Opublikowane: 06.08.2010
Autor: Iryna Kovalchuk
Spadek na Ukrainie – usunięcie spadkobiercy od dziedziczenia
Mieszkam w Polsce i mam polskie obywatelstwo, ale rodzinę mam w Kijowie. Niedawno zmarła moja mama. Założyłam w terminie sprawę o przyjęcie spadku po niej u notariusza. Pozostawiła po sobie mieszkanie własnościowe. Obecnie nikt w nim nie jest zameldowany. Mama miała nas troje. Siostra, która zamieszkiwała to mieszkanie i była w nim zameldowana, zmarła przed 4 laty. Po niej dziedziczy jej syn, zgłosiłam go jako spadkobiercę, zgłosiłam też mojego brata, z którym jednak nie mam kontaktu od lat i nie wiem, gdzie przebywa. Mama chciała darować mnie to mieszkanie, ale nie zdążyłyśmy dopełnić formalności. Tego sobie życzyła, bo to ja opiekowałam się nią do śmierci. Mama bardzo nie chciała, ażeby cokolwiek odziedziczył po niej syn, ponieważ znęcał się nad nią psychicznie, czekał na jej śmierć, nie pomagał jej finansowo w długotrwałej chorobie. Mam na to świadków. Jednak do otwarcia spadku u notariusza musiałam go zgłosić. Proszę w tej sprawię o poradę: jak mogę brata ze spadku skreślić, mam na to 6 miesięcy? Proszę o przedstawienie przepisów, jakie obowiązują na Ukrainie w takich sprawach. Zależy mi, ażeby brat nie uczestniczył w sprawie jako spadkobierca (sprawa już w toku), więc muszę zdążyć do zamknięcia sprawy.
Jeśli masz problem prawny – kliknij tutaj >>
Na Ukrainie, tak jak i w Polsce, dla przyjęcia spadku ustala się termin 6 miesięcy, który zaczyna biec od momentu otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy (art. 1270 Kodeksu cywilnego Ukrainy). Jeśli spadkobierca we wskazanym terminie nie złoży oświadczenia o przyjęciu spadku, uważa się, że nie przyjął spadku.
Za pisemną zgodą spadkobierców, którzy przyjęli spadek, spadkobierca, który nie dokonał powyższej czynności we wskazanym terminie, może złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku u notariusza.
Ponadto spadkobierca, który nie złożył oświadczenia woli w terminie wskazanym w art. 1270 Kodeksu cywilnego Ukrainy, może zwrócić się do sądu o wyznaczenie dodatkowego terminu dla dokonania tej czynności. Sąd może, ale nie musi, taki dodatkowy termin wyznaczyć.
Odpowiednio do artykułu 1224 Kodeksu cywilnego Ukrainy:
„1. Nie mają prawa do dziedziczeń osoby, które umyślnie pozbawiły życia spadkodawcę, czy kogokolwiek z możliwych spadkobierców albo dokonały zamachu na ich życie.
Powyższego nie stosuje się do osoby, która dokonała takiego zamachu, jeśli spadkodawca, wiedząc o tym, jednak uczynił ją swoim spadkobiercą testamentowym.
2. Nie mają prawa do dziedziczenia osoby, które umyślnie przeszkadzały spadkodawcy sporządzić testament, wnieść do niego zmiany albo unieważnić testament i tym samym sprawiły, że powstało prawo do dziedziczenia po ich stronie lub też po stronie innych osób albo sprzyjały zwiększeniu ich części w spadku.
3. Nie mają prawa do dziedziczenia rodzice po dziecku, co do którego byli pozbawieni praw rodzicielskich i praw tych nie posiadali w momencie otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).
Nie mają prawa do dziedziczenia rodzice adopcyjni i pełnoletnie dzieci adoptowane, a także inne osoby, które uchylały się od wykonania obowiązku co do utrzymania spadkodawcy, jeśli ta okoliczność została przed sądem ustalona.
4. Nie mają prawa do dziedziczenia po sobie osoby, między którymi związek małżeński został unieważniony albo stał się taki wskutek orzeczenia sądu.
5. Wskutek orzeczenia sądu osoba może być odsunięta od prawa do dziedziczenia, jeśli zostanie ustalone, że uchylała się ona od udzielania pomocy spadkodawcy, który poprzez swój wiek, ciężką chorobę albo kalectwo nie mógł o siebie zadbać.
6. Przepisy tego artykułu mają zastosowanie do wszystkich spadkobierców, w tym i do tych, którzy mają prawo do zachowku”.
Cytowany artykuł wyznacza grono osób, które będą pozbawione praw do dziedziczenia, bez względu na to, że istniały pewne przesłanki dla powołania ich do dziedziczenia.
Jeszcze raz zwrócę Pani uwagę na ust. 5 art. 1224 K.c. Ukrainy – osoba może być odsunięta od prawa do dziedziczenia, jeśli zostanie ustalone przed sądem, że osoba ta uchylała się od udzielania pomocy spadkodawcy, który poprzez swój wiek, ciężką chorobę albo kalectwo nie mógł o siebie zadbać.
W Pani sytuacji jedynym możliwym sposobem rozwiązania sprawy będzie zwrócenie się z pozwem do sądu o usunięcie od prawa do dziedziczenia Pani brata na mocy ust. 5 art. 1224 K.c. Ukrainy i uznania 1/2 części spadku dla Pani.
Jednak w celu uzyskania pozytywnego orzeczenia sądu, trzeba będzie udowodnić szereg faktów. Wychodząc z treści zaznaczonej normy prawa, sąd przy rozwiązaniu takiej sprawy musi ustalić:
- fakt uchylania się Pani brata od udzielania pomocy spadkodawczyni,
- fakt pozostawania Pani matki w takim stanie, że przez swój wiek, ciężką chorobę albo kalectwo nie mogła o siebie zadbać i potrzebowała pomocy.
Co trzeba rozumieć pod powyższym pojęciem? Zgodnie z uchwałą kolegium sędziów Sądowej izby w sprawach cywilnych Sądu Najwyższego Ukrainy od 19 marca 2008 r. należy rozumieć taki stan jak bezradność osoby, bezsilność spowodowaną zaawansowanym wiekiem, ciężką chorobę albo kalectwo fizyczne i niemożność materialnego, samodzielnego zabezpieczenia warunków swojego życia, w związku z czym osoba ta potrzebuje opieki osób trzecich, pomocy i troski.
Uchylanie się osoby od udzielania pomocy spadkodawcy, który tej pomocy potrzebował, polega na jej umyślnych działaniach lub bezczynności, skierowanych na uchylanie się od obowiązku zabezpieczenia, wsparcia i pomocy spadkodawcy. Osoba świadoma tego obowiązku, która miała możliwość jego wykonania, lecz nie dokonywała niezbędnych działań. Tak więc uchylanie się musi charakteryzować się działaniem umyślnym.
Oprócz tego przy rozpatrywaniu takich spraw sąd bada, czy spadkodawca potrzebował pomocy od spadkobiercy (tu: Pani brata), pod warunkiem otrzymania jej od innych osób i czy spadkobierca miał materialną i fizyczną możliwość dopomagać takiej osobie.
Jeśli potrafi Pani w sądzie udowodnić obecność faktów potwierdzających bezradność Pani mamy, jej zapotrzebowania na otrzymanie pomocy od syna i uchylanie się Pani brata od udzielania pomocy matce, to odpowiednio do ust. 5 art. 1224 K.c. Ukrainy tylko przy jednoczesnym zaistnieniu tych okoliczności i udowodnionych faktów Pani brat może być usunięty od prawa do spadku.
Reasumując, jeśli Pani brat w terminie nie złoży oświadczenia, a później nie otrzyma zgody od Pani oraz syna Pani zmarłej siostry na przedłużenie czasu na przyjęcie spadku, to może zwrócić się do sądu z pozwem o przedłużenie czasu na przyjęcie spadku, jeśli będzie miał ku temu poważne powody. O ewentualnym sądowym procesie Pani będzie zawiadomiona i wtedy może Pani wnieść jednocześnie pozew do sądu o usunięciu od prawa do dziedziczenia Pani brata na mocy ust. 5 art. 1224 K.c. Ukrainy i uznania 1/2 części spadku dla Pani.
Sprawę w sądzie może Pani założyć nawet teraz, kiedy jeszcze Pani brat nie przyjął spadku, jak również po przyjęciu spadku przez brata.
Jeśli nadal masz problem prawny – kliknij tutaj >>