Mamy 7240 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

Dobrowolne poddanie się karze

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 11.03.2009

W artykule tym omówiono zagadnienia związane ze złożeniem wniosku przez oskarżonego o skazanie bez przeprowadzania postępowania dowodowego.

Monika Cieszyńska

Podstawę normatywną instytucji dobrowolnego poddania się karze stanowi art. 387 Kodeksu postępowania karnego (dalej K.p.k.). Stosownie do powyższego przepisu wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy może złożyć oskarżony do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej.

 

Wniosek oskarżonego o skazanie bez postępowania dowodowego jest pismem procesowym, toteż musi spełniać on zarówno wymogi ogólne przewidziane dla pism procesowych, jak i warunki szczególne ściśle związane z instytucją dobrowolnego poddania się karze.

 

Przede wszystkim więc oskarżony musi oznaczyć: sąd rzeczowo i miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy, wnioskodawcę, sprawę, której dotyczy wniosek, nadto sformułować swoje żądanie oraz oznaczyć karę, która ma zostać mu wymierzona, a także uzasadnić wniosek. W uzasadnieniu należy przytoczyć okoliczności faktyczne świadczące o tym, że czyn będący występkiem został popełniony, a cele postępowania z uwagi na postawę i warunki osobiste sprawcy zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzania postępowania dowodowego. Mowa tutaj o celach określonych w art. 2 § 1 K.p.k., tzn. o pociągnięciu sprawcy czynu do odpowiedzialności karnej, wymierzenie mu stosownej kary, która spełniałaby zarówno cele represyjne jak i wychowawcze czy prewencyjne, a także rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie.

 

Jeśli chodzi o zaproponowanie kary, która ma zostać oskarżonemu wymierzona, to należy określić konkretnie jej wymiar w granicach zagrożenia ustawowego za dane przestępstwo. Nadto, jeśli kara pozbawienia wolności nie przekracza 2 lat, można wnieść o warunkowe zawieszenie jej wykonania. W przypadku kary grzywny czy kary ograniczenia wolności można wnieść o warunkowe zawieszenie ich wykonania niezależnie od ich wymiaru. Poza tym oskarżony może zasugerować także odstąpienie od wymierzenia kary i orzeczenie jedynie konkretnego środka karnego (jeśli środek jest wymierny w czasie, należy wówczas określić czas jego trwania). Natomiast nie ma możliwości, by w trybie tym oskarżony domagał się odstąpienia od wymierzenia zarówno kary, jak i środka karnego czy też warunkowego umorzenia postępowania. Sąd w trybie tym może bowiem albo wydać wyrok skazujący, albo skierować postanowieniem sprawę do postępowania na zasadach ogólnych. Na powyższe postanowienie zażalenie nie przysługuje, jako że postanowienie to nie zamyka drogi do wydania wyroku.

 

Wniosek w przedmiocie dobrowolnego poddania się karze może złożyć także obrońca oskarżonego, można go złożyć również ustnie do protokołu.

 

Dla możliwości skorzystania z instytucji dobrowolnego poddania się karze nie ma znaczenia kara, jaka grozi oskarżonemu za dany występek. Ustawodawca bowiem nie określił tu żadnej górnej granicy, do której można byłoby ubiegać się o skazanie bez postępowania dowodowego, pod warunkiem że chodzi o występek. Wniosku tego nie może zatem złożyć oskarżony, któremu zarzucono zbrodnię, czyli czyn zagrożony tylko i wyłącznie karą pozbawienia wolności, w wymiarze nie krótszym niż trzy lata (chodzi tu o najniższą karę, jaka może być wymierzona za dane przestępstwo będące zbrodnią).

 

Sąd może wydać wyrok skazujący po złożeniu wyjaśnień przez oskarżonego, jeśli na podstawie tego przesłuchania oraz materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym poweźmie przekonanie, że:

 

  1. okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonego rzeczywiście nie budzą żadnych wątpliwości,
  2. cele postępowania karnego zostaną osiągnięte, mimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego,
  3. a prokurator i pokrzywdzony czynem zabronionym nie złożą sprzeciwu.

 

Jeśli chodzi o prokuratora, to nie ma problemu z uzyskaniem jego zdania co do wniosku o dobrowolne poddanie się karze, wszak prokurator jako oskarżyciel publiczny ma obowiązek uczestniczyć w rozprawie. Pewne trudności może nastręczać uzyskanie opinii od pokrzywdzonego, który nie ma obowiązku stawienia się na rozprawie czy na posiedzeniu. Stąd ważne jest, aby sąd miał w aktach „zwrotkę”, która będzie dowodem na to, że informacja o terminie rozprawy czy posiedzenia wraz z pouczeniem o możliwości złożenia przez oskarżonego wniosku o skazanie bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, dotarła do pokrzywdzonego. W przypadku braku w aktach takiej informacji, sąd powinien przerwać lub odroczyć rozprawę czy posiedzenie.

 

Tym samym dla uwzględnienia przedmiotowego wniosku oskarżonego nie jest konieczne odebranie wyraźnej zgody od pokrzywdzonego. Wystarczy, że jest to zgoda dorozumiana. Milczenie bowiem również poczytuje się za brak sprzeciwu, pod warunkiem że pokrzywdzony został prawidłowo zawiadomiony o terminie sprawy i pouczony o możliwości skazania oskarżonego bez postępowania dowodowego.

 

Jeśli wniosek został złożony przed rozprawą, to sąd powinien wyznaczyć jednak rozprawę, chyba że sprawa nadaje się do rozpoznania w trybie uproszczonym, wówczas sąd orzeka na posiedzeniu, a ewentualny wyrok skazujący wydany na tym posiedzeniu doręcza się stronom z urzędu. Niemniej bieg terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia biegnie od chwili ogłoszenia, poza jednym wyjątkiem – a mianowicie dla oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, termin ten biegnie od daty doręczenia mu wyroku.

 

Sąd uwzględnienie wniosku może uzależnić od podjęcia przez oskarżonego dodatkowych obowiązków, np. może odroczyć rozprawę w celu naprawienia przez oskarżonego szkody.

 

Sąd uprawniony jest także do wskazania, w jakim zakresie wniosek oskarżonego musi być zmieniony, by został uwzględniony przez sąd, a wskazania te mogą dotyczyć rodzaju kar lub środków karnych, a także ich wymiaru. Uwzględnienie wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego na zasadach przewidzianych w trybie art. 387 § 1 i 2 K.p.k. zobowiązuje sąd do wymierzenia kary zgodnie z akceptowanym wnioskiem. Orzeczenie przez sąd kary surowszej lub środka karnego nieprzewidzianego we wniosku stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania.

 

Wyrok skazujący zaskarżalny jest na normalnych zasadach. Zarówno oskarżyciel jak i oskarżony mogą wnieść apelację od wyroku wydanego w trybie art. 387 K.p.k. Niemniej w ewentualnym postępowaniu apelacyjnym nie obowiązuje wówczas zasada reformationis in peius, czyli zasada niepogarszania sytuacji oskarżonego, w przypadku wniesienia środka odwoławczego na jego korzyść. Tym samym oskarżony musi liczyć się z tym, że w razie wniesienia apelacji na swoją korzyść sąd może wydać wyrok surowszy w porównaniu z wyrokiem zaskarżonym. Podobnie w razie przekazania sprawy do ponownego postępowania sąd I instancji może orzec karę surowszą.

 

Wniosek o dobrowolne poddanie się karze może zostać cofnięty do czasu wydania wyroku skazującego. Przy czym samego wniosku nie można utożsamiać z przyznaniem się do winy. W razie cofnięcia wniosku uprzednia zgoda oskarżonego na dobrowolne poddanie się karze nie może stanowić dowodu winy.

 

Instytucję dobrowolnego poddania się karze należy odróżnić od złożenia przez prokuratora w akcie oskarżenia wniosku o skazanie bez rozprawy w trybie art. 335 K.p.k.



Stan prawny obowiązujący na dzień 11.03.2009

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 minus osiem =

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

 

 

wizytówka Szukamy prawników »