ePorady24.pl Prawo spadkowe Spadek Dziedziczenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu...
Zadaj pytanie › Zadaj pytanie ›

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Opublikowane: 31.12.2007

Dziedziczenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego

Artykuł omawia zagadnienia związane z dziedziczeniem spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.

Tytułem wstępu należy stwierdzić, iż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nie podlega dziedziczeniu, a jedynie uiszczony za prawo lokatorskie wkład mieszkaniowy.

Dziedziczenie wkładu mieszkaniowego nie musi się wiązać z nabyciem lokatorskiego prawa do lokalu, może przypadać różnym osobom. Prawo do połowy wkładu ma wdowiec lub wdowa, ponieważ stanowił on majątek wspólny małżonków i oboje mają w nim równe udziały. Natomiast pozostała część wkładu wchodzi w skład masy spadkowej po zmarłym i jest dziedziczona na zasadach ogólnych.

 

Jeżeli zmarły nie pozostawił testamentu, to z mocy ustawy dziedziczą po nim małżonek i dzieci w częściach równych. Część masy spadkowej, którą w takim przypadku otrzyma wdowiec lub wdowa, nie może być mniejsza od jednej czwartej całości spadku. Natomiast spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji.

 

W przypadku śmierci uprawnionego do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, co do zasady, przypada ono w całości małżonkowi pozostającemu przy życiu, jeśli mieszkanie małżonków było wspólne, tj. zostało przydzielone w czasie trwania ich małżeństwa. Jeśli jednak uprawniona osoba zmarła, nie pozostawiając wdowca lub wdowy, bądź mieszkanie ich nie było objęte wspólnością, bądź też prawo małżonka żyjącego wygasło na skutek niezłożenia w terminie deklaracji członkowskiej i podjęcia przez spółdzielnię uchwały o wygaśnięciu lokatorskiego prawa do lokalu – wówczas aktualizuje się roszczenie konkretnej kategorii osób do ustanowienia na ich rzecz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, o czym poniżej.

 

Stosownie do art. 14 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 567 z późn. zm.), z chwilą śmierci jednego z małżonków spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, które przysługiwało obojgu, przypada w całości drugiemu małżonkowi, bez konieczności zawarcia nowej umowy. Prawo to jest bowiem dobrem wspólnym małżonków, o ile nabyli je oni już w czasie trwania związku małżeńskiego, choćby zostało przydzielone tylko jednemu z nich. Ważne jest, by przydział obojgu lub jednemu z małżonków nastąpił po zawarciu związku małżeńskiego. Nadto, jeśli przydział ten nastąpił przed grudniem 2002 r., spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przysługiwać będzie wspólnie małżonkom bez względu na ustrój majątkowy, w jakim pozostawali. Wspólność lokatorskiego prawa do lokalu trwa zatem mimo zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej (intercyzy) lub sądowego ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków.

 

Obecnie dopuszczalne jest, aby – w przypadku rozdzielności majątkowej małżonków – tylko jedno z nich zawarło ze spółdzielnią umowę o ustanowieniu lokatorskiego prawa do lokalu. Prawo to należy wówczas wyłącznie do tego z małżonków, który jest stroną tejże umowy.

 

Tym samym, jeśli spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu należało wspólnie do małżonków, to na skutek śmierci jednego z nich prawo to przypadnie z mocy ustawy żyjącemu małżonkowi, nawet jeśli nie jest on członkiem spółdzielni. Jednakże, aby je zachować, będzie on musiał wstąpić do grona członków pod rygorem podjęcia przez Radę Nadzorczą Spółdzielni uchwały o wygaśnięciu lokatorskiego prawa do lokalu. Zasada ta jest zgodna z prawem spółdzielczym, które mówi, że lokatorskie prawo do lokalu związane jest z członkostwem w spółdzielni.

 

Aby zatem zostać przyjętym do grona członków, należy złożyć do spółdzielni pisemną deklarację członkowską. Należy tego dopełnić w terminie 1 roku od dnia śmierci współmałżonka. Jeśli żyjący małżonek wywiąże się z tego obowiązków, nieodzownie zostanie przyjęty w poczet członków, a jego prawo do lokalu nie będzie mogło być kwestionowane.

 

Jeśli jednak pozostały przy życiu małżonek nie dopełni przedmiotowych obowiązków w przepisowym terminie, wówczas spółdzielnia winna mu wyznaczyć dodatkowy termin, przynajmniej sześciomiesięczny do złożenia deklaracji. Dopiero po bezskutecznym upływie tego dodatkowego terminu spółdzielnia będzie mogła, choć nie ma takiego obowiązku, podjąć uchwałę o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.

 

Niemniej, jeśli dana spółdzielnia zdecyduje się na podjęcie takiej uchwały z powodu niezłożenia deklaracji członkowskiej, wówczas z roszczeniem o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i ustanowienie lokatorskiego prawa do lokalu mogą wystąpić dzieci i inne osoby bliskie. Przez inną osobę bliską należy rozumieć: zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, osobę przysposabiającą i przysposobioną, osobę, która pozostaje faktycznie we wspólnym pożyciu (konkubinat).

 

Również w przypadku, gdy uprawniony do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu nie pozostawił żyjącego małżonka lub lokatorskie prawo nie było objęte wspólnością małżeńską, roszczenie o przyjęcie w poczet członków spółdzielni i ustanowienie lokatorskiego prawa do lokalu przysługuje dzieciom i innym osobom bliskim, którzy winni w ciągu 1 roku od śmierci uprawnionego złożyć do spółdzielni deklarację członkowską i pisemne oświadczenie o gotowości do zawarcia umowy ze spółdzielnią.

 

Należy bowiem pamiętać, że z dniem śmierci osoby uprawnionej do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, która nie pozostawiła przy życiu małżonka lub małżonek ten nie jest uprawniony, bądź też jego prawo wygasło, prawo lokatorskie ustanawiane jest od nowa na rzecz osób bliskich poprzez zawarcie nowej umowy.

 

Przyjmuje się, że nie ma wymogu, aby wymienione osoby zamieszkiwały ze zmarłym czy małżonkami, których prawo wygasło.

 

Jeśli z roszczeniem wystąpi kilku uprawnionych, wówczas sąd rozstrzygnie, której z tych osób przypadnie lokatorskie prawo do lokalu. W orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, że pierwszeństwo będą mieli domownicy, którzy wspólnie zamieszkiwali ze zmarłymi małżonkami lub zmarłym małżonkiem. Spółdzielnia wyznaczy uprawnionym termin do wystąpienia do sądu o rozstrzygnięcie o spółdzielczym lokatorskim prawie do lokalu z zastrzeżeniem, iż po jego bezskutecznym upływie prawo wyboru przejdzie na spółdzielnię i ta wskaże osobę, której przedmiotowe prawo przypadnie.

 

Pojęcie zamieszkiwania określił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 czerwca 1995 r. (sygn. akt I ACr 21/95), przyjmując, że jest to stałe przebywanie z byłym członkiem spółdzielni, które wykazuje, że ten lokal jest wyłącznym centrum życia danej osoby, która przebywa w nim jako domownik. Wygaśnięcie prawa do tego lokalu spowodowałoby u tej osoby utratę możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

 

Co ważne, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 r., II CK 255/05 – osoby uprawnione po śmierci członka spółdzielni do wystąpienia z roszczeniem o przyjęcie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, nie są obowiązane do uiszczenia dopłat do wkładu mieszkaniowego wynikających z waloryzacji.

 

Jeśli osoba zmarła nie była członkiem spółdzielni, np. gdy małżonek nie złożył deklaracji, a spółdzielnia mimo to nie podjęła uchwały o wygaśnięciu, to kwestię wysokości dopłat do wkładu regulować powinien statut danej spółdzielni.

 

Jeśli osoby uprawnione nie wystąpią w terminie z wyżej wymienionym roszczeniem, bądź brak jest w ogóle osób uprawnionych, spółdzielnia obowiązana jest zwrócić spadkobiercom wartość rynkową tego lokalu. Wartość rynkowa może zostać pomniejszona o niewniesiony wkład mieszkaniowy, nominalną kwotę umorzenia kredytu w części przypadającej na dany lokal oraz kwoty zaległych opłat1.

 

 

 

 

1. Spółdzielnie Mieszkaniowe. Komentarz. Ewa Bończak – Kucharczyk, Warszawa 2008, s. 314.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I minus V =

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

 

 

 

»Podobne materiały

Spółdzielnie mieszkaniowe

Spółdzielnie mieszkaniowe to podmioty, których celem jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków spółdzielni oraz ich rodzin. Mogą one nabywać lub budować budynki i domy jednorodzinne, a także udzielać pomocy członkom spółdzielni przy takiej budowie.

Czy mogę wykupić mieszkanie lokatorskie?

Babcia przepisała mi swoje mieszkanie lokatorskie we Wrocławiu. Ona nadal w nim mieszka. Ja tymczasem mam już z żoną inne mieszkanie (na kredyt), nie we Wrocławiu, ale w tej samej gminie. Czy mogę mieć obecnie kłopoty z wykupieniem mieszkania lokatorskiego? Czy są jakieś sposoby, bym mógł stać się jego właścicielem?

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 3
  • 3
  • 7
  • 0
  • 3
  • 1
wizytówka
Pobierz aplikację