ePorady24.pl Prawo spadkowe Dział spadku Dział spadku i zniesienie współwłasności
Zadaj pytanie ›

Biuletyn

Prenumerata biuletynu
Zadaj pytanie ›

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Opublikowane: 26.02.2009

Dział spadku i zniesienie współwłasności

Złożyłam w sądzie wniosek o dział spadku (po tacie) i zniesienie współwłasności. Obecnie posiadam 5/6 udziałów. Już przed śmiercią taty postanowiłam się budować na tej działce. Bratowa powiedziała, że nie będzie przeszkadzać i że chce, aby spłacić jej syna. Poniosłam ok. 5000 zł kosztów. Po śmierci taty nagle się sprzeciwiła i teraz chce całą działkę. Robi wszystko złośliwie, mimo że sąd wytłumaczył, że należy się udział w 1/6. Chciałabym jak najszybciej zakończyć spór i rozpocząć budowę wiosną. Jakich argumentów użyć, aby nie dopuścić do podziału? Mój tata nigdy tego by nie chciał. Chciał uregulować sprawy wcześniej, bo wiedział, że z bratową będą problemy.

Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, czyli przepisy działu IV Kodeksu cywilnego.

 

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców, jak jest w Pani sytuacji.

 

Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

 

Podstawowym celem postępowania działowego jest doprowadzenie do tego, aby pomiędzy współspadkobiercami przestała istnieć wspólność wynikająca z dziedziczenia.

 

Podziału spadku pomiędzy współspadkobierców można dokonać w ten sposób, że poszczególne przedmioty zostaną podzielone fizycznie i przyznane poszczególnym spadkobiercom. Następuje to stosownie do wielkości udziałów poszczególnych spadkobierców. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych współspadkobierców, jeżeli majątku spadkowego nie da się podzielić w taki sposób, aby wartość przedmiotów przyznanych poszczególnym osobom odpowiadała wielkości ich udziałów.

 

Drugim sposobem podziału jest przyznanie pewnych przedmiotów spadkowych w całości jednemu lub kilku współspadkobiercom. Są oni z reguły obciążani obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz pozostałych.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj >>

 

Trzecim sposobem jest tzw. podział cywilny. Przedmioty należące do spadku zostają sprzedane, a uzyskana kwota ulega podziałowi pomiędzy współspadkobierców w stosunku do przysługujących im udziałów. Może być stosowana kombinacja tych sposobów podziału.

 

Stosownie do art. 210 i 211 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, co więcej – każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

 

Podział fizyczny jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, preferowanym przez Kodeks cywilny (orzeczenia Sądu Najwyższego z 30 października 1978 r. – III CRN 214/78, z 16 listopada 1993 r. – I CRN 176/93, oraz z 29 lipca 1998 r. – II CKN 748/97). Wynika z tego, że jeśli zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, to sąd powinien brać pod uwagę przede wszystkim ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że współwłaściciele sami żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłaty.

 

W zasadzie sąd związany jest bowiem sposobem podziału podanym przez spadkobierców w zgodnym wniosku. Sąd może od tego odstąpić jedynie wówczas, gdy występuje sprzeczność proponowanego podziału z prawem, z zasadami współżycia społecznego lub gdy podział naruszałby w sposób rażący interesy osób uprawnionych. W razie braku zgodnego wniosku uczestników postępowania sąd powinien dokonać działu spadku z uwzględnieniem składu dzielonego spadku oraz interesów poszczególnych współspadkobierców. Powinien dążyć w miarę możliwości do dokonania podziału fizycznego.

 

Niestety najlepszym i najszybszym sposobem byłoby więc dogadanie się z bratową i jej synem, gdyż jeśli złożycie tożsamy wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności poprzez przyznanie nieruchomości Pani z równoczesną spłatą wnuka – sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku. W przeciwnym razie proces może toczyć się przez dłuższy czas ze względu na owy spór.

 

Powyższe znajduje potwierdzenie również w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego: „Jedynie w razie złożenia przez wszystkich współwłaścicieli zgodnego wniosku co do zniesienia współwłasności sąd jest obowiązany wydać postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli spełnione zostaną wymagania, o których mowa w art. 621 Kodeksu postępowania cywilnego, a projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych. W innych wypadkach sąd nie jest związany wnioskiem co do sposobu zniesienia współwłasności (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 listopada 2002 r. – III CKN 1372/2000).

 

„Podstawowym sposobem zniesienia współwłasności preferowanym przez ustawodawcę jest fizyczny podział rzeczy wspólnej, jako najbardziej sprawiedliwy i pożądany” (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 stycznia 2001 r. – V CKN 1436/2000).

 

„Występujący między współwłaścicielami konflikt nie stanowi w świetle art. 211 K.c. bezwzględnej negatywnej przesłanki dla dokonania zniesienia współwłasności przez podział rzeczy” (Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 12 października 2000 r. – IV CKN 1525/2000).

 

Tym samym, niestety, nie będzie można szybko zakończyć tego sporu.

 

Jeśli dojście do wspólnego porozumienia nie będzie jednak w niniejszej sprawie możliwe, można powołać się na następujące argumenty.

 

Pani może swoje żądanie uzasadnić tak, że podział byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego oraz że pociągnąłby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

 

Jeśli chodzi o wykazanie naruszenia zasad współżycia społecznego, to musi Pani udowodnić, że działania bratowej są złośliwe, że celem ich jest dokuczenie Pani i uniemożliwienie wybudowania się. Proszę podnieść, że zamiarem bratowej jest i tak sprzedaż uzyskanej części ziemi, więc przyznanie Pani całej nieruchomości (ze spłatą wnuka) po cenach rynkowych spowoduje, że bratowa z wnukiem swój cel osiągną – uzyskają godziwą zapłatę za ziemię. Nie powinno bowiem dla nich stanowić przecież różnicy, kto będzie kupcem tej działki, jeśli mają uczciwe zamiary.

 

Wprawdzie wnuk jako współwłaściciel może żądać podziału rzeczy przez podział fizyczny, jednakże nikt nie może czynić ze swego prawa podmiotowego użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony (art. 5 Kodeksu cywilnego).

 

Proszę również podnieść przed sądem, że jest Pani najbardziej związana z punktu widzenia gospodarczego z przedmiotową nieruchomością, że już za życia ojca, planowała Pani budowę, czemu wówczas nie sprzeciwiała się Pani bratowa, która już wtedy była świadoma Pani planów. Dowodem tego jest to, że matka przepisała swoją część działki na Panią.

 

Przy rozstrzyganiu o sposobie zniesienia współwłasności decydujący jest stan prawny i faktyczny, istniejący w chwili dokonywania zniesienia współwłasności. Proszę więc wskazać podjęte już na tej działce prace i przygotowania do budowy, poniesione koszty.

 

Nadto w przypadku gdyby część należąca do Pani bratanka została sprzedana osobie trzeciej, wówczas – z punktu widzenia Pani planów co do tej nieruchomości – nieruchomość ta straciłaby swoje istotne znaczenie, skoro Pani chce na tej działce wybudować dom, który ma zaspokoić Pani rodziny cele mieszkaniowe i życiowe.

 

Przyznanie pani nieruchomości w całości ze spłatą bratanka nie narusza w sposób rażący jego interesów, natomiast ewentualny podział fizyczny rzeczy naruszałby znacząco interes Pani.

 

Może warto byłoby też zapoznać się w urzędzie gminy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dotyczącym tej nieruchomości. Być może wyklucza on możliwość podziału tego terenu.

 

Przy dokonywaniu podziału nieruchomości sąd powinien uwzględnić wymagania wynikające z przepisów administracyjnych, jeżeli przepisy takie istnieją.

 

Ważne jest, by wykazać, że wnuk ewentualnie otrzymanej działki nie zamierza wykorzystać na cele mieszkaniowe, ale na sprzedaż.

 

W treści Pani pytania nie znajduję informacji, jaka jest wielkość działki bratanka. Jeśli jest ona zbyt mała na wybudowanie drugiego domu, wówczas byłby to również argument działający na Pani rzecz.

 

Proszę mieć świadomość, że nie będzie to proces szybki z uwagi na to, że zgodnie z tendencją panującą w doktrynie i w orzecznictwie zniesienie współwłasności, o ile jest możliwe, powinno nastąpić na drodze fizycznego podziału.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

wersja do druku

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 - siedem =

 

»Podobne materiały

Dział spadku po mężu a zniesienie współwłasności z jego poprzednią żoną

Niedawno zmarł mój mąż, z którym miałam troje dzieci. Mąż wcześniej był żonaty z inną kobietą (mieli wspólne nieruchomości), z którą miał jedno dziecko. Sąd przyznał prawa do spadku mi i czworgu jego dzieciom w określonych częściach. Chcę zrobić dział spadku po mężu – czy powinnam we wniosku o dział ująć jego pierwszą żonę? Czy powinien to być dział ze zniesieniem współwłasności z jego pierwszą żoną, czy najpierw robić ich podział dorobkowy, a potem dopiero dział spadku?

Koszt apelacji od wyroku w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności

W 2004 r. została wniesiona sprawa o dział spadku po dwóch osobach (nieżyjące małżeństwo, jedna nieruchomość). Następnie, już w toku postępowania w I instancji, sąd rejonowy połączył sprawę o dział spadku ze zniesieniem współwłasności. W 2009 r. sąd rejonowy wydał postanowienie, od którego jeden z uczestników postępowania wniósł apelację. Jaka powinna być prawidłowa kwota od wniesionej apelacji?

Podatek a dział spadku

Po śmierci ojca w roku 1981 sąd stwierdził, że nabyłem 1/6 części nieruchomości. Pozostałe części po 1/6 odziedziczył brat oraz matka. W 2001 roku umarła mama i odziedziczyłem kolejne 2/6 części nieruchomości. W 2003 roku przeprowadziliśmy z bratem dział spadku, na mocy którego brat dokonał na moją rzecz przekazania swoich udziałów bez jakichkolwiek spłat. W roku 2006 zaciągnąłem kredyt hipoteczny, wyremontowałem dom i następnie sprzedałem go w listopadzie 2007 r. Czy w tej sytuacji jestem zwolniony z podatku?

Dział spadku – sprzedaż wspólnego mieszkania

Mam pytanie o dział spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość i garaż. Spadkodawczyni nie zostawiła testamentu, jest kilku spadkobierców, w tym jeden małoletni. Jak podzielić spadek możliwie szybko i bezkonfliktowo? Sądownie czy notarialnie?

Mieszkanie odziedziczone po połowie – problemy współwłasności

Moja mama i jej brat odziedziczyli mieszkanie (jest już orzeczenie sądu). Od razu zaczęły się problemy: mama chce sprzedać mieszkanie i podzielić pieniądze, natomiast brat chce wynajmować lokal. Najgorsze jest to, że brat mamy zabrał klucze do mieszkania i jeszcze przed wydaniem orzeczenia przez sąd wyniósł z lokalu telewizor, komputer i inne cenne przedmioty (prawdopodobnie sprzedał te rzeczy). Cały czas obraża moją mamę, twierdzi, że ona nic nie dostanie i wcale nie należy się jej połowa mieszkania. Jak zakończyć ten spór? Jak doprowadzić do zniesienia współwłasności? Mieszkanie jest źródłem poważnych problemów, mama ma wszystkiego dość i zastanawia się nawet nad darowizną na rzecz jakiejś fundacji.

Wniosek o dział spadku

Przygotowuję się do złożenia wniosku o dział spadku po zmarłej matce; chciałabym dowiedzieć się więcej na temat procedury, która jest z tym związana. Ja i moja siostra mamy zamiar zrzec się swoich udziałów na rzecz ojca, jednak nie wiemy, jakie jest zdanie naszego brata, z którym nie mamy kontaktu. Co robić, jeśli brat nie zgodzi się na proponowane przez nas rozwiązanie?

Jak dokonać zniesienia współwłasności mieszkania?

Nabyłam spadek po babci, jest nim spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Pozostali właściciele to trzy osoby. Wystąpiłam do spółdzielni mieszkaniowej z prośbą o zajrzenie do dokumentów dotyczących lokalu. Odmówiono mi, mimo że jestem współspadkobiercą. Chcemy dokonać działu spadku, znieść współwłasność i teraz utknęłam w martwym punkcie. Co robić?

Zniesienie współwłasności gruntu z bratem, który mieszka w USA

Odziedziczyłam wraz z bratem grunt rolny. Brat od dawna mieszka w USA i chciałby zrzec się swojego udziału w spadku na moją rzecz. W jaki sposób może tego dokonać, skoro nie ma możliwości przyjazdu do Polski?

Opinie naszych Klientów ››

Zadane pytania:

  • 0
  • 3
  • 3
  • 2
  • 2
  • 5
  • 8
wizytówka
Pobierz aplikację