Niemniej art. 991 K.c. wskazuje, kto jest uprawniony do zachowku, tj. zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Roszczenie o zachowek ma charakter ściśle osobisty, jego realizacja zależy od woli uprawnionego. Wierzyciel uprawnionego nie mógłby więc dochodzić zapłaty zachowku od spadkobiercy, chyba że uprawniony do zachowku przelałby na wierzyciela wierzytelność o zachowek.

 

Dlatego też proponowałabym zabezpieczyć się, żeby wierzyciele Pani córki nie mogli domagać się zachowku, który będzie jej przysługiwał w przyszłości (po Pani śmierci) od jej dzieci, czyli Pani wnuków.

 

Są na to 3 sposoby:

 

1. Umowa dożywocia (spisana z wnukami)

 

Umowa o dożywocie polega na tym, że nabywca (czyli wnuki – muszą być pełnoletnie) w zamian za przeniesienie na niego własności nieruchomości zobowiązuje się zapewnić zbywcy lub też zbywcy i osobie dlań bliskiej dożywotnie utrzymanie (art. 908 Kodeksu cywilnego).

 

Z braku odmiennej regulacji umownej (zakres obowiązków zstępnego można bowiem rozszerzyć lub zawęzić w umowie o dożywocie) nabywca winien przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

 

Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia (art. 910 Kodeksu cywilnego). Koniecznym jest zatem zachowanie formy aktu notarialnego. Notariusz z tytułu ustanowienia prawa dożywocia pobiera wynagrodzenie zgodne z tabelą stawek podanych wyżej. Jako płatnik pobiera nadto podatek od czynności cywilnoprawnych według stawki 2% wartości nieruchomości oraz opłatę sądową w razie wpisu prawa dożywocia do księgi wieczystej.

 

2. Wydziedziczenie córki w ważnym testamencie.

 

Wydziedziczenie jest uregulowane w art. 1008 K.c. Zgodnie z tym przepisem: „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawnieni:

 

  • wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścili się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełniają względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

 

Jak wynika z przytoczonego przepisu, wydziedziczenie może zostać dokonane jedynie w testamencie. Nieważność tego dokumentu pociąga za sobą nieważność wydziedziczenia.

 

3. Zrzeczenie się przez córkę dziedziczenia po Pani śmierci.

 

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

 

Według art. 1048 K.c.: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

 

Stosownie do art. 1049 § 1 K.c.: „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego art.: „zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

 

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się dziedziczenia konieczna jest wola zarówno Pani, jak i córki.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V + IX =

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

»Podobne materiały

Odrzucenie spadku z zadłużeniem przez niepełnoletnich spadkobierców

Kiedy zmarł mój ojciec (12 lat temu), ja i moi dwaj bracia byliśmy niepełnoletni. Rodzice byli już po rozwodzie i podziale majątku. Mama, w związku z długami ojca, zrzekła się spadku na nas. Czy po osiągnięciu pełnoletności mieliśmy się kolejno zrzekać spadku? Dom po ojcu mógłby zostać sprzedany, ale w księdze wieczystej to wciąż on widnieje jako właściciel. Niedawno był u mnie ktoś, kto wykupił część wierzytelności ojca i teraz domaga się spłaty ode mnie, grożąc zajęciem mojego majątku. Czy to jest legalne? Czy mogę się gdzieś dowiedzieć, ile wynosiły długi ojca, i kto je wykupił? Czy możemy odzyskać dom po ojcu? Czy nie doszło do przedawnienia roszczeń wierzycieli ojca?

Pozbawienie prawa do części nieruchomości jednego ze spadkobierców

Mój dziadek był jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego. Zmarł 13 lat temu, nie pozostawił testamentu. Miał sześcioro dzieci. Obecnie toczy się proces o podział gospodarstwa pomiędzy jego dzieci, ale jedna z sióstr, która 40 lat temu opuściła nasze miasto i nigdy nie uczestniczyła w kosztach utrzymania gospodarstwa, nie chce zrzec się swojej części nieruchomości. Czy można pozbawić ją prawa do tej 1/6 ziemi?

Ustalenie prawa do dziedziczenia gospodarstwa rolnego

Moi nieżyjący dziadkowie mieli czworo dzieci i byli właścicielami dużego gospodarstwa rolnego. Zostało ono przekazane najstarszemu synowi. Z czwórki rodzeństwa żyje tylko moja mama, czyli jego siostra, która ma obecnie 90 lat. Dziedziczący syn (czyli mój wuj) miał z nieformalnego związku (kobieta ta też już nie żyje) syna Kazimierza, który po jego śmierci stał się właścicielem tego gospodarstwa. Kazimierz zmarł prawie 8 lat temu – nie miał dzieci i nie zostawił testamentu. Przed jego śmiercią została sporządzona umowa dzierżawy na rzecz sąsiada, która w przyszłym roku się kończy. Kto w takiej sytuacji ma prawo do spadku, czy może to być moja mama, czy mogę to być ja – skoro jestem kuzynką Kazimierza?

wizytówka Szukamy prawników »