Mamy 7240 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

Czy możemy żądać od siostry zachowku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 25.05.2017

W 2015 roku w marcu moja mama przekazała w darowiźnie mieszkanie mojej siostrze (umowa darowizny oraz oświadczenie służebności osobistej – ograniczone prawo rzeczowe dożywotnia i nieodpłatna służebność osobista mieszkania polegająca na prawie korzystania z wszystkich pomieszczeń). Czy ja i moja druga siostra możemy żądać od siostry, która mieszkanie otrzymała, zachowku? Kiedy możemy go żądać– czy już, czy za jakiś czas?

Iryna Kowalczuk

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

 

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

 

  • Roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu).
  • Roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

 

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość zachowku należnego uprawnionemu odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady zostało przewidziane jedynie w przypadku małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany – ich zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

 

Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się w terminie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu albo od dnia otwarcia spadku (którym jest dzień śmierci spadkodawcy), jeżeli zmarły testamentu nie pozostawił.

 

Jak wynika z powyższego, Panu i siostrze będzie należał się zachowek od obdarowanej siostry pod warunkiem, że nie otrzyma Pan ani Pana druga siostra niczego w darowiźnie od mamy lub w spadku po jej śmierci, o wartości równej lub większej niż przysługujący Panu i siostrze zachowek. O zachowek będziecie się Państwo mogli starać dopiero po śmierci mamy. 

 

Wartość darowizny na potrzeby obliczenia zachowku byłaby wyliczana według stanu nieruchomości z dnia dokonania darowizny, ale według cen z dnia ustalenia jej wartości (z dnia orzekania przez sąd lub rozliczenia się ze spadkobiercami). Wynika to z K.c.:

 

„Art. 995. § 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

 

§ 2.Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

 

Zatem wartość darowanej Pana siostrze nieruchomości – z uwagi na przepis art. 995 K.c. – będzie obliczona według cen z dnia ustalenia zachowku. Podstawą wyceny nieruchomości będzie jej stan z chwili dokonania darowizny. Wartość służebności pomniejszy wartość darowanej nieruchomości dla celów zachowku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem minus sześć =

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, aby trafiło do naszego prawnika specjalisty.

»Podobne materiały

Sprzedaż mieszkania otrzymanego od wujka

W 2005 r. wykupiłam mieszkanie wujka, które następnie on notarialnie przepisał na mnie. Po śmierci wujka mieszkanie sprzedałam. Mój ojciec zmarł pół roku temu, a ja mam przyrodniego brata. Czy muszę dzielić się z bratem pieniędzmi ze sprzedaży mieszkania? Czy czeka mnie sprawa o zachowek w związku ze śmiercią ojca?

Zachowek od spadku, który został wcześniej przekazany darowizną

Mój ojciec (mama nie żyje) przekazał dom swojemu bratu (darowizna aktem notarialnym – służebność dożywotnia), jestem jedynym dzieckiem. Czy w przypadku śmierci ojca mam prawo do zachowku? Jeżeli pozostawi testament, ustanawiając mnie spadkobiercą, a dom jest darowany jego bratu, to czy będę miała jakieś prawa do tego domu? Czy jeżeli w akcie darowizny zaznaczono, iż dom nie wchodzi do masy spadkowej, będę miała jakieś prawa? 

Roszczenie o zachowek w sytuacji braku dowodów na poczynioną darowiznę

Rodzice podarowali mi 20 lat temu pół domu, a pięć lat później drugą połowę z zapisem służebności. Dom był stary, więc do tego czasu wykonałam w nim generalne remonty. Drugiej siostrze darowali działkę, na której się pobudowała. Wcześniej jeszcze rodzice wybudowali za własne pieniądze dom dla mojego brata – niestety, nie ma na to żadnych formalnych dowodów. Dom był budowany tzw. „systemem gospodarskim” przez jakąś ekipę budowlaną z prowincji.

Ojciec żyje, mama zmarła w 1999 r., nie pozostawiając testamentu. Rodzice zawsze uważali, że dokonali sprawiedliwego podziału swojego majątku pomiędzy dzieci. Jednak od kilku lat brat nie utrzymuje kontaktów z ojcem i rodziną i obawiamy się, że jego słowne zapewnienia o braku jakichkolwiek roszczeń co do darowanych nam nieruchomości mogą okazać się gołosłowne. Chciałabym wiedzieć, czy brat ma prawo dochodzić po śmierci ojca jakiś roszczeń finansowych od nas. Jeśli tak, to w jakim zakresie? A może ojciec mógłby jeszcze zabezpieczyć nas w jakiś sposób przed zakusami brata?

wizytówka Szukamy prawników »