Opublikowane: 26.07.2009

Autor: Aleksander Słysz

Czy wydatki na due diligence, mające na celu pozyskanie kapitału zakładowego, stanowią koszt uzyskania przychodu?

Autor omawia problem wydatków na due diligence, mających na celu pozyskanie kapitału zakładowego w kontekście stanowienia kosztu uzyskania przychodu.

Czym jest due diligence? Najprościej rzecz ujmując, to proces gromadzenia i analizowania informacji. Due diligence to często również nazwa usługi, którą oferują firmy konsultingowe.

Przykładowo, według jednej z firm: „Due diligence to proces gromadzenia informacji, a następnie przeprowadzanie na ich podstawie dokładnej analizy dotyczącej wszystkich aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Teoretycznie, jest to »potwierdzenie« wszystkich informacji, które zostały wcześniej przekazane przez przedsiębiorcę, a praktycznie »rozbudowanie« wiedzy inwestora na temat inwestycji. Na ten proces składają się czynności badawcze, przeprowadzane na podstawie informacji już posiadanych (...)” – Private Equity Consulting.

Natomiast według konkurencji: „Due diligence to proces gruntownej analizy funkcjonowania przedsiębiorstwa przy procesie przekształceń własnościowych przedsiębiorstw: prywatyzacji, transakcjach fuzji i przejęciach. Due diligence jest obiektywną analizą stanu przedsiębiorstwa mającą na celu określenie słabych i silnych stron oraz wskazania pól wystąpienia potencjalnych zagrożeń.” – Doradca Consultants Ltd. Sp. z o.o.

Intuicyjnie wydawać się może, że due diligence w każdym przypadku winno być kosztem uzyskania przychodu, gdyż bezwzględnie jest wydatkiem poniesionym w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów i nie jest wymienione w art. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.).

Niestety rzeczywistość jest bardziej złożona i ponoszone wydatki na due diligence winny być dokładnie monitorowane pod względem możliwości zaliczenia w koszty.

Przykładowo „K” Spółka z o.o. zwróciła się do ministra finansów o wydanie indywidualnej interpretacji, pytając: „Czy koszty poniesione przez Spółkę, w związku z przygotowaniem transakcji inwestycyjnej ze wspólnikiem, do których należą koszty due diligence prawnego, due giligence biznesowego, due diligence ekonomicznego, koszty doradztwa prawnego, doradztwa biznesowego oraz koszty związane z realizacją transakcji inwestycyjnej, tj. z podwyższeniem kapitału zakładowego, w tym koszty opłat notarialnych oraz sądowych, zapłata podatku od czynności cywilnoprawnych stanowią dla spółki koszty uzyskania przychodów?”

Stan faktyczny, w którym dokonano wydatków, Spółka „K” przedstawiła następująco:

„(...) W celu uzyskania środków na dalszy rozwój Spółka prowadziła w 2008 r. negocjacje z cypryjską spółką z ograniczoną odpowiedzialnością wpisaną do rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Handlu, Przemysłu i Turystyki Republiki Cypru pod numerem HE ..., z siedzibą w Nikozji, Cypr (dalej jako „Wspólnik”) w sprawie zaangażowania Wspólnika w Spółkę w charakterze inwestora.

W ramach dwustronnych rozmów pomiędzy Wspólnikiem a Spółką oraz po przeprowadzeniu szeregu negocjacji i dokonaniu gruntownego przygotowania planowanego przedsięwzięcia, zarówno pod względem finansowym, biznesowym jak i prawnym, strony ustaliły, że planowana pierwsza część inwestycji polegać będzie na objęciu przez Wspólnika całości nowo utworzonych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym Spółki oraz nabyciu części udziałów od jej dotychczasowych wspólników. Finalizacją negocjacji były czynności podjęte w dniu 23 grudnia 2008 r. W tym dniu Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło uchwałę nr 1 o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki. Zgodnie z jej treścią wszystkie nowo utworzone udziały w podwyższonym kapitale zakładowym Spółki zostały przeznaczone do objęcia przez Wspólnika. Ze względu na potrzebę otrzymania pozytywnej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odnośnie planowanej transakcji, pierwszy etap procesu inwestycyjnego został zakończony w dniu 6 marca 2009 r.

Należy podkreślić, że zaangażowanie Wspólnika w Spółkę było warunkiem koniecznym dla jej dalszego dynamicznego rozwoju. Pozyskanie środków finansowych pozwoli na rozszerzenie działalności Spółki poprzez otwarcie nowych sklepów zoologicznych w nowo powstałych lub istniejących centrach i galeriach handlowych na terytorium Polski. Ponadto, środki finansowe pozyskane od Wspólnika umożliwią realizację planów rozwojowych Spółki, przewidzianych na rok 2009, tj. na otwarcie określonej liczby nowych sklepów zoologicznych. Dodatkowo należy zauważyć, że dokonane podwyższenie kapitału zakładowego stanowi pierwszy etap inwestycji Wspólnika. Zgodnie z zawartym porozumieniem planowane są kolejne podwyższenia kapitału zakładowego Spółki, tzw. transze, zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez strony, udziały utworzone w ramach kolejnych podwyższeń kapitału zakładowego Spółki, do określonej sumy wynegocjowanej przez strony, zostaną objęte wyłącznie przez Wspólnika. Tym samym Wspólnik w dniu 6 marca 2009 r. stał się większościowym udziałowcem w Spółce.”

Jak widać wyraźnie, wydatki na due diligence zakończyły się sukcesem, tzn. Spółka pozyskała inwestora, zatem naturalnym jest, iż zdaniem Spółki poniesione wydatki, pozostające w związku z działalnością, winny zostać uznane za koszt uzyskania przychodu.

Innego zdania był jednak organ, tu reprezentowany przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (sygn. IPPB3/423-250/09-4/KK), który wskazał, że: „(...) przychód uzyskany przez Spółkę w związku z otrzymaniem dopłaty do kapitału jest bezpośrednio przeznaczony na powiększenie kapitału zakładowego. Należy zatem uznać, że wszelkie wydatki ponoszone przez Spółkę, w związku z otrzymaniem tego wkładu, pozostają w bezpośrednim związku z przychodem otrzymanym na podwyższenie kapitału zakładowego.

W myśl art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego (akcyjnego), funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego albo organizacyjnego ubezpieczyciela – a w towarzystwach powierniczych wartości aktywów tych funduszy.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Spółka poniosła wydatki w związku z przygotowaniem transakcji inwestycyjnych ze Wspólnikiem, do których należą koszty due diligence prawnego, due giligence biznesowego, due diligence ekonomicznego, koszty doradztwa prawnego, doradztwa biznesowego oraz koszty związane z realizacją transakcji inwestycyjnej, tj. z podwyższeniem kapitału zakładowego, w tym koszty opłat notarialnych oraz sądowych, zapłata podatku od czynności cywilnoprawnych. A zatem dokonując analizy wydatków związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego, odnieść należy się do przepisu art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem poniesione wydatki dotyczące pozyskania kapitału zakładowego związane są z otrzymaniem dopłaty do kapitału na jego pokrycie. Istnieje więc konkretny związek pomiędzy otrzymanymi środkami, za pomocą których pozyskano kapitał, a poniesionymi wydatkami, będącymi skutkiem jego pozyskania. Skoro w świetle art. 12 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy wartości majątkowe wniesione na pokrycie kapitału zakładowego Spółki nie stanowią jej przychodu, wobec tego wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego nie można traktować jako kosztów uzyskania przychodów. Nie odnoszą się one bowiem do przychodu podatkowego. Są bezpośrednio powiązane z przeprowadzeniem neutralnej podatkowo operacji na kapitale zakładowym Spółki.

(...) Skoro więc przychód otrzymany na powiększenie kapitału zakładowego nie stanowi przychodu dla celów podatkowych, to koszty jego uzyskania, w przedmiotowej sprawie wydatki na obsługę prawną oraz zapłata podatku od czynności cywilnoprawnych nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem nie stanowią kosztów podatkowych wydatki, co prawda nie wymienione w art. 16 ust. 1 ww. ustawy, ale związane z przysporzeniami nieuważanymi za przychód przez ustawodawcę (art. 12 ust. 4 pkt 4 tej ustawy).”

Moim zdaniem wywód organu jest w pełni logiczny, jednak interpretacja (wykładnia) językowa przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje, iż każdy wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu, niewymieniony w art. 16 ust. 1 stanowić może koszt uzyskania przychodu. Wydatki due diligence nie zostały wymienione w art. 16 ust. 1, zatem by móc zarachować je w koszty wystarczy wykazać ich wpływ na:

• osiągnięcie przychodu,
• zachowanie przychodu,
• zabezpieczenie źródła przychodu.

Gdyby zatem uznać, iż podwyższenie kapitału nie jest celem samym w sobie i finalizacją niejako due diligence, lecz jest tym celem np. otwarcie kilku kolejnych sklepów a podwyższenie kapitału jest środkiem do uzyskania tego celu, należałoby stwierdzić, iż wykazano przynajmniej pośredni (jeśli nie bezpośredni) ciąg przyczynowo-skutkowy, którego wynik pozwala na zarachowanie wydatków w koszty uzyskania przychodu.

Lubię To!

Oceń przydatność tekstu:

Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu:

Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku